Sau lệnh trừng phạt của Mỹ nhắm vào Rosneft và Lukoil, các tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc tạm ngừng mua dầu Nga bằng đường biển. Động thái này đẩy giá dầu toàn cầu tăng và buộc các nước tìm nguồn cung mới.
Mỹ siết chặt lệnh trừng phạt, Nga đối mặt thách thức lớn
Ngày 23/10/2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố lệnh trừng phạt mới nhắm vào hai “ông lớn” dầu mỏ của Nga là Rosneft và Lukoil, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.
Theo Reuters, Washington cảnh báo sẽ mở rộng các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với bất kỳ công ty hoặc tổ chức nước ngoài nào tiếp tục giao dịch dầu mỏ với Nga, trong nỗ lực làm suy yếu nguồn thu phục vụ chiến tranh của Moscow tại Ukraine.
Đây được xem là “đòn hiểm” mới nhất của Mỹ trong cuộc đối đầu kinh tế và địa chính trị với Nga, đồng thời tạo ra sức ép lớn với các đối tác nhập khẩu năng lượng chủ chốt của Nga ở châu Á như Trung Quốc và Ấn Độ.
Trung Quốc tạm ngừng mua dầu Nga bằng đường biển
Theo các nguồn tin từ Reuters và Vortexa Analytics, bốn tập đoàn dầu khí quốc doanh lớn của Trung Quốc – gồm PetroChina, Sinopec, CNOOC và Zhenhua Oil – đã tạm ngừng mua dầu Nga vận chuyển bằng đường biển sau khi Mỹ áp lệnh trừng phạt mới.
Lý do dừng mua:
- Lo ngại rủi ro bị Mỹ trừng phạt thứ cấp, đặc biệt trong các giao dịch có sử dụng đồng USD hoặc hệ thống thanh toán quốc tế.
- Các ngân hàng và công ty bảo hiểm vận tải biển Trung Quốc đang thận trọng rà soát lại hợp đồng và đối tác có liên quan đến dầu Nga.
Thực tế nhập khẩu:
- Trung Quốc hiện nhập khoảng 1,4 triệu thùng dầu Nga mỗi ngày bằng đường biển, và 900.000 thùng/ngày qua đường ống do PetroChina phụ trách.
- Trong 9 tháng đầu năm 2025, các công ty quốc doanh Trung Quốc chỉ mua dưới 250.000–500.000 thùng/ngày dầu Nga vận chuyển bằng đường biển – theo số liệu từ Vortexa và Energy Aspects.
Bắc Kinh chưa đưa ra tuyên bố chính thức, song Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã phản đối mạnh mẽ lệnh trừng phạt của Mỹ, cho rằng đây là “biện pháp đơn phương, không có cơ sở pháp lý quốc tế”, đồng thời chỉ trích Washington “lạm dụng quyền lực tài chính toàn cầu”.
Ấn Độ cũng xem xét cắt giảm nhập khẩu dầu Nga
Không chỉ Trung Quốc, Ấn Độ – khách hàng mua dầu Nga bằng đường biển lớn nhất – cũng đang xem xét giảm mạnh nhập khẩu để tránh rủi ro bị Mỹ trừng phạt.
Theo Reuters, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đang rà soát lại hợp đồng với Rosneft và Lukoil, đồng thời tìm kiếm nguồn cung thay thế từ Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh.
Nếu cả Trung Quốc và Ấn Độ cùng giảm mua, doanh thu dầu mỏ của Nga sẽ sụt giảm đáng kể, buộc Moscow phải tìm cách tái cấu trúc thị trường xuất khẩu.
Giá dầu thế giới biến động sau “đòn hiểm” của Mỹ
Trước khi lệnh trừng phạt được công bố, giá dầu ESPO Nga giao tháng 11/2025 chỉ còn cao hơn 1 USD/thùng so với dầu Brent, giảm mạnh so với mức chênh lệch 1,7 USD/thùng hồi đầu tháng 10.
Ngay sau khi Mỹ ra tuyên bố, giá dầu Brent và WTI tăng trở lại do lo ngại thiếu hụt nguồn cung.
Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cảnh báo, nếu dòng dầu Nga bị cắt giảm kéo dài, giá dầu toàn cầu có thể tăng mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí năng lượng và vận tải trên toàn thế giới.
Tác động địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu
Việc Trung Quốc và Ấn Độ – hai khách hàng lớn nhất của Nga – đồng loạt thận trọng hoặc tạm ngừng giao dịch dầu Nga sẽ khiến:
- Doanh thu dầu mỏ của Nga sụt giảm mạnh, ảnh hưởng tới ngân sách quốc gia.
- Chuỗi cung ứng dầu toàn cầu bị xáo trộn, buộc các quốc gia phải tìm nguồn thay thế.
- Giá dầu phi Nga tăng cao, đặc biệt là từ Trung Đông và châu Phi.
- Áp lực chính trị gia tăng giữa Washington – Bắc Kinh – Moscow, có thể kéo theo các phản ứng trả đũa thương mại trong tương lai.
Chuyên gia của Energy Aspects nhận định:
“Lệnh trừng phạt của Mỹ đang khiến các đối tác của Nga phải lựa chọn khó khăn giữa lợi ích năng lượng và rủi ro tài chính – chính trị. Cuộc chơi dầu mỏ toàn cầu đang bước vào giai đoạn mới đầy rủi ro.”
Triển vọng và kịch bản sắp tới
- Nga có thể tăng xuất khẩu sang các nước châu Á khác như Thổ Nhĩ Kỳ, Indonesia, hoặc qua kênh trung gian để né trừng phạt.
- Trung Quốc nhiều khả năng sẽ chờ động thái tiếp theo của Mỹ trước khi quyết định khôi phục nhập khẩu đường biển.
- Ấn Độ sẽ tiếp tục đa dạng hóa nguồn dầu, đồng thời tìm cách duy trì cân bằng giữa lợi ích kinh tế và quan hệ với Washington.
- Giá dầu thế giới dự báo vẫn biến động mạnh trong ngắn hạn, đặc biệt nếu các lệnh trừng phạt lan rộng sang lĩnh vực vận tải, tài chính hoặc bảo hiểm.
Kết luận
“Đòn hiểm” trừng phạt của Mỹ đã khiến cục diện năng lượng toàn cầu đảo chiều, khi các khách hàng chủ chốt như Trung Quốc và Ấn Độ buộc phải tạm ngừng hoặc cắt giảm nhập dầu Nga.
Điều này không chỉ tác động trực tiếp đến nguồn thu của Moscow, mà còn gây xáo trộn thị trường dầu mỏ toàn cầu, mở ra một giai đoạn mới trong cuộc cạnh tranh năng lượng – quyền lực giữa Mỹ, Nga và Trung Quốc.
Discussion about this post