Châu Âu “lạnh nhạt” trước lời kêu gọi của Mỹ lập liên minh hải quân tại Eo biển Hormuz

Trước đề xuất của Tổng thống Donald Trump về việc thiết lập một lực lượng quân sự bảo vệ tuyến đường thủy huyết mạch Eo biển Hormuz, các đồng minh châu Âu, dẫn đầu là Đức và Anh, đang thể hiện sự thận trọng tối đa hoặc thẳng thừng từ chối can dự.

Khủng hoảng năng lượng và sức ép từ Washington

Kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2/2026, giao thông thương mại qua Eo biển Hormuz – “yết hầu” của ngành năng lượng thế giới – đã rơi vào tình trạng tê liệt. Việc nguồn cung bị gián đoạn khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt, tạo áp lực khủng khiếp lên các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các đồng minh NATO và các đối tác châu Á thiết lập một liên minh hải quân nhằm đảm bảo tự do hàng hải. Tuy nhiên, phản ứng từ bờ kia Đại Tây Dương lại không như kỳ vọng của Washington.

Thủ tướng Anh Keir Starmer (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) có quan điểm khác biệt về sứ mệnh tại Trung Đông.

Đức kiên quyết nói “Không” với can dự quân sự

Tại cuộc họp của Liên minh châu Âu (EU) ở Brussels, Đức đã đưa ra thông điệp cứng rắn nhất. Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul yêu cầu Mỹ và Israel phải có sự minh bạch tuyệt đối về mục tiêu chiến dịch trước khi Berlin xem xét bất kỳ bước đi nào.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius khẳng định:

“Đây không phải cuộc chiến của chúng tôi. Người Đức không khởi động cuộc chiến này.”

Ông Pistorius cũng bày tỏ sự hoài nghi về tính hiệu quả của một lực lượng hải quân châu Âu quy mô nhỏ, cho rằng vài tàu hộ vệ sẽ không thể tạo ra sự khác biệt so với sức mạnh sẵn có của Hải quân Mỹ.

Đồng quan điểm, văn phòng của Thủ tướng Friedrich Merz tuyên bố xung đột này “không liên quan đến NATO” vì liên minh này được thiết kế để phòng thủ lãnh thổ, đồng thời nhấn mạnh việc triển khai quân hiện tại thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng.

Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius khẳng định Berlin chỉ ưu tiên các giải pháp ngoại giao.

Nội bộ NATO chia rẽ sâu sắc

Sự thiếu đồng thuận không chỉ dừng lại ở Berlin. Thủ tướng Anh Keir Starmer dù vẫn thảo luận với Mỹ về các biện pháp an toàn (như sử dụng thiết bị lặn không người lái gỡ thủy lôi) nhưng đã vạch rõ ranh giới: “Đây chưa bao giờ và sẽ không bao giờ là một sứ mệnh của NATO”.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna đặt câu hỏi chất vấn về chiến lược dài hạn của Mỹ, trong khi Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen kêu gọi các bên nhìn nhận thực tế để giảm leo thang căng thẳng thay vì đổ thêm dầu vào lửa.

Áp lực từ Nhà Trắng và bài toán kinh tế nan giải

Trước sự dè dặt của đồng minh, Tổng thống Trump không giấu nổi sự thất vọng đối với các quốc gia mà ông cho rằng Mỹ đã “bảo vệ trong nhiều năm”. Dự kiến, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sẽ sớm công bố danh sách các nước sẵn sàng gia nhập liên minh này.

Tại EU, đề xuất mở rộng sứ mệnh hải quân Aspides (vốn để chống Houthi ở Biển Đỏ) sang Eo biển Hormuz cũng không nhận được sự ủng hộ. Đại diện cấp cao EU Kaja Kallas thừa nhận: “Không ai muốn tích cực tham gia cuộc chiến này”.

Ngoại trưởng Ba Lan Radek Sikorski cho biết Warsaw cần một yêu cầu chính thức qua kênh NATO.

Tuy nhiên, cái giá của sự đứng ngoài cũng rất đắt. Bà Kallas cảnh báo giá dầu tăng cao không chỉ gây hại cho kinh tế phương Tây mà còn vô tình giúp Nga hưởng lợi tài chính trong bối cảnh cuộc chiến tại Ukraine vẫn tiếp diễn.

Kết luận: Sự chia rẽ giữa Mỹ và châu Âu tại Eo biển Hormuz cho thấy một vết nứt lớn trong quan hệ đồng minh. Trong khi Washington muốn phô trương sức mạnh quân sự, các nước châu Âu lại chọn con đường thận trọng, cố gắng cân bằng giữa an ninh năng lượng và việc tránh bị cuốn vào một cuộc chiến tranh diện rộng tại Trung Đông.