Thế giới đối mặt nguy cơ mực nước biển dâng thêm 0,6 m nếu không hành động sớm
Một nghiên cứu mới được công bố trên Nature Climate Change bởi Viện Phân tích Hệ thống Ứng dụng Quốc tế (IIASA) cảnh báo rằng nếu nhân loại không nhanh chóng giảm phát thải khí nhà kính, mực nước biển trung bình toàn cầu có thể dâng thêm khoảng 0,6 m vào năm 2300 – mức tăng có thể tránh được nếu các quốc gia hành động ngay từ bây giờ.
Theo các nhà khoa học, phát thải carbon đã khiến trái đất “khóa chặt” vào mức tăng ít nhất 0,3 m mực nước biển so với giai đoạn 1995–2014. Tuy nhiên, nếu duy trì tình trạng phát thải hiện nay cho đến cuối thế kỷ XXI, mực nước biển có thể tăng tới 0,8 m vào năm 2300, đe dọa nghiêm trọng hàng trăm triệu người sống tại các khu vực ven biển.
Phần lớn mức tăng mực nước biển vẫn có thể tránh được
Nghiên cứu sử dụng mô hình khí hậu và kịch bản phát thải (SSP/RCP) cho thấy, hơn 70% mức tăng mực nước biển tương lai có thể được tránh nếu thế giới đạt được mục tiêu của Thỏa thuận Paris – giữ nhiệt độ toàn cầu tăng không quá 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Tiến sĩ Matthias Mengel – đồng tác giả nghiên cứu – cho biết:
“Khoảng 0,6 m mực nước biển dâng không phải là điều không thể đảo ngược, nhưng chỉ khi chúng ta hành động ngay. Càng trì hoãn, đại dương càng hấp thụ nhiều nhiệt hơn và quá trình tan băng trở nên không thể ngăn cản.”
Vì sao mực nước biển vẫn tăng dù đã cắt giảm phát thải
Theo nhóm nghiên cứu, mực nước biển không chỉ phụ thuộc vào lượng phát thải hiện tại mà còn vào “độ trễ” trong phản ứng của hệ thống khí hậu:
- Đại dương hấp thụ nhiệt chậm nên dù ngừng phát thải, nước biển vẫn tiếp tục giãn nở trong hàng trăm năm.
- Băng tan tại Greenland và Nam Cực mất hàng thế kỷ để ổn định, khiến mức nước biển tiếp tục tăng ngay cả khi khí hậu được kiểm soát.
- Hiệu ứng tích lũy khí nhà kính trong khí quyển khiến các quá trình này diễn ra lâu dài và khó đảo ngược.
Tác động nghiêm trọng nếu không hành động
Nếu kịch bản xấu xảy ra, mực nước biển dâng thêm 0,6 m sẽ gây hậu quả nghiêm trọng:
- Các đồng bằng ven biển như Đồng bằng sông Cửu Long (Việt Nam), Nile (Ai Cập), hay Bangladesh sẽ bị ngập mặn và mất diện tích đất canh tác.
- Các thành phố lớn như London, New York, Thượng Hải, Jakarta hay Bangkok có thể chịu thiệt hại hàng trăm tỷ USD mỗi năm do ngập lụt.
- Hàng trăm triệu người có nguy cơ phải di dời, tạo ra “làn sóng tị nạn khí hậu” chưa từng có.
- Đa dạng sinh học biển và hệ sinh thái ven bờ bị ảnh hưởng nặng nề do mất môi trường sống.
Giải pháp để giảm thiểu và thích ứng
Các nhà khoa học kêu gọi cộng đồng quốc tế hành động khẩn cấp trong thập kỷ tới để ngăn chặn kịch bản xấu nhất:
- Cắt giảm phát thải mạnh mẽ: chuyển nhanh sang năng lượng tái tạo, loại bỏ than đá, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
- Tăng khả năng hấp thụ carbon tự nhiên: trồng rừng, bảo vệ rừng ngập mặn và khôi phục hệ sinh thái biển.
- Đầu tư vào hạ tầng chống ngập và quy hoạch đô thị thích ứng với nước biển dâng.
- Thúc đẩy hợp tác quốc tế: chia sẻ công nghệ xanh, hỗ trợ tài chính cho các quốc gia dễ bị tổn thương.
Tiến sĩ Mengel nhấn mạnh:
“Cửa sổ hành động đang khép lại nhanh chóng. Những gì chúng ta làm trong 20 năm tới sẽ quyết định mực nước biển trong 300 năm sau.”
Kết luận
Nghiên cứu mới là lời cảnh báo mạnh mẽ rằng mực nước biển dâng không phải là câu chuyện xa vời của tương lai. Khoảng 0,6 m mực nước biển dâng vào năm 2300 vẫn có thể tránh được – nếu các chính phủ, doanh nghiệp và người dân cùng nhau hành động ngay hôm nay.
Cắt giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm môi trường, mà còn là điều kiện sống còn để bảo vệ hành tinh và thế hệ tương lai.
Discussion about this post