Virus Hanta là một trong những tác nhân gây bệnh nguy hiểm có khả năng lây từ động vật sang người, chủ yếu thông qua các loài gặm nhấm như chuột. Theo cảnh báo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus này có thể gây ra các hội chứng nghiêm trọng về hô hấp, tim mạch và thận với tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện kịp thời.
Đáng chú ý, ngoài việc lây qua tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, virus Hanta còn có nguy cơ xâm nhập vào cơ thể người thông qua thực phẩm bị nhiễm bẩn.
Virus Hanta là gì?
Theo WHO, virus Hanta là nhóm virus tồn tại tự nhiên trong các loài gặm nhấm và có thể truyền sang người. Tùy từng khu vực địa lý, virus này gây ra các hội chứng khác nhau:
- Tại châu Mỹ, virus Hanta gây hội chứng tim phổi do Hanta (HCPS), ảnh hưởng nghiêm trọng đến phổi và tim.
- Tại châu Âu và châu Á, virus gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS), tác động chủ yếu đến thận và hệ mạch máu.
Nhiễm virus Hanta ở người có thể diễn tiến nhanh và nguy hiểm, đặc biệt trong các trường hợp phát hiện muộn.
Virus Hanta lây truyền như thế nào?
WHO cho biết, virus Hanta chủ yếu lây sang người qua việc tiếp xúc với:
- Nước tiểu của chuột nhiễm bệnh
- Phân chuột
- Nước bọt của loài gặm nhấm mang virus
Con người có thể nhiễm bệnh khi:
- Hít phải bụi chứa virus từ phân hoặc nước tiểu khô của chuột
- Bị chuột cắn hoặc cào
- Chạm tay vào bề mặt nhiễm bẩn rồi đưa lên mắt, mũi, miệng
- Ăn thực phẩm bị chuột nhiễm bệnh xâm nhập
Các hoạt động như dọn kho lâu ngày không vệ sinh, làm nông nghiệp, lâm nghiệp hoặc ngủ tại nơi có nhiều chuột đều làm tăng nguy cơ phơi nhiễm virus Hanta.
Cơ chế lây nhiễm virus Hanta qua thực phẩm
Virus Hanta không tự phát sinh trong thực phẩm mà lây gián tiếp thông qua chất thải của chuột.
Nguy cơ nhiễm bệnh xuất hiện khi:
- Thực phẩm bị chuột cắn dở
- Thức ăn bị dính nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm virus
- Người sử dụng thực phẩm bảo quản không kín, để lâu trong môi trường có chuột xâm nhập
Đặc biệt, các loại thực phẩm khô, ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi hoặc đồ ăn để qua đêm không đậy kín là môi trường dễ bị chuột tiếp cận và gây ô nhiễm.
Virus Hanta có lây từ người sang người không?
Theo WHO, việc lây truyền từ người sang người hiện rất hiếm gặp. Cho đến nay, chỉ ghi nhận một số trường hợp liên quan đến virus Andes tại châu Mỹ.
Các ca lây nhiễm này thường xảy ra giữa những người có tiếp xúc gần và kéo dài như:
- Thành viên trong gia đình
- Vợ chồng hoặc bạn đời
- Người chăm sóc bệnh nhân trong giai đoạn đầu mắc bệnh
Tuy nhiên, nguy cơ lây từ người sang người thấp hơn rất nhiều so với lây từ động vật gặm nhấm.
Khuyến cáo phòng chống virus Hanta
WHO khuyến nghị người dân cần chủ động giảm tiếp xúc với chuột và môi trường có nguy cơ nhiễm virus bằng các biện pháp sau:
Giữ môi trường sống sạch sẽ
- Dọn dẹp nhà cửa thường xuyên
- Không để thức ăn thừa qua đêm
- Thu gom rác đúng cách
Ngăn chuột xâm nhập
- Bịt kín các khe hở trong nhà
- Sử dụng lưới chắn và dụng cụ chống chuột
Bảo quản thực phẩm an toàn
- Đậy kín thức ăn
- Không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị chuột cắn phá
- Bảo quản thức ăn chăn nuôi cẩn thận
Vệ sinh đúng cách
- Không quét khô hoặc hút bụi phân chuột vì có thể làm virus phát tán vào không khí
- Làm ẩm khu vực ô nhiễm trước khi lau dọn
- Đeo khẩu trang, găng tay khi vệ sinh nơi nghi có chuột
Tăng cường vệ sinh cá nhân
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng
- Tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng sau khi tiếp xúc môi trường nghi nhiễm bẩn
Bộ Y tế khuyến cáo người dân không chủ quan
Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết hiện Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc bệnh do virus Hanta. Tuy nhiên, người dân vẫn cần nâng cao cảnh giác và chủ động phòng ngừa nguy cơ lây bệnh từ chuột.
Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người ngày càng phức tạp, việc duy trì vệ sinh môi trường, bảo quản thực phẩm an toàn và kiểm soát chuột là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Dấu hiệu nghi ngờ nhiễm virus Hanta
Người nhiễm virus Hanta có thể xuất hiện các triệu chứng như:
- Sốt cao
- Đau đầu
- Đau cơ
- Mệt mỏi
- Buồn nôn
- Khó thở
- Ho
- Đau bụng
- Rối loạn chức năng thận
Nếu có tiền sử tiếp xúc với chuột hoặc môi trường nhiều chuột và xuất hiện các triệu chứng bất thường, người dân cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
Kết luận
Virus Hanta là tác nhân gây bệnh nguy hiểm với khả năng lây nhiễm từ loài gặm nhấm sang người thông qua chất thải và thực phẩm bị ô nhiễm. Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, việc chủ động phòng ngừa từ sớm là cần thiết để hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong cộng đồng.
Discussion about this post