Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang mở rộng từ lĩnh vực năng lượng sang hạ tầng kỹ thuật số. Sau động thái siết chặt kiểm soát tại eo biển Hormuz, Iran được cho là đang cân nhắc gây sức ép lên hệ thống cáp ngầm dưới biển – nền tảng vận hành Internet và các giao dịch tài chính toàn cầu.
Iran được cho là cân nhắc áp phí với tuyến cáp ngầm quốc tế
Theo nhiều nguồn tin khu vực, Iran hiện đang hướng sự chú ý tới các tuyến cáp internet ngầm chạy qua khu vực eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược không chỉ đối với vận tải dầu mỏ mà còn đóng vai trò quan trọng đối với hạ tầng số toàn cầu.
Hãng thông tấn Tasnim – cơ quan truyền thông có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – cho biết mạng lưới cáp ngầm tại khu vực này đang đảm nhiệm việc kết nối dữ liệu và Internet cho nhiều quốc gia vùng Vịnh, bao gồm:
- Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất
- Qatar
- Bahrain
- Kuwait
- Saudi Arabia
Nếu kế hoạch được triển khai, các doanh nghiệp công nghệ sử dụng hệ thống cáp biển đi qua khu vực có thể đối mặt với các khoản phí mới hoặc các yêu cầu pháp lý từ phía Tehran.
Từ kiểm soát hàng hải đến sức ép hạ tầng số
Trong thời gian gần đây, căng thẳng giữa Iran và Mỹ liên tục gia tăng. Tehran trước đó đã đưa ra các biện pháp liên quan đến hoạt động tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Hiện các tín hiệu từ truyền thông Iran cho thấy nước này có thể mở rộng phạm vi kiểm soát sang lĩnh vực dữ liệu số. Một số báo cáo cho rằng hoạt động truyền tải dữ liệu thông qua các tuyến cáp ngầm có nguy cơ bị gây áp lực hoặc gián đoạn nếu các đơn vị vận hành không đáp ứng yêu cầu từ phía Iran.
Người phát ngôn quân đội Iran, Ebrahim Zolfaghari, từng đăng tải thông điệp trên mạng xã hội X với nội dung đề cập tới khả năng áp đặt phí đối với các tuyến cáp Internet.
Theo truyền thông thân IRGC, các nghị sĩ Iran cũng đã thảo luận về khả năng tăng quyền kiểm soát đối với hệ thống cáp ngầm kết nối khu vực Arab với châu Âu và châu Á.
Những tập đoàn công nghệ nào có thể bị ảnh hưởng?
Trong kịch bản được truyền thông Iran đề cập, các tập đoàn công nghệ lớn có thể chịu tác động gồm:
Các doanh nghiệp này có thể phải tuân thủ quy định pháp lý mới nếu tiếp tục sử dụng các tuyến cáp ngầm trong khu vực.
Ngoài ra, các công ty vận hành cáp biển có thể đối mặt với:
- Yêu cầu cấp phép vận hành
- Chi phí sử dụng hạ tầng
- Hạn chế về bảo trì, sửa chữa
- Trao quyền độc quyền cho doanh nghiệp Iran trong một số hoạt động kỹ thuật
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng việc triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều rào cản pháp lý và kỹ thuật, đặc biệt trong bối cảnh các lệnh trừng phạt của Mỹ đang hạn chế hoạt động thanh toán trực tiếp giữa doanh nghiệp phương Tây và Iran.
Vì sao cáp ngầm dưới biển quan trọng?
Hệ thống cáp quang dưới đáy đại dương hiện được xem là xương sống của nền kinh tế số thế giới.
Theo dữ liệu từ Liên minh Viễn thông Quốc tế, khoảng 99% lưu lượng Internet quốc tế hiện được truyền tải qua các tuyến cáp ngầm dưới biển.
Vai trò của các tuyến cáp này bao gồm:
- Kết nối Internet quốc tế
- Truyền dữ liệu ngân hàng và tài chính
- Hỗ trợ dịch vụ điện toán đám mây
- Duy trì viễn thông toàn cầu
- Vận hành thương mại điện tử và trung tâm dữ liệu
Bất kỳ sự gián đoạn nào đối với mạng lưới này đều có thể tạo ra tác động lan rộng vượt xa phạm vi khu vực Trung Đông.
UAE và Saudi Arabia đối mặt rủi ro lớn
Hai nền kinh tế vùng Vịnh gồm UAE và Saudi Arabia hiện được đánh giá là dễ bị tổn thương nếu xảy ra biến động tại hệ thống cáp biển.
Cả hai quốc gia đang đầu tư hàng tỷ USD để phát triển:
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Trung tâm dữ liệu quy mô lớn
- Hạ tầng điện toán đám mây
- Chuyển đổi số quốc gia
Các hệ thống AI và dịch vụ đám mây của họ phụ thuộc đáng kể vào mạng lưới cáp ngầm xuyên Vịnh Ba Tư. Nếu dòng dữ liệu bị gián đoạn, tham vọng xây dựng trung tâm công nghệ và AI hàng đầu Trung Đông của Abu Dhabi và Riyadh có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.
Triển vọng và rủi ro
Dù hiện chưa có xác nhận chính thức về việc Iran triển khai chính sách đối với cáp ngầm, nhưng việc hạ tầng số bắt đầu trở thành công cụ gây sức ép địa chính trị đang khiến giới quan sát đặc biệt chú ý.
Nếu các tuyến cáp dưới eo biển Hormuz trở thành điểm nóng mới, tác động có thể không chỉ giới hạn ở Trung Đông mà còn lan rộng tới Internet, tài chính và chuỗi hạ tầng số toàn cầu.
Discussion about this post