7 Lưu ý để Bảo Vệ Sức Khỏe Khi ô Nhiễm Không Khí Nghiêm Trọng

Hà Nội đang trải qua những ngày ô nhiễm không khí nặng nề nhất từ đầu năm đến nay. Chỉ số chất lượng không khí (AQI) tại nhiều điểm đo liên tục ở mức “rất xấu” đến “nguy hại”, theo hệ thống quan trắc của Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Bụi mịn PM2.5 tăng cao trong nhiều giờ liên tiếp, tiềm ẩn nguy cơ tác động nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Trong bối cảnh đó, chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình là vô cùng cấp thiết. Dưới đây là 7 lưu ý quan trọng được các chuyên gia khuyến cáo để giảm thiểu rủi ro khi phải sống trong điều kiện không khí ô nhiễm kéo dài.

1. Theo dõi chỉ số AQI mỗi ngày, cập nhật liên tục

Trước khi ra đường, hãy luôn kiểm tra AQI từ các nguồn uy tín như: ứng dụng quan trắc môi trường, website Tổng cục Khí tượng Thủy văn, hoặc bản đồ chất lượng không khí quốc tế.

AQI từ 151 trở lên: Không lành mạnh cho sức khỏe
AQI từ 201 trở lên: Rất nguy hại, cần hạn chế tối đa ra ngoài
AQI trên 301: Nguy hiểm cho tất cả mọi người

👉 Quy tắc chung: AQI càng cao → càng cần giảm phơi nhiễm ngoài trời

2. Hạn chế ra ngoài, tránh hoạt động thể lực nặng

Việc vận động mạnh như chạy bộ, đạp xe ngoài trời khiến cơ thể hít bụi mịn nhiều gấp 2–3 lần bình thường. Khi không thể tránh việc di chuyển:

Chọn thời điểm ô nhiễm thấp hơn (thường vào trưa – đầu giờ chiều)
Tránh các tuyến đường đông xe, công trình xây dựng, khu vực đốt rác

Nếu buộc phải ra ngoài, rút ngắn thời gian tiếp xúc và trở về nhà sớm nhất có thể.

3. Đeo khẩu trang lọc bụi chuẩn khi ra đường

Khẩu trang là “lá chắn” quan trọng trong những ngày không khí độc hại.
Nên sử dụng các loại khẩu trang đạt chuẩn lọc bụi:

Loại khẩu trang	Khả năng lọc bụi PM2.5	Khuyến nghị
N95 / FFP2	94–95%	Ưu tiên sử dụng
KN95	90–95%	Tốt, dễ mua
Khẩu trang y tế thường	30–60%	Dùng tạm nếu AQI trung bình
Khẩu trang vải	<30%	Không nên dùng khi AQI rất xấu

Lưu ý đeo ôm sát mặt, nếu hở cạnh thì hiệu quả giảm mạnh.

4. Giữ không khí trong nhà sạch: đóng kín cửa, dùng lọc khí

Khi AQI cao, bụi dễ dàng lan vào trong không gian sống. Vì vậy:

Đóng cửa sổ vào buổi sáng sớm và tối, khi ô nhiễm tăng mạnh
Dùng máy lọc không khí với màng lọc HEPA để giảm bụi mịn trong nhà
Hạn chế các nguồn ô nhiễm nội thất: nấu nướng nhiều khói, đốt nhang, hút thuốc lá

Đặc biệt, các gia đình có trẻ nhỏ nên bố trí phòng sạch, hạn chế bụi tối đa.

5. Uống đủ nước và ăn uống lành mạnh để hỗ trợ miễn dịch

Không khí ô nhiễm chứa nhiều chất oxy hóa gây viêm đường hô hấp. Cơ thể cần được bổ sung dưỡng chất và nước để chống lại tác nhân độc hại.

Uống 2–2,5 lít nước/ngày (hoặc nhiều hơn nếu vận động)
Tăng cường thực phẩm giàu vitamin C, E, omega-3 → cam, bưởi, rau xanh đậm, hạt chia, cá hồi…
Hạn chế đồ chiên rán, nước ngọt có ga, rượu bia → tăng gánh nặng oxy hóa

Một số loại trà thảo mộc như trà gừng, trà hoa cúc cũng hỗ trợ chống viêm tốt.

6. Vệ sinh cá nhân ngay sau khi đi ngoài đường về

Bụi mịn bám trên da và tóc có thể gây kích ứng da – viêm mũi – dị ứng.

Để tránh bụi gây hại:

Thay quần áo ngay khi về nhà
Tắm gội, súc miệng – rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Dưỡng ẩm da để giảm tác động từ khói bụi

🎯 Đặc biệt hữu ích cho trẻ em và người có cơ địa dị ứng.

7. Quan tâm đặc biệt tới nhóm nhạy cảm

Một số đối tượng cần hạn chế tối đa ra đường trong thời điểm ô nhiễm nặng:

Trẻ em dưới 15 tuổi
Phụ nữ mang thai
Người cao tuổi
Người mắc bệnh tim mạch, hen suyễn, COPD, viêm phế quản

Gia đình nên trang bị máy lọc không khí, theo dõi sức khỏe sát sao và đi khám ngay khi xuất hiện:

Ho kéo dài, khó thở, đau tức ngực
Mệt mỏi bất thường, đau đầu liên tục
Khó ngủ, rát họng, khàn tiếng

Ô nhiễm không khí đang là “kẻ giết người thầm lặng”

Bộ Y tế cảnh báo: 90% ca tử vong liên quan đến ô nhiễm không khí là bệnh tim mạch và hô hấp. Không khí ô nhiễm kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến: