Bất chấp những cảnh báo về pháp lý từ Ủy ban châu Âu (EC), Ba Lan đã chính thức triển khai cơ chế áp giá trần nhiên liệu và cắt giảm thuế từ ngày 31/3. Động thái này nhằm bảo vệ người tiêu dùng trước cơn “bão giá” năng lượng do xung đột tại Trung Đông gây ra.
Quyết sách mạnh tay trước áp lực giá dầu toàn cầu
Trong bối cảnh dòng chảy dầu mỏ bị gián đoạn bởi các xung đột địa chính trị tại Trung Đông, giá dầu diesel tại Ba Lan đã chạm ngưỡng kỷ lục 2,04 euro/lít, vượt qua cả mức đỉnh thiết lập hồi năm 2022. Trước tình hình này, Quốc hội Ba Lan đã nhanh chóng thông qua đạo luật cho phép Chính phủ can thiệp trực tiếp vào thị trường năng lượng.
Theo nội dung đạo luật mới:
- Áp giá trần hàng ngày: Chính phủ có quyền ấn định mức giá nhiên liệu tối đa dựa trên giá bán buôn trung bình.
- Cắt giảm thuế VAT: Thuế giá trị gia tăng đối với nhiên liệu giảm mạnh từ 23% xuống còn 8%.
- Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt: Đưa mức thuế này xuống mức tối thiểu cho phép theo khung pháp lý châu Âu.
Đáng chú ý, luật được thông qua với sự đồng thuận tuyệt đối tại Quốc hội. Tổng thống Karol Nawrocki cũng đã ký ban hành ngay lập tức, cho thấy sự thống nhất hiếm hoi giữa chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk và phe đối lập.
Bài toán kinh tế và rủi ro ngân sách
Việc giảm thuế để hỗ trợ người dân sẽ để lại “lỗ hổng” không nhỏ cho ngân sách quốc gia. Bộ trưởng Tài chính Andrzej Domański đưa ra những con số cụ thể về thiệt hại tài chính:
- Cắt giảm thuế VAT: Dự kiến gây thất thu khoảng 200 triệu euro.
- Giảm thuế tiêu thụ đặc biệt: Gây thâm hụt hàng tháng khoảng 150 triệu euro.
Để bù đắp phần nào khoản thiếu hụt này, Ba Lan dự kiến sẽ áp dụng thuế lợi nhuận bất thường đối với các tập đoàn dầu mỏ đang hưởng lợi từ việc giá năng lượng tăng vọt.
Thủ tướng Donald Tusk kỳ vọng: Các biện pháp can thiệp sẽ giúp giá nhiên liệu tại vòi bơm giảm khoảng 0,28 euro/lít, trực tiếp giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt cho người dân.
Xung đột pháp lý với Liên minh châu Âu (EU)
Dù mang lại lợi ích ngắn hạn cho người tiêu dùng nội địa, động thái của Warsaw đang vấp phải sự phản đối gay gắt từ Brussels. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Louise Bogey, khẳng định rằng luật pháp EU không cho phép các quốc gia thành viên giảm thuế VAT đối với nhiên liệu động cơ xuống dưới mức thuế tiêu chuẩn.
Bên cạnh vấn đề thuế, EU còn quan ngại về ý định của Ba Lan trong việc kiểm soát tình trạng tài xế nước ngoài đổ xô sang mua nhiên liệu giá rẻ.
- Nguy cơ phân biệt đối xử: Thủ tướng Tusk gợi ý Ba Lan có thể học tập kinh nghiệm từ Slovakia bằng cách áp mức giá cao hơn đối với xe đăng ký biển số nước ngoài.
- Phản hồi từ EC: Ủy ban châu Âu cảnh báo đây là hành vi phân biệt đối xử nghiêm trọng, làm suy yếu tính toàn vẹn của thị trường chung EU và tuyên bố sẽ thực hiện các hành động pháp lý cần thiết.
Tương lai của thị trường nhiên liệu Ba Lan
Việc Ba Lan kiên quyết áp dụng giá trần từ ngày 31/3 cho thấy ưu tiên hàng đầu của nước này là ổn định an sinh xã hội và kiềm chế lạm phát trong nước, ngay cả khi phải đối mặt với các vụ kiện tụng từ Brussels.
Các chuyên gia kinh tế nhận định, cuộc đối đầu giữa Warsaw và EC về chính sách năng lượng sẽ là phép thử quan trọng cho tính linh hoạt của các quy định EU trong bối cảnh khủng hoảng địa chính trị toàn cầu vẫn đang diễn biến phức tạp.
Theo Reuters & Tổng hợp
Discussion about this post