“Bom hàng” phiên bản Trung Quốc: Bắc Kinh đột ngột dừng mua đậu tương Mỹ, quay sang Brazil và Argentina — nông dân Mỹ khốn đốn vì 6,5 triệu tấn ứ kho

Trung Quốc bất ngờ ngừng mua đậu tương Mỹ, chuyển sang nhập từ Brazil và Argentina. Nông dân Mỹ còn 6,5 triệu tấn đậu tương vừa thu hoạch không biết bán cho ai.

Thị trường nông sản thế giới đang chứng kiến một màn “bom hàng ngoạn mục” của Trung Quốc — quốc gia tiêu thụ đậu tương lớn nhất hành tinh. Giữa cao điểm mùa thu hoạch tại Hoa Kỳ, Bắc Kinh đột ngột ngừng đặt mua đậu tương Mỹ, thay vào đó chuyển hướng mạnh sang Nam Mỹ, đặc biệt là Brazil và Argentina.

Động thái này không chỉ khiến thị trường nông sản toàn cầu chao đảo mà còn đẩy hàng triệu nông dân Mỹ vào thế “dở khóc dở cười” — vừa thu hoạch xong mà không biết bán cho ai.

6,5 triệu tấn đậu tương Mỹ “nằm chờ người mua”

Theo