Từ đêm 23/11, nước Bỉ bước vào một cuộc tổng đình công được đánh giá là quy mô nhất trong hàng chục năm qua, với mức độ huy động lan rộng khắp các ngành nghề và toàn bộ các vùng lãnh thổ. Giới chuyên gia xã hội – chính trị nhận định đây là cuộc biểu dương lực lượng mang tính bước ngoặt đầu tiên của thế kỷ XXI, có thể làm thay đổi cấu trúc quan hệ lao động tại Bỉ trong nhiều năm tới.

Giao thông tê liệt từ đêm 23/11 – dịch vụ công “đứng bánh” từ 25/11

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, ngay từ 22h00 ngày 23/11, toàn bộ hệ thống giao thông công cộng bao gồm tàu điện ngầm, xe buýt, tàu điện mặt đất (tram) bắt đầu ngừng hoạt động.

• Ngày 25/11: toàn bộ dịch vụ công tạm dừng.
• Ngày 26/11: khu vực tư nhân chính thức tham gia, đẩy Bỉ vào trạng thái chậm lại toàn diện.

Hình ảnh các bến tàu điện ngầm trống trơn, trường học đóng cửa và dịch vụ hành chính tê liệt đang trở thành cảnh tượng quen thuộc trên khắp các thành phố lớn như Brussels, Antwerp hay Liège.

Vì sao Bỉ nổ ra cuộc tổng đình công lớn nhất nhiều thập kỷ?

Không chỉ vì cải cách, mà vì “sự im lặng đáng sợ” của chính quyền

Chuỗi cải cách của Chính phủ liên bang và chính quyền vùng ảnh hưởng sâu rộng tới nhiều nhóm dân cư:

• Người thất nghiệp
• Người về hưu
• Lao động làm ca đêm
• Giáo viên, nhân viên nhà trẻ
• Nhân viên công vụ trong các ngành thiết yếu

Nhưng theo các công đoàn, nguyên nhân khiến phong trào bùng nổ chính là việc chính phủ hoàn toàn im lặng.

Ông Olivier Valentin, Tổng thư ký Liên đoàn Công đoàn Tự do Bỉ, tiết lộ:

“Sau cuộc huy động lớn ngày 14/10, chúng tôi đã gửi thư yêu cầu gặp Thủ tướng và các Phó Thủ tướng. Nhưng không nhận được một hồi âm nào. Không đối thoại, không giải thích, không cam kết.”

Sự phớt lờ này kích hoạt một làn sóng bất mãn sâu rộng, đưa các nghiệp đoàn tới quyết tâm phát động cuộc tổng đình công “không khoan nhượng”.

Cuộc tổng đình công lịch sử: 3 ngày, 11 tháng chuẩn bị và sự đồng lòng hiếm có

Ông Thierry Bodson, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Bỉ, nhấn mạnh cuộc huy động lần này mang tính lịch sử vì ba lý do:

1. Kéo dài liên tục 3 ngày – chưa từng có trong nhiều thập kỷ

Đây là lần đầu tiên trong thế kỷ XXI, Bỉ chứng kiến một cuộc tổng đình công liên tiếp ba ngày, phủ kín toàn bộ hệ thống kinh tế – xã hội.

2. Kết tinh từ 11 tháng vận động bền bỉ

Các nghiệp đoàn đã trải qua gần 1 năm đàm phán, biểu tình, đối thoại bất thành, khiến phong trào trở nên quyết liệt hơn bao giờ hết.

3. Làn sóng lan tỏa vượt khỏi truyền thống

Không chỉ giới công nhân và viên chức, mà cả:

• Giáo viên
• Bác sĩ
• Thẩm phán
• Nhân viên hành chính
• Nhân viên chăm sóc trẻ em

đều đồng loạt lên tiếng – điều rất hiếm trong lịch sử xã hội Bỉ.

Ngòi nổ lớn: Cơ chế điều chỉnh lương theo chỉ số bị đe dọa

Một trong những cải cách gây tranh cãi nhất là đề xuất thay đổi cơ chế tăng lương tự động theo lạm phát (indexation) – cơ chế được xem như “lá chắn kinh tế” giúp người lao động bảo vệ sức mua.

Nếu cơ chế này bị hạn chế hoặc bãi bỏ, hàng triệu người lo ngại:

• Lương không đủ bù lạm phát
• Thu nhập thực tế giảm
• Chi phí sinh hoạt vượt tầm kiểm soát

Song song đó, cải cách lương hưu ảnh hưởng trực tiếp tới người đang làm việc và người sắp nghỉ hưu, còn các thay đổi trong ngành giáo dục tác động từ giáo viên tới học sinh và phụ huynh.

Thậm chí, hệ thống giáo dục nói tiếng Hà Lan, vốn rất ít khi đình công, cũng tuyên bố tham gia hai ngày – điều gần như chưa từng xảy ra.

Tác động dây chuyền: Khi trường học, bệnh viện, giao thông… cùng “đứng yên”

Cuộc tổng đình công được dự báo gây ra ảnh hưởng diện rộng:

• Hàng nghìn trường học và nhà trẻ đóng cửa khiến phụ huynh buộc phải nghỉ làm.
• Nhiều bệnh viện chỉ duy trì dịch vụ cấp cứu.
• Các cơ quan công quyền ngừng tiếp dân.
• Doanh nghiệp tư nhân và logistics đình trệ, làm gián đoạn chuỗi cung ứng.

Điều đó đẩy nền kinh tế Bỉ vào nguy cơ “đóng băng tạm thời”, gây thiệt hại ước tính hàng trăm triệu euro mỗi ngày.

Bỉ đang đối mặt điều gì? “Một hệ thống đang rạn nứt”

Bà Marie-Hélène Ska, Tổng thư ký Liên đoàn Công đoàn Thiên Chúa giáo, cho rằng:

“Chính sách hiện tại không còn là cải cách, mà là sự từ bỏ trách nhiệm chính trị. Chính phủ lặp lại công thức thắt lưng buộc bụng cũ kỹ thay vì tìm giải pháp mới.”

Sự kết hợp của bất mãn xã hội, lạm phát kéo dài và bất lực trong đối thoại đang tạo cảm giác rằng hệ thống đang rạn nứt từ bên trong.

Phong trào sẽ đi về đâu? Ngày 9/12 sẽ quyết định kịch bản tiếp theo

Các nghiệp đoàn sẽ họp vào ngày 9/12 để:

• Đánh giá hiệu quả của cuộc tổng đình công 3 ngày
• Lựa chọn chiến lược mới
• Cân nhắc khả năng mở rộng phong trào hoặc chuyển sang đình công luân phiên theo ngành

Mục tiêu của họ là giữ áp lực liên tục, nhưng tránh đẩy người dân vào tình trạng kiệt sức.

Một phép thử lớn cho xã hội Bỉ

Cuộc tổng đình công lần này không chỉ là phản ứng tức thời trước một chính sách cải cách, mà là lời cảnh báo về một xã hội đang tích tụ bất mãn sâu sắc.
Nếu chính phủ vẫn im lặng, Bỉ có thể bước vào một chu kỳ xung đột lao động kéo dài, ảnh hưởng không chỉ đến kinh tế mà cả sự ổn định chính trị.

Đây được xem là cuộc đình công mang tính lịch sử, có thể thay đổi cách người lao động – chính phủ – doanh nghiệp tương tác trong nhiều năm tới.