Ông Antonio Guterres nhấn mạnh cần thay đổi cấu trúc Hội đồng Bảo an để phản ánh thực tế thế giới năm 2025, trong đó có vai trò ngày càng lớn của Ấn Độ.
Tổng quan phát biểu của Tổng Thư ký LHQ
Tại phiên thảo luận chung của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc khóa 80, Tổng Thư ký Antonio Guterres nhấn mạnh sự cần thiết phải cải cách Hội đồng Bảo an. Ông cho rằng cấu trúc hiện tại được hình thành từ năm 1945 – ngay sau Thế chiến II – đã không còn phù hợp với bối cảnh thế giới năm 2025.
Theo ông Guterres, sự thay đổi này không chỉ là mong muốn, mà là một nhu cầu cấp thiết để phản ánh đúng quyền lực, ảnh hưởng và vai trò của các quốc gia mới nổi trong hệ thống quốc tế, trong đó có Ấn Độ, Brazil, Nam Phi và nhiều nước đang phát triển khác.
Lý do cần cải cách Hội đồng Bảo an
Thế giới đa cực thay vì đơn cực
Sau gần 80 năm, cán cân quyền lực toàn cầu đã thay đổi đáng kể. Các quốc gia châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh đang gia tăng sức mạnh kinh tế, quân sự và ảnh hưởng ngoại giao. Tuy nhiên, quyền lực trong Hội đồng Bảo an vẫn tập trung chủ yếu vào 5 nước thường trực (Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp).
Bất cập trong xử lý khủng hoảng
Thực tế cho thấy, Hội đồng Bảo an nhiều lần bị tê liệt bởi quyền phủ quyết, khiến cơ quan này khó đưa ra quyết định kịp thời trước những khủng hoảng toàn cầu như chiến tranh Ukraine, xung đột Israel – Palestine hay vấn đề biến đổi khí hậu.
Nhu cầu đại diện công bằng hơn
Ấn Độ – quốc gia đông dân nhất thế giới và là nền kinh tế lớn thứ 5 toàn cầu – vẫn chưa có ghế thường trực. Tương tự, các khu vực như châu Phi và Mỹ Latinh thiếu đại diện xứng đáng, làm suy giảm tính hợp pháp và uy tín của LHQ trong mắt cộng đồng quốc tế.
Quan điểm của Guterres: “2025 không phải 1945”
Ông Guterres khẳng định: “Chúng ta không thể tiếp tục quản trị thế giới bằng một cấu trúc phản ánh thực tế của 80 năm trước. Năm 2025, cộng đồng quốc tế cần một Hội đồng Bảo an hiện đại, công bằng và đại diện cho tất cả.”
Lời kêu gọi này được nhiều nước đang phát triển ủng hộ, bởi họ mong muốn có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề an ninh, hòa bình và phát triển bền vững.
Ấn Độ – trung tâm của cải cách
Ấn Độ là một trong những quốc gia được nhắc đến nhiều nhất khi bàn về cải cách Hội đồng Bảo an:
- Dân số: Hơn 1,4 tỷ người, chiếm gần 1/6 nhân loại.
- Kinh tế: Đứng thứ 5 thế giới, tốc độ tăng trưởng nhanh.
- Đóng góp quốc tế: Tham gia nhiều hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ, đóng góp tài chính và nhân lực.
- Ngoại giao: Tích cực trong các nhóm như G20, BRICS, SCO, đồng thời có ảnh hưởng lớn tại khu vực Nam Á và Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Việc Ấn Độ có một ghế thường trực sẽ phản ánh đúng vai trò ngày càng lớn của quốc gia này trên trường quốc tế.
Thách thức trong cải cách
Dù có sự đồng thuận rộng rãi về nguyên tắc, tiến trình cải cách Hội đồng Bảo an vẫn đối mặt nhiều trở ngại:
- Quyền phủ quyết của 5 nước thường trực: Bất kỳ thay đổi nào cũng cần được họ đồng ý.
- Mâu thuẫn lợi ích giữa các khối: Ví dụ, cạnh tranh giữa Ấn Độ và Pakistan, hay Brazil với các nước Nam Mỹ khác.
- Nguy cơ kéo dài đàm phán: Cải cách đã được bàn từ nhiều thập kỷ nhưng chưa đạt kết quả cụ thể.
Kết luận
Phát biểu của Tổng Thư ký Antonio Guterres đã một lần nữa đặt vấn đề cải cách Hội đồng Bảo an LHQ vào trung tâm nghị sự toàn cầu. Trong bối cảnh thế giới ngày càng đa cực, lời kêu gọi này phản ánh khát vọng về một trật tự quốc tế công bằng, hiệu quả và đại diện hơn.
Nếu tiến trình cải cách được thúc đẩy, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng, góp phần củng cố vai trò của Liên Hợp Quốc trong thế kỷ XXI.
Discussion about this post