Trong nhiều thập kỷ, người dân trên quần đảo Faroe đã nuôi khát vọng độc lập cháy bỏng. Tuy nhiên, áp lực mà cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tạo ra đối với Greenland gần đây đã khiến Faroe phải dè chừng, tạm thời lùi bước trên con đường tìm kiếm tự chủ.
Quần đảo Faroe, một quần đảo nhỏ thuộc Đan Mạch nằm giữa Bắc Đại Tây Dương, từ lâu đã ấp ủ ước mơ trở thành một quốc gia độc lập hoàn toàn. Thế nhưng, cuộc khủng hoảng liên quan đến Greenland – một vùng lãnh thổ khác cũng thuộc Đan Mạch – đang khiến mục tiêu này trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Vị Thế Đặc Biệt Của “Quân Cờ Im Lìm” Giữa Tâm Bão Địa Chính Trị
Với 18 hòn đảo hoang sơ, quanh năm lộng gió và mưa nhiều, Faroe là nơi sinh sống của khoảng 55.000 dân. Vị trí địa lý của quần đảo này vô cùng chiến lược, nằm trên tuyến hàng hải trọng yếu nối Iceland và Scotland, ngay ngưỡng cửa Bắc Cực – khu vực các cường quốc đang cạnh tranh ảnh hưởng gay gắt.
Cảng biển tại Torshavn, thủ phủ của quần đảo Faroe.
Các đội tàu cá châu Âu, tàu quân sự Mỹ và tàu ngầm Nga thường xuyên hoạt động quanh Faroe, khiến nơi đây có thể trở thành tâm điểm địa chính trị bất cứ lúc nào. Đặc biệt, Faroe nằm trọn trong GIUK Gap – khu vực chiến lược trên Bắc Đại Tây Dương, giữa Greenland, Iceland và Vương quốc Anh, nối liền Bắc Cực với Đại Tây Dương. Đây là một trong những khu vực hải quân quan trọng nhất thế giới.
Dù ít được nhắc đến hơn so với Greenland, các nhà phân tích địa chính trị vẫn theo dõi Faroe sát sao. Ông Troy J. Bouffard, Giám đốc Trung tâm An ninh và Khả năng chống chịu Bắc Cực (Đại học Alaska Fairbanks), nhận định: “Faroe nằm giữa tuyến trung chuyển quan trọng nhất của những đối thủ chiến lược”.
Năm 2019, Trung Quốc từng tìm cách để Tập đoàn Huawei nâng cấp mạng viễn thông tại Faroe. Tuy nhiên, dưới sức ép mạnh mẽ từ Mỹ, chính quyền địa phương đã lựa chọn một nhà cung cấp dịch vụ đến từ châu Âu.
Bề ngoài, cuộc sống tại Faroe diễn ra bình lặng. Ngành nuôi cá hồi tại đây xuất khẩu lượng hàng trị giá gần 1 tỷ USD mỗi năm. Hệ thống hầm ngầm hiện đại giúp giao thông giữa các đảo vận hành trơn tru, thậm chí có cả vòng xuyến dưới đáy biển độc đáo.
Vị trí địa lý của quần đảo Faroe trên bản đồ thế giới.
Không giống Greenland vốn phụ thuộc nhiều vào trợ cấp từ Đan Mạch, Faroe đã xây dựng được nền tảng kinh tế địa phương vững mạnh, mang lại mức sống cao và khả năng tự chủ nếu tách khỏi Copenhagen. Trong vài năm gần đây, phong trào đòi độc lập tại Faroe ngày càng gia tăng.
Tuy nhiên, các đe dọa của ông Trump đối với Greenland thời gian qua đã khiến Greenland xích lại gần Copenhagen hơn, và chính quyền Faroe cũng quyết định tạm hoãn kế hoạch đàm phán với Đan Mạch về quyền tự trị, vốn dự kiến bắt đầu trong tháng 1. Dù vậy, lãnh đạo chính quyền bán tự trị tại Faroe khẳng định họ không từ bỏ mục tiêu độc lập về dài hạn.
