Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/10 đe dọa áp dụng các biện pháp thuế quan trừng phạt đối với Tây Ban Nha vì nước này không tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP theo yêu cầu của NATO. Động thái khiến căng thẳng trong quan hệ Mỹ – châu Âu leo thang.
🇺🇸 1. Trump cảnh báo trừng phạt Tây Ban Nha vì “không tôn trọng NATO”
Theo đài RT và hãng Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/10 phát biểu tại Nhà Trắng rằng ông đang cân nhắc áp đặt thuế trừng phạt đối với Tây Ban Nha vì nước này không tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP như các thành viên NATO khác đã cam kết.
“Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất không tăng chi tiêu quân sự lên mức 5% GDP. Tôi rất không hài lòng. Madrid đã thể hiện thái độ vô cùng thiếu tôn trọng với NATO. Tôi đang cân nhắc trừng phạt thương mại bằng thuế quan – và có thể tôi sẽ làm vậy,” ông Trump tuyên bố.
Tuy không công bố cụ thể mức thuế hay lĩnh vực áp dụng, nhưng phát ngôn này ngay lập tức gây chấn động tại Brussels và Madrid. (reuters.com)
🌍 2. Bối cảnh: NATO yêu cầu các thành viên tăng chi tiêu quốc phòng
Trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh NATO 2025, các thành viên đã đồng thuận hướng tới mức chi tiêu quốc phòng 5% GDP để tăng cường năng lực phòng thủ tập thể trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị leo thang ở châu Âu.
- Hầu hết các nước thành viên EU đã cam kết tăng chi tiêu, gồm Đức, Ba Lan, Pháp, Ý và Hà Lan.
- Tây Ban Nha là quốc gia duy nhất từ chối nâng mức chi tiêu, giữ nguyên khoảng 2,1% GDP, với lý do cần ưu tiên cho phúc lợi và giáo dục.
Mỹ, quốc gia đóng góp gần 70% ngân sách NATO, lâu nay vẫn gây sức ép buộc đồng minh “chia sẻ gánh nặng an ninh”.
Trump, trong nhiệm kỳ trước và hiện tại, luôn nhấn mạnh rằng các nước NATO “đang dựa dẫm vào Mỹ” và nếu không đáp ứng yêu cầu, “Mỹ sẽ có hành động cụ thể.”
💬 3. Phản ứng từ Tây Ban Nha và Liên minh châu Âu
Chính phủ Tây Ban Nha do Thủ tướng Pedro Sánchez lãnh đạo đã bác bỏ chỉ trích của Trump, khẳng định rằng nước này “đóng góp phù hợp với khả năng và cam kết quốc tế”.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha nói:
“Tây Ban Nha không cần bị trừng phạt vì đã đóng góp tích cực vào nhiều nhiệm vụ NATO, bao gồm các phái bộ ở Latvia, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ.”
Liên minh châu Âu (EU) cũng lên tiếng cảnh báo Washington không nên “sử dụng thuế quan làm công cụ chính trị đối với đồng minh”, cho rằng điều đó có thể làm suy yếu sự đoàn kết của NATO.
Các nhà phân tích tại El País nhận định:
“Trump đang biến chi tiêu quốc phòng thành công cụ gây sức ép thương mại, điều chưa từng có trong quan hệ Mỹ – Tây Ban Nha.”
⚙️ 4. Tác động kinh tế và chính trị nếu Mỹ áp thuế
Nếu chính quyền Trump thực sự áp đặt thuế trừng phạt lên Tây Ban Nha, một số ngành kinh tế của nước này sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp:
- Nông nghiệp: Mỹ là một trong các thị trường nhập khẩu dầu ô liu, rượu vang và trái cây lớn nhất của Tây Ban Nha.
- Công nghiệp: Các mặt hàng như thép, gốm sứ, dệt may có thể bị đánh thuế cao, ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn lao động.
- Du lịch và đầu tư song phương: Căng thẳng chính trị có thể khiến dòng vốn Mỹ vào Tây Ban Nha sụt giảm, đồng thời tác động đến hình ảnh EU – Mỹ.
Ở góc độ chính trị, hành động này có thể gây chia rẽ sâu sắc trong NATO, đặc biệt khi châu Âu đang nỗ lực xây dựng “nền quốc phòng tự chủ” và giảm phụ thuộc vào Mỹ.
📈 5. Giới phân tích: “Trump đang dùng chiến thuật gây áp lực kép”
Theo các chuyên gia của Reuters và Politico, động thái của Trump là phần mở rộng của chiến lược “Áp lực kép” – kết hợp thương mại và quốc phòng nhằm buộc đồng minh tuân theo chính sách của Mỹ.
Ông muốn thể hiện lập trường “Nước Mỹ trước tiên” (America First), đồng thời gửi thông điệp rằng sức mạnh kinh tế của Mỹ có thể được sử dụng như vũ khí ngoại giao.
“Trump đang đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cả 2% GDP truyền thống, và việc dùng thuế quan như đòn bẩy là cách để buộc NATO đi theo định hướng Mỹ,” chuyên gia chính trị Ana Martínez (ĐH Madrid) nhận xét.
🕊️ 6. Kết luận
Việc Tổng thống Donald Trump đe dọa áp thuế trừng phạt Tây Ban Nha vì không tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 5% GDP cho thấy sự chuyển hướng rõ rệt trong chính sách đối ngoại Mỹ – sử dụng sức ép kinh tế để định hình trật tự an ninh quốc tế.
Dù chưa có động thái thực tế nào được công bố, tuyên bố này đã khiến quan hệ Mỹ – châu Âu thêm căng thẳng, đồng thời tạo tiền lệ nguy hiểm khi thương mại và an ninh bị gắn chặt với nhau.
Các nước NATO hiện đang theo dõi sát diễn biến, bởi nếu Mỹ thực sự áp thuế, đây sẽ là bước ngoặt lớn trong liên minh xuyên Đại Tây Dương – có thể thay đổi cách thế giới nhìn nhận vai trò lãnh đạo của Washington.
Discussion about this post