Hong Kong tranh luận dữ dội về việc giữ hay bỏ giàn giáo tre sau thảm kịch Tai Po khiến hơn 65 người chết. Di sản văn hóa hay rủi ro cháy nổ?
Giàn giáo tre – biểu tượng văn hóa đứng trước ngã rẽ sinh tử
Theo South China Morning Post (SCMP) ngày 27/11, sau thảm kịch cháy kinh hoàng tại Wang Fuk Court, Tai Po khiến ít nhất 65 người thiệt mạng, Hong Kong đang xem xét lại toàn bộ tính an toàn của giàn giáo tre – kỹ nghệ mang tính di sản đã gắn bó với thành phố hàng chục năm.
Giàn giáo tre từ lâu được xem là “nghệ thuật xây dựng” của Hong Kong, hiện diện từ nhà cao tầng, trung tâm thương mại cho tới các công trình trùng tu lớn nhỏ. Tuy nhiên, vụ cháy lan nhanh bất thường tại Wang Fuk Court đã đặt di sản này trước câu hỏi lớn: Có nên tiếp tục sử dụng giàn giáo tre trong bối cảnh rủi ro cháy nổ ngày càng tăng?
Thảm kịch Tai Po: Lưới và vật liệu bao che bị nghi là “thủ phạm”
Vụ hỏa hoạn đã thiêu rụi 7/8 tòa nhà đang sửa chữa của khu Wang Fuk Court chỉ trong thời gian ngắn. Dù nguyên nhân chính thức đang được điều tra, tốc độ lan lửa khiến dư luận đặt nghi vấn về:
- Chất lượng lưới bao che giàn giáo
- Vật liệu chống bụi – chống rơi vãi
- Khả năng chịu nhiệt của các lớp phủ
Theo quy định hiện hành, các vật liệu này phải có chứng nhận chống cháy. Tuy nhiên, thực tế tại hiện trường cho thấy một số lớp lưới bắt lửa quá nhanh, làm ngọn lửa lan rộng ngoài kiểm soát.
Chính quyền Hong Kong nghiêng về giàn giáo thép
Trước sức ép dư luận, Tổng thư ký Hành chính Eric Chan Kwok-ki tuyên bố Hong Kong sẽ:
- Thảo luận chuyển sang giàn giáo thép hoàn toàn “càng sớm càng tốt”
- Nhấn mạnh tre tuy linh hoạt, rẻ và dễ thi công, nhưng kém thép về tiêu chuẩn phòng cháy
Từ tháng 3/2025, Cục Phát triển Hong Kong đã yêu cầu:
→ Ít nhất 50% hợp đồng công trình công phải sử dụng giàn giáo kim loại.
Động thái này cho thấy chính quyền đang dần giảm phụ thuộc vào tre.
23 người tử vong vì tai nạn giàn giáo tre chỉ trong 7 năm
Số liệu chính thức:
- 23 người chết liên quan đến tai nạn giàn giáo tre từ 2018 đến 1/2025
- Nguyên nhân gồm: sập giàn giáo, lỏng liên kết, thời tiết xấu, vật liệu xuống cấp
Cục Phát triển Hong Kong nhận định:
Nhược điểm của tre:
- Độ bền không đồng đều
- Dễ mục theo thời gian
- Dễ bắt lửa khi khô
- Khó kiểm soát chất lượng từng cây tre
Do đó, họ khuyến khích ngành xây dựng từng bước chuyển sang vật liệu kim loại.
Giới chuyên gia phản bác: “Không phải lỗi của tre”
Nhiều nhà nghiên cứu và thợ giàn giáo lâu năm cho rằng đổ lỗi cho tre là sai bản chất.
1. Tre có độ ẩm cao, khó bén lửa
Bà Raffaella Endrizzi, giảng viên Trường Kiến trúc – Đại học Trung văn Hong Kong, khẳng định:
- Tre thường ẩm và khó cháy hơn vật liệu tổng hợp
- Tre chỉ cháy khi “cực kỳ khô”, điều hiếm gặp tại Hong Kong
Vì vậy, bà cho rằng lưới bao che không đạt chuẩn mới là nguyên nhân chính khiến lửa lan nhanh.
2. Thợ giàn giáo: “Thép cũng có rủi ro riêng”
Ông Timmy So, thành viên kỳ cựu của Hiệp hội Giàn giáo Tre Hong Kong, nhấn mạnh:
- Giàn giáo thép nặng hơn, cần cần cẩu chuyên dụng
- Nếu các mối nối không được siết chặt, thép có thể bị lỏng và sập
- Tại hiện trường Tai Po, tre vẫn giữ nguyên màu vàng, chứng tỏ không bị nhiệt độ cao tác động trực tiếp
Theo ông:
→ Vấn đề nằm ở vật liệu che chắn – không phải giàn giáo tre.
Điều Hong Kong đang thiếu: Đào tạo & giám sát an toàn
Giới chuyên gia xây dựng cho rằng giải pháp thay đổi vật liệu chỉ giải quyết phần ngọn, trong khi gốc rễ vẫn gồm:
- Quá ít đào tạo chuyên nghiệp
- Giám sát lỏng lẻo tại công trường
- Thiếu quy trình kiểm tra chất lượng vật liệu
- Hợp đồng phụ thầu chồng chéo khiến trách nhiệm bị đùn đẩy
Nhiều ý kiến cho rằng Hong Kong cần một cuộc cải tổ toàn diện về an toàn xây dựng, thay vì chỉ thay tre bằng thép.
Công chúng chia rẽ: Giữ di sản hay ưu tiên an toàn?
Dư luận Hong Kong đang chia thành hai luồng quan điểm rõ rệt:
1. Ủng hộ giàn giáo thép
- Hong Kong mật độ cao → rủi ro cháy nổ lớn
- Tre khó kiểm soát chất lượng
- Cần biện pháp phù hợp với đô thị hiện đại
2. Bảo vệ giàn giáo tre
- Tre là nét văn hóa – di sản độc nhất Hong Kong
- Nhiều cao ốc vẫn dùng tre an toàn suốt hàng chục năm
- Thay thế tre = mất đi một phần linh hồn đô thị
Sự chia rẽ này tạo nên một trong những cuộc tranh luận xây dựng – văn hóa gay gắt nhất nhiều năm qua.
Tương lai giàn giáo tre: Hong Kong đứng trước quyết định lịch sử
Sau thảm kịch Tai Po, mọi yếu tố từ:
- Kết quả điều tra cháy
- Khả năng cải tổ quy định
- Ngoại lực từ ngành xây dựng
- Áp lực bảo tồn văn hóa
…sẽ quyết định xem giàn giáo tre sẽ tiếp tục tồn tại hay dần bị thay thế hoàn toàn.
Nếu Hong Kong chọn thép, đó sẽ là kết thúc một chương lịch sử kéo dài nhiều thế hệ.
Nếu giữ tre, thành phố sẽ phải đối mặt yêu cầu nâng cấp an toàn lên mức cao nhất.
Giàn giáo tre không chỉ là vật liệu xây dựng, mà còn là ký ức đô thị, là “nghề di sản” của Hong Kong. Thảm kịch Tai Po đang buộc thành phố phải lựa chọn giữa giữ lại bản sắc độc đáo hay ưu tiên an toàn tuyệt đối cho hàng triệu người.
Quyết định sắp tới sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến tương lai ngành xây dựng – và cả diện mạo văn hóa của Hong Kong.
Discussion about this post