Sự rạn nứt giữa Arab Saudi và UAE không còn là những ngầm sóng mà đã bùng phát thành cuộc đối đầu trực diện. Từ chiến trường Yemen, Sudan đến bàn cờ dầu mỏ và quan hệ với Israel, hai “người khổng lồ” Vùng Vịnh đang lộ rõ những toan tính tách biệt, đe dọa tái định hình trật tự an ninh Trung Đông.
Căng thẳng leo thang: Tối hậu thư 24 giờ tại Yemen
Ngày 30/12/2025 đánh dấu một cột mốc đen tối trong quan hệ ngoại giao giữa Riyadh và Abu Dhabi. Chính phủ Arab Saudi đã chính thức cáo buộc UAE tạo ra “mối đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốc gia”. Căng thẳng bùng phát sau khi các nhóm vũ trang do UAE hậu thuẫn chiếm quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ chiến lược dọc biên giới Arab Saudi từ tay lực lượng được Riyadh bảo trợ.
Ngay lập tức, Riyadh đưa ra một tối hậu thư đanh thép: Yêu cầu Abu Dhabi rút toàn bộ quân khỏi Yemen trong vòng 24 giờ và chấm dứt mọi hình thức hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Dù Bộ Quốc phòng UAE thông báo chấm dứt nhiệm vụ của đơn vị chống khủng bỗ vào cuối ngày, nhưng việc lờ đi yêu cầu rút quân toàn diện cho thấy một sự thách thức ngầm định.
Từng là những người anh em thân thiết, mối quan hệ giữa MBS và MBZ đang rơi vào giai đoạn thử thách nhất. Ảnh: AFP
Từ “Cặp bài trùng” đến sự rạn nứt niềm tin
Nhìn lại lịch sử, Arab Saudi và UAE từng là trụ cột không thể tách rời của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC).
- Năm 2011: Cùng dập tắt phong trào Mùa xuân Arab tại Bahrain.
- Năm 2015: Sát cánh trong liên quân chống lại Houthi tại Yemen.
- Năm 2017: Đồng lòng tẩy chay Qatar để thiết lập trật tự khu vực.
Tuy nhiên, “vết rạn” bắt đầu xuất hiện từ năm 2018. Theo chuyên gia Cinzia Bianco (Hội đồng châu Âu về Quan hệ Đối ngoại), vụ việc nhà báo Jamal Khashoggi là một bước ngoặt. Việc UAE do dự không ủng hộ tuyệt đối Thái tử Mohammed bin Salman (MBS) trước áp lực quốc tế đã gieo rắc sự nghi kị giữa hai cung điện.
Những điểm gãy chiến lược: Yemen, Sudan và Israel
Sự khác biệt không chỉ dừng lại ở cảm xúc cá nhân mà nằm ở lợi ích cốt lõi của quốc gia:
1. Canh bạc Yemen: Thống nhất hay Ly khai?
Riyadh muốn một Yemen thống nhất và ổn định để bảo vệ biên giới phía Nam. Ngược lại, Abu Dhabi tập trung vào việc kiểm soát các cảng biển và tuyến đường hàng hải chiến lược. UAE đã chọn ủng hộ Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC) – lực lượng muốn đưa miền Nam Yemen trở lại trạng thái độc lập. Đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến xung đột quân sự giữa các lực lượng ủy nhiệm của hai nước.
2. Cuộc chiến giành ảnh hưởng tại Sudan
Tại Sudan, hai nước đang đứng về hai phía của chiến tuyến. Trong khi Arab Saudi hậu thuẫn Quân đội Sudan (SAF), UAE bị cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF). Cuộc nội chiến Sudan đã biến thành sân sau cho cuộc đua giành quyền lực giữa Riyadh và Abu Dhabi tại châu Phi.
3. Vấn đề Israel và “Hiệp định Abraham”
Việc UAE bình thường hóa quan hệ với Israel năm 2020 mà không cần điều kiện về giải pháp hai nhà nước đã đặt Arab Saudi vào thế khó. Riyadh vẫn giữ lập trường cứng rắn, coi một nhà nước Palestine độc lập là điều kiện tiên quyết. Sự khác biệt này khiến trục an ninh chống Iran vốn do Mỹ thúc đẩy bị chia rẽ sâu sắc.
Cuộc đua kinh tế: Tầm nhìn 2030 đối đầu UAE 2031
Không chỉ có súng đạn, cuộc chiến còn diễn ra trên mặt trận kinh tế. Cả hai đều đang nỗ lực thoát ly sự phụ thuộc vào dầu mỏ:
- Arab Saudi: Tầm nhìn 2030 với tham vọng biến Riyadh thành trung tâm tài chính và du lịch toàn cầu.
- UAE: Chiến lược 2031 tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI) và logistics.
Sự cạnh tranh trong OPEC về sản lượng dầu năm 2021 chỉ là “phần nổi của tảng băng”. Hiện tại, Riyadh đang ép các công ty đa quốc gia phải đặt trụ sở tại Arab Saudi nếu muốn làm ăn với nước này, một đòn tấn công trực diện vào vị thế “trung tâm kinh doanh” của Dubai.
Tương lai nào cho Vùng Vịnh?
Dù xung đột đang ở mức báo động, các chuyên gia tin rằng một cuộc chiến tranh trực tiếp là khó xảy ra. Michael Stephens, cố vấn cao cấp tại Viện RUSI, nhận định: “Cả hai đều hiểu cái giá của sự sụp đổ an ninh. Một cuộc chiến giữa Riyadh và Abu Dhabi sẽ thiêu rụi mọi thành quả kinh tế mà họ đã xây dựng hàng thập kỷ.”
Trong tương lai, mối quan hệ này có thể sẽ chuyển sang trạng thái “đối đầu trong kiểm soát”. Họ sẽ là đối thủ trên thị trường kinh tế và địa chính trị, nhưng vẫn phải duy trì một cái bắt tay tối thiểu để đối phó với các đối thủ lớn hơn như Iran.
Discussion about this post