Tạm Lùi Bước, Chờ Thời Cơ Thuận Lợi Hơn
Lịch sử khát vọng độc lập của Faroe không phải là mới. Năm 1946, người dân Faroe từng bỏ phiếu sít sao ủng hộ quần đảo giành độc lập, tách khỏi Đan Mạch, nhưng Quốc vương Đan Mạch khi ấy đã bác bỏ kết quả. Năm 2000, Faroe cũng tìm cách đàm phán chủ quyền với Đan Mạch, nhưng khi Đan Mạch đe dọa cắt trợ cấp, quần đảo buộc phải lùi bước do nền tảng kinh tế khi ấy còn yếu.
Khu trung tâm thủ phủ Torshavn của quần đảo Faroe với kiến trúc truyền thống.
Tháng 1 vừa qua, Faroe dự kiến nối lại đàm phán với Copenhagen về vấn đề quyền tự trị. Tuy nhiên, các tuyên bố cứng rắn của ông Trump về Greenland đã làm rung chuyển toàn bộ vương quốc Đan Mạch, khiến nhiều người lo ngại về sự lung lay của trật tự thế giới.
Lãnh đạo Faroe đã quyết định đây chưa phải thời điểm thích hợp để gây sức ép với Đan Mạch. Dù không từ bỏ mục tiêu tự chủ, nhưng Faroe hiện ưu tiên thể hiện tinh thần thiện chí và tình đoàn kết với Đan Mạch và Greenland.
“Từ góc độ đàm phán, đây có thể không phải lựa chọn khôn ngoan. Nhưng đó là hành động thể hiện thiện chí và tình đoàn kết”, nghị sĩ tại Faroe, ông Bjarni Karason Petersen, phát biểu.
Thủ hiến Faroe Aksel V. Johannesen cũng khẳng định: “Greenland và Đan Mạch đang ở trong tình thế khó khăn, dù vậy, về lâu dài, người dân Faroe vẫn có sự đồng thuận rộng rãi rằng mối quan hệ của chúng tôi với Đan Mạch cần có sự thay đổi”.
Ông Hogni Hoydal, cựu Ngoại trưởng Faroe và là tiếng nói hàng đầu trong phong trào đòi độc lập, nhận định: “Chiến tranh Lạnh đang quay trở lại. Chúng tôi nằm ở vị trí trung tâm trong cuộc chiến ấy”.
Bà Eyddis Hartmann Niclasen, nghị sĩ tại Faroe, cho biết: “Điều quan trọng lúc này là người Faroe phải đoàn kết. Trong bối cảnh thế giới hiện nay, Faroe là quân cờ khó đoán trong ván cờ ở Bắc Đại Tây Dương, các cường quốc có thể sẽ tranh thủ tận dụng điều đó”.
Ông Joannes Patursson, một nông dân chăn nuôi gia súc tại Faroe, với phong cảnh hùng vĩ phía sau.
Joannes Patursson, một nông dân nuôi gia súc, bày tỏ: “Cuộc đấu tranh thể hiện khát vọng độc lập sẽ luôn tồn tại. Chúng tôi là một dân tộc riêng”.
Dư luận Faroe nhìn chung ủng hộ việc mở rộng quyền tự trị. Nhạc sĩ Heri Joensen, trưởng nhóm nhạc rock metal Tyr, cho biết: “Ngay trong hiện tại, chúng tôi đã cảm thấy mình khá độc lập rồi”. Dù đi lưu diễn khắp thế giới, ông Joensen vẫn luôn tranh thủ quay về quê hương ngay khi có thể, bởi ông nhớ cuộc sống ở Faroe, nơi người dân có thể uống nước trực tiếp từ suối, để xe không khóa mà không sợ mất.
Người Faroe là những con người kiên cường sinh sống trên vùng đất khắc nghiệt. Đây là một trong những khu vực mưa nhiều nhất châu Âu, với sức gió thường xuyên ở mức 50-65 km/h. “Không có thời tiết xấu, chỉ có lựa chọn quần áo không phù hợp”, người dân Faroe vẫn nói vậy, bởi ở đây, thời tiết… xấu quanh năm. Những đặc trưng về địa lý và khí hậu ở Faroe khiến người dân Faroe kiên cường từ bản năng. Họ khẳng định không ngại bất cứ sự “lật mặt” nào của thời tiết, cũng không ngán bất cứ biến động nào của “khí hậu chính trị”, và bước lùi hiện tại chỉ có tính tạm thời để chờ đợi thời cơ thuận lợi hơn.
Discussion about this post