Căng thẳng giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang nghiêm trọng sau hàng loạt vụ đối đầu trên tuyến hàng hải chiến lược tại Vịnh Oman và eo biển Hormuz. Những diễn biến mới nhất liên quan đến việc Mỹ chặn tàu dầu Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) bắt giữ tàu Ocean Koi đang đẩy lệnh ngừng bắn mong manh giữa hai nước tới bờ vực sụp đổ.
Mỹ tuyên bố chặn tàu dầu Iran, siết phong tỏa 13 tỷ USD
Theo hãng tin Al Jazeera ngày 8/5, phía Mỹ cho biết đã đánh chặn và vô hiệu hóa hai tàu dầu treo cờ Iran đang tìm cách vượt qua vòng phong tỏa để tiến vào cảng.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) tăng cường chiến dịch kiểm soát hàng hải tại vùng Vịnh. Washington khẳng định đang ngăn chặn lượng dầu trị giá hơn 13 tỷ USD, tương đương khoảng 166 triệu thùng dầu, tại các cửa ngõ xuất khẩu của Iran.
Theo tuyên bố đăng tải trên mạng xã hội X, CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã buộc hơn 50 tàu thuyền phải đổi hướng kể từ khi chiến dịch phong tỏa được triển khai, gây ảnh hưởng lớn tới hoạt động xuất khẩu năng lượng của Tehran.
Các chuyên gia đánh giá đây là một trong những chiến dịch siết chặt hàng hải mạnh tay nhất của Mỹ nhằm vào Iran trong nhiều năm qua.
Iran đáp trả bằng chiến dịch bắt giữ tàu dầu Ocean Koi
Ở chiều ngược lại, IRGC vừa triển khai chiến dịch đặc biệt bắt giữ tàu chở dầu Ocean Koi treo cờ Barbados trên biển Oman và áp giải về Iran để bàn giao cho cơ quan tư pháp.
Tehran cáo buộc con tàu này lợi dụng tình hình khu vực để gây tổn hại và làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran.
Giới quan sát nhận định vụ bắt giữ Ocean Koi đánh dấu bước chuyển chiến lược quan trọng của Tehran trong việc mở rộng kiểm soát hàng hải tại khu vực Vịnh Ba Tư.
Đấu hỏa lực dữ dội trên tuyến hàng hải chiến lược
Từ cuối ngày thứ Năm, Mỹ và Iran đã liên tiếp cáo buộc lẫn nhau tấn công các tàu trung lập tại vùng Vịnh, khiến tình hình an ninh hàng hải trở nên cực kỳ căng thẳng.
Tổng thống Donald Trump xác nhận Iran đã tấn công ba tàu khu trục Mỹ, song cho rằng đây chỉ là một “cú chạm nhẹ”, đồng thời nhấn mạnh lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa vẫn còn hiệu lực.
Trong khi đó, phía Iran tố cáo Washington vi phạm thỏa thuận đình chiến khi tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu dầu và khu vực dân sự trên đảo Qeshm, khiến 10 thủy thủ bị thương và 5 người mất tích.
Để đáp trả, Iran đã mở các đợt tập kích nhằm vào tàu quân sự Mỹ ở phía Đông eo biển Hormuz và khu vực cảng Chabahar.
UAE xác nhận bị ảnh hưởng bởi làn sóng xung đột
Xung đột Mỹ – Iran cũng bắt đầu lan sang các quốc gia láng giềng.
Theo phóng viên Sarah Tamimi, Bộ Chiến tranh UAE xác nhận một đợt tấn công mới từ phía Iran đã khiến 3 người bị thương. Hệ thống phòng không UAE đã đánh chặn thành công hai tên lửa hành trình cùng ba máy bay không người lái được phóng từ lãnh thổ Iran.
Các chuyên gia an ninh khu vực cảnh báo nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông đang gia tăng nhanh chóng nếu hai bên tiếp tục leo thang quân sự trên biển.
Iran thiết lập cơ chế kiểm soát mới tại eo biển Hormuz
Iran hiện đang triển khai một cơ chế kiểm soát hàng hải mới thông qua “Cơ quan Quản lý eo biển Vịnh Ba Tư” (PGSA).
Theo quy định mới, mọi tàu thuyền muốn đi qua eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu của thế giới – đều phải thực hiện điều phối và xin phép quân đội Iran.
20% \text{ lượng dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz}
Các tàu buộc phải cung cấp thông tin chi tiết về hàng hóa, lộ trình vận chuyển qua email và nộp phí quá cảnh cho Tehran.
Nghị sĩ Iran Ali Khezrian, thành viên Ủy ban An ninh Quốc gia Quốc hội Iran, tuyên bố mọi hành vi phong tỏa hải quân từ phía Mỹ sẽ bị đáp trả bằng biện pháp quân sự.
Phóng viên Resul Serder tại Tehran nhận định Iran đang sử dụng eo biển Hormuz như một công cụ gây áp lực chính trị cực lớn nhằm thay đổi cán cân chiến lược trong khu vực.
Nỗ lực ngoại giao rơi vào bế tắc
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, các nỗ lực ngoại giao do Pakistan và Qatar làm trung gian vẫn đang được thúc đẩy nhằm ngăn chặn nguy cơ chiến tranh toàn diện.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã có cuộc gặp với Thủ tướng Qatar để tìm giải pháp hạ nhiệt căng thẳng.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington đang chuẩn bị cho các phản ứng tiếp theo từ Tehran trong khi chờ phía Iran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi chỉ trích Mỹ trên mạng xã hội X, cho rằng Washington luôn lựa chọn “con đường phiêu lưu quân sự” mỗi khi xuất hiện cơ hội ngoại giao.
Ông Abbas Araghchi khẳng định Tehran sẽ “không bao giờ cúi đầu trước áp lực”, đồng thời lên án mạnh mẽ các đợt không kích của Mỹ trong bối cảnh lệnh ngừng bắn đang lung lay dữ dội.
Nguy cơ chiến tranh toàn diện ngày càng rõ rệt
Giới phân tích quốc tế cảnh báo nếu Mỹ và Iran không đạt được các nhượng bộ thực chất trong thời gian tới, IRGC có thể tiếp tục sử dụng quyền kiểm soát eo biển Hormuz để gây sức ép chiến lược.
Điều này không chỉ làm gia tăng nguy cơ xung đột quân sự trực diện giữa Washington và Tehran mà còn đe dọa nghiêm trọng tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh Hormuz vẫn là tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng bậc nhất thế giới.
Nhiều chuyên gia nhận định ranh giới giữa đàm phán ngoại giao và một cuộc chiến quy mô lớn tại Trung Đông hiện đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Discussion about this post