Việc hơn 130 tấn thịt heo nhiễm dịch tả heo châu Phi (ASF) từng được đưa vào kho của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long để chuẩn bị chế biến, trong đó khoảng 2 tấn đã thành phẩm, đang gióng lên hồi chuông cảnh báo nghiêm trọng về an toàn thực phẩm và quản lý chuỗi cung ứng thực phẩm. Đường dây thu mua, vận chuyển thịt heo bệnh liên quan vụ việc đã bị khởi tố với 9 bị can, được xác định hoạt động trong thời gian dài, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.
ASF là gì và vì sao đặc biệt nguy hiểm?
Dịch tả heo châu Phi (African Swine Fever – ASF) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus thuộc họ Asfarviridae gây ra, có tỷ lệ tử vong gần như 100% trên đàn heo. Virus ASF có cấu trúc bền vững, khả năng tồn tại rất lâu trong môi trường và trong các sản phẩm thịt nếu được bảo quản đông lạnh sâu, muối hoặc sấy khô. Vì vậy, chỉ một lượng rất nhỏ thịt nhiễm ASF lọt vào chuỗi thực phẩm cũng có thể trở thành nguồn phát tán mầm bệnh nghiêm trọng.
ASF không lây sang người, nhưng thịt heo bệnh vẫn cực kỳ nguy hiểm
Về mặt sinh học, virus ASF không trực tiếp gây bệnh cho người do khác biệt về vật chủ. Tuy nhiên, heo mắc ASF trước khi chết thường bị nhiễm trùng huyết, hoại tử đa cơ quan và nhiễm khuẩn thứ phát rất nặng, bao gồm:
- Salmonella
- E. coli
- Clostridium
- Staphylococcus
- Đặc biệt là liên cầu lợn (Streptococcus suis)
Do đó, thịt heo mắc ASF không chỉ là “thịt bẩn”, mà là mô bệnh lý, chứa mật độ vi sinh vật cao cùng độc tố vi khuẩn; trong đó một số độc tố bền nhiệt, khó bị loại bỏ hoàn toàn ngay cả khi chế biến.
Nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng đối với người tiêu dùng
Nếu người dân sử dụng thực phẩm chế biến từ thịt heo bệnh không được xử lý nhiệt đầy đủ, các nguy cơ có thể gặp gồm:
- Ngộ độc thực phẩm nặng
- Nhiễm khuẩn huyết
- Suy thận cấp
- Suy đa cơ quan
- Tử vong
Thực tế tại Việt Nam nhiều năm qua đã ghi nhận các ca tử vong do nhiễm liên cầu lợn, liên quan trực tiếp đến việc tiếp xúc hoặc ăn thịt heo không bảo đảm an toàn.
Ngay cả khi quá trình gia nhiệt có thể tiêu diệt phần lớn vi khuẩn sống, độc tố vi khuẩn tồn lưu vẫn có thể gây:
- Viêm đường tiêu hóa kéo dài
- Rối loạn miễn dịch
- Gia tăng nguy cơ tổn thương tiền ung thư nếu phơi nhiễm lâu dài (về mặt lý thuyết)
Quan điểm y tế và khuyến cáo quốc tế: tuyệt đối cấm sử dụng
Từ góc độ y tế công cộng và an toàn thực phẩm, thịt heo mắc bệnh truyền nhiễm tuyệt đối không được sử dụng làm thực phẩm cho con người trong bất kỳ trường hợp nào.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, tất cả sản phẩm thịt từ động vật mắc bệnh truyền nhiễm phải được:
- Tiêu hủy sinh học đúng quy trình
- Tuyệt đối không đưa vào chuỗi thực phẩm
- Không tái chế, không xử lý để tiêu thụ
Hồi chuông cảnh báo về quản lý an toàn thực phẩm
Vụ việc hơn 130 tấn thịt heo nhiễm ASF từng được đưa vào kho doanh nghiệp để chuẩn bị chế biến cho thấy lỗ hổng nghiêm trọng trong kiểm soát nguyên liệu đầu vào, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về:
- Siết chặt kiểm dịch thú y
- Minh bạch chuỗi cung ứng thực phẩm
- Trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp và cá nhân liên quan
An toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là ranh giới sinh tử của sức khỏe cộng đồng. Việc tuyệt đối loại bỏ thịt heo mắc ASF khỏi chuỗi thực phẩm là nguyên tắc bất khả xâm phạm, không có ngoại lệ.
Discussion about this post