Dù Tổng thống Trump đã có những bước đi dịu giọng tại Davos, nhưng bóng ma về việc sử dụng vũ lực và áp lực kinh tế để thâu tóm Greenland đã tạo ra một cú sốc địa chính trị, khiến mối quan hệ giữa Mỹ và châu Âu rơi vào trạng thái “không còn đường lui”.
Bước thoái lui đầy toan tính tại Davos
Sau những tuần căng thẳng leo thang với những tuyên bố gây sốc về việc sáp nhập Greenland, Tổng thống Donald Trump đã chọn diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, Thụy Sĩ vào ngày 21/1/2026 để phát đi tín hiệu hạ nhiệt. Trước sự chứng kiến của giới tinh hoa toàn cầu, ông Trump khẳng định: “Tôi không cần phải dùng vũ lực. Tôi không muốn dùng vũ lực. Tôi sẽ không dùng vũ lực.”
Phát biểu này ngay lập tức giúp thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi và làm dịu đi kịch bản tồi tệ nhất về một cuộc đụng độ quân sự ngay trong lòng NATO. Đặc biệt, sau cuộc gặp với Tổng thư ký NATO Mark Rutte, ông Trump còn tuyên bố tạm hoãn các mức thuế quan trừng phạt dự kiến áp đặt vào ngày 1/2, với lý do đã đạt được “khuôn khổ cho một thỏa thuận tương lai”.
“Lằn ranh đỏ” bị vượt qua: Niềm tin chiến lược sụp đổ
Tuy nhiên, sự “xuống thang” này dường như là quá muộn để cứu vãn một niềm tin đã tan vỡ. Suốt 80 năm qua, Washington luôn là trụ cột bảo an cho châu Âu. Nhưng việc một Tổng thống Mỹ công khai đe dọa chủ quyền của một đồng minh thân cận như Đan Mạch đã làm thay đổi hoàn toàn tư duy của lục địa già.
Charles Kupchan, cựu cố vấn Tổng thống Mỹ, nhận định: “Điều này không chỉ kỳ lạ, mà còn vượt xa mọi trí tưởng tượng.” Sự thật cay đắng mà châu Âu rút ra được là: Lời hứa của ông Trump có thể thay đổi bất cứ lúc nào, nhưng thái độ coi thường đồng minh thì luôn nhất quán.
Từ “Xoa dịu” đến “Đối kháng”
Nếu như trong những năm trước, châu Âu chọn chiến lược xoa dịu – chấp nhận tăng chi tiêu quốc phòng và chịu thuế cao để giữ chân Mỹ – thì sự việc Greenland đã đẩy họ vào thế phải hành động.
- Châu Âu không còn hy vọng vào sự ổn định của Mỹ.
- Kế hoạch đáp trả tương xứng đã được soạn thảo thay vì sự thỏa hiệp đơn phương.
“Trật tự cũ đã chết”: Thông điệp từ những đồng minh lâu đời
Thủ tướng Canada Mark Carney đã đưa ra một tuyên bố đầy sức nặng tại Davos: “Chúng ta đang ở giữa một cuộc đổ vỡ, chứ không phải một cuộc chuyển giao.” Ông nhấn mạnh rằng thế giới đang quay lại thời kỳ “kẻ mạnh làm những gì họ có thể, kẻ yếu phải cam chịu”.
Lời đáp trả của ông Trump dành cho Carney – nhắc nhở Canada “nên biết ơn” vì sự tồn tại của họ phụ thuộc vào Mỹ – càng minh chứng cho sự rạn nứt sâu sắc. Khi Mỹ không còn đóng vai trò là “người bảo vệ hào hiệp” mà trở thành một “thương nhân thực dụng” dùng sức mạnh để cưỡng ép, các quốc gia khác buộc phải tự tìm đường cứu mình.
Những bước đi tự chủ của châu Âu và Canada:
- Đa dạng hóa thương mại: Canada tìm cách thắt chặt quan hệ với Trung Quốc để giảm phụ thuộc vào Mỹ.
- Hiệp định Mercosur: EU nhanh chóng phê chuẩn thỏa thuận với Nam Mỹ như một “bức tường thành” chống lại chính sách bảo hộ của Nhà Trắng.
- Tự cường quân sự: Cựu Thủ tướng Đan Mạch Anders Fogh Rasmussen kêu gọi châu Âu phải “chấp nhận cuộc chơi sức mạnh” vì ông Trump chỉ tin vào sức mạnh.
Hệ lụy lâu dài: Sự suy yếu của Quyền lực mềm Mỹ
Việc ông Trump vẫn khẳng định ý định mua lại Greenland – bất chấp sự phản đối của người dân bản địa – cho thấy một tư duy địa chính trị kiểu cũ, coi lãnh thổ là hàng hóa.
Jeremy Shapiro, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, cảnh báo rằng hệ thống liên minh vốn là “viên ngọc quý” của Mỹ đang bị chính Washington phá hủy. Việc chuyển từ quyền lực mềm (thuyết phục, giá trị chung) sang quyền lực cứng (đe dọa, cưỡng ép) không chỉ tốn kém hơn mà còn khiến vị thế của Mỹ suy yếu bền vững trên toàn cầu.
Lời kết: Greenland không chỉ là một hòn đảo băng giá; nó đã trở thành “tảng băng trôi” đâm sầm vào con tàu liên minh xuyên Đại Tây Dương. Dù những đợt sóng xung đột có tạm lắng xuống, nhưng vết nứt trong lòng quan hệ Mỹ – châu Âu giờ đây đã trở thành một vực thẳm khó lòng lấp đầy.
Discussion about this post