Copenhagen đang đứng trước một bài toán địa chính trị đầy nghiệt ngã: Nỗ lực bảo vệ chủ quyền tại Greenland trước áp lực từ Washington, trong khi chính vùng lãnh thổ này đang ngày càng quyết tâm tách rời để tìm con đường độc lập.
Dự kiến tuần tới, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ có cuộc gặp với người đồng cấp Đan Mạch và chính quyền Greenland. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Copenhagen đang phải gồng mình bảo vệ một vùng lãnh thổ vốn đã từng bước rời xa mình từ năm 1979.
Khủng hoảng phơi bày thực tế khó xử
Những tuyên bố từ Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng kiểm soát hoặc sáp nhập Greenland đã tạo nên một làn sóng đoàn kết mạnh mẽ từ châu Âu ủng hộ Đan Mạch. Tuy nhiên, đằng sau sự ủng hộ đó là một thực tế trớ trêu: Đan Mạch đang vận động quốc tế để giữ lại một vùng đất mà người dân tại đó đang khao khát độc lập.
Thậm chí, đảng đối lập lớn nhất tại Greenland hiện nay đang có xu hướng muốn bỏ qua “trung gian” Copenhagen để trực tiếp đàm phán với Washington. Giáo sư khoa học chính trị Mikkel Vedby Rasmussen (Đại học Copenhagen) nhận định: “Đan Mạch có nguy cơ tiêu hao nguồn lực đối ngoại để giữ Greenland, để rồi vẫn sẽ phải chứng kiến vùng lãnh thổ này rời đi sau đó”.
Vị trí chiến lược: “Con bài” và “Cái bẫy”
Greenland không chỉ là một hòn đảo băng giá; nó là tâm điểm trong hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo của Mỹ và là “cánh cửa” kiểm soát Bắc Cực.
- Về địa chính trị: Mất Greenland đồng nghĩa với việc Đan Mạch mất đi vị thế quốc tế và vai trò tại Bắc Cực – khu vực nằm giữa châu Âu và Bắc Mỹ.
- Về an ninh: Trong Chiến tranh Lạnh, Greenland là “con bài” giúp Đan Mạch duy trì ảnh hưởng tại Washington dù chi tiêu quốc phòng thấp.
- Về trật tự quốc tế: Các đồng minh châu Âu lo ngại việc từ bỏ Greenland sẽ tạo tiền lệ cho các cường quốc khác theo đuổi yêu sách lãnh thổ, làm lung lay trật tự hậu Thế chiến II.
Thủ tướng Mette Frederiksen đã khẳng định đanh thép: “Greenland thuộc về người dân Greenland. Nếu Mỹ lựa chọn tấn công một quốc gia thành viên NATO khác, mọi thứ sẽ chấm dứt, bao gồm cả NATO và hệ thống an ninh hiện tại”.
Khát vọng độc lập và áp lực từ Washington
Dù tất cả các đảng phái tại Greenland đều ủng hộ độc lập theo luật tự trị năm 2009, nhưng những tuyên bố từ phía ông Trump đã đẩy nhanh tiến trình này.
Mỹ hiện bỏ ngỏ mọi phương án, từ mua lại đến sử dụng vũ lực, khiến Greenland trở thành một “điểm nóng” mới. Điều này buộc Copenhagen phải tiêu tốn nguồn lực chính trị khổng lồ cho một mối quan hệ mà kết cục dường như đã được định đoạt.
“Chúng ta nên đấu tranh đến mức nào cho một bên mà họ muốn tách rời khỏi chúng ta?” – Cựu nghị sĩ Đan Mạch Joachim B. Olsen đặt câu hỏi đầy cay đắng.
Bảng thống kê chi phí của Đan Mạch cho Greenland (Dự toán 2025)
| Khoản chi | Giá trị ước tính | | :— | :— | | Trợ cấp ngân sách hàng năm | 4,3 tỷ kroner (610 triệu USD) | | Chi phí an ninh, tư pháp, quốc phòng | Gần 400 triệu USD | | Gói đầu tư quốc phòng Bắc Cực | 42 tỷ kroner (6,54 tỷ USD) | | Tổng chi tiêu hàng năm | ~ 1 tỷ USD |
Bài toán cân bằng đầy thách thức
Ngoài gánh nặng tài chính, mối quan hệ Đan Mạch – Greenland còn là vấn đề về lịch sử, văn hóa và cảm xúc. Tuy nhiên, thực tế kinh tế của Greenland vẫn rất mong manh với mức tăng trưởng GDP năm 2025 chỉ đạt 0,2%.
Bà Serafima Andreeva, nhà nghiên cứu tại Viện Fridtjof Nansen, cho rằng Thủ tướng Frederiksen đang đối mặt với thử thách lớn nhất sự nghiệp:
- Phải cứng rắn để duy trì uy tín ngoại giao và chủ quyền.
- Tránh làm rạn nứt quan hệ với đồng minh quan trọng nhất là Mỹ.
- Xoa dịu làn sóng đòi độc lập đang dâng cao tại Greenland trước kỳ bầu cử.
Copenhagen đang ở trong một cuộc chạy đua với thời gian, nơi họ vừa phải bảo vệ chủ quyền trước tham vọng của một siêu cường, vừa phải đối mặt với sự rời bỏ của chính người nhà.
Theo Reuters/Tổng hợp
Discussion about this post