Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết một thỏa thuận tiềm năng với Iran có thể yêu cầu Tehran chuyển toàn bộ kho dự trữ urani đã làm giàu sang Mỹ, đồng thời cam kết không vận hành các cơ sở hạt nhân ngầm. Đây được xem là động thái mới nhất trong nỗ lực tìm kiếm giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông và đảm bảo an ninh hàng hải ở eo biển Hormuz.
Mỹ thúc đẩy giải pháp ngoại giao với Iran
Trong cuộc phỏng vấn với PBS News ngày 6/5, ông Donald Trump cho biết các điều khoản trên đang nằm trong khuôn khổ đàm phán được Washington cân nhắc với Tehran. Theo ông Trump, ưu tiên lớn nhất hiện nay là nhanh chóng đạt được giải pháp ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột và khôi phục hoạt động lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.
“Tôi nghĩ vậy, nhưng trước đây tôi cũng từng cảm thấy như vậy với họ nên hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra”, ông Trump phát biểu khi được hỏi về khả năng sớm đạt được thỏa thuận với Iran.
Những tín hiệu tích cực từ các bên trung gian, trong đó có Pakistan, được cho là đã góp phần thúc đẩy Tổng thống Mỹ hôm 5/5 tuyên bố tạm dừng chiến dịch “Dự án Tự do” – hoạt động dẫn đường cho các tàu mắc kẹt rời khỏi eo biển Hormuz.
Kế hoạch đàm phán bí mật dài một trang
Theo một nguồn tin thạo nội tình, một văn bản kế hoạch dài một trang hiện đang được lưu hành nội bộ trong chính quyền Mỹ. Tài liệu này bao gồm các điều khoản cốt lõi cho tiến trình đàm phán nhằm chấm dứt căng thẳng với Iran.
Kế hoạch được cho là sẽ tuyên bố chấm dứt chiến sự và mở ra giai đoạn đàm phán kéo dài 30 ngày để xử lý các vấn đề còn tồn đọng như:
- Chương trình hạt nhân Iran.
- Việc giải phóng tài sản bị phong tỏa của Tehran.
- An ninh lâu dài tại eo biển Hormuz.
- Hoạt động làm giàu urani của Iran.
Nguồn tin cho biết Mỹ đang đề xuất Iran tạm dừng hoạt động làm giàu urani trong thời gian dài hơn 10 năm, thay vì 20 năm như đề xuất trước đó của Washington.
Iran có thể phải chuyển urani làm giàu ra khỏi lãnh thổ
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của kế hoạch là yêu cầu Iran đưa lượng urani đã làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ nước này. Theo ông Trump, số urani này có thể được chuyển sang Mỹ như một phần của thỏa thuận kiểm soát hạt nhân mới.
Ngoài ra, Tehran cũng sẽ phải cam kết không vận hành các cơ sở hạt nhân ngầm nhằm giảm nguy cơ phát triển năng lực hạt nhân quân sự.
Tuy nhiên, các chi tiết cụ thể của thỏa thuận hiện vẫn chưa được xác minh đầy đủ và tiếp tục trong quá trình đàm phán giữa các bên liên quan.
Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm chiến lược
Eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Những căng thẳng gần đây giữa Mỹ và Iran đã làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại năng lượng quốc tế.
Việc Mỹ tạm dừng chiến dịch hộ tống tàu được đánh giá là tín hiệu cho thấy Washington muốn tạo không gian cho ngoại giao thay vì tiếp tục leo thang quân sự.
Triển vọng thỏa thuận vẫn còn bỏ ngỏ
Dù Tổng thống Donald Trump bày tỏ lạc quan, giới quan sát nhận định tiến trình đạt được một thỏa thuận toàn diện với Iran vẫn còn nhiều trở ngại, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân và các yêu cầu về dỡ bỏ trừng phạt kinh tế.
Trong bối cảnh Trung Đông tiếp tục bất ổn, mọi diễn biến liên quan đến đàm phán Mỹ – Iran đều có thể tác động mạnh tới thị trường năng lượng, an ninh khu vực và tình hình địa chính trị toàn cầu.
Discussion about this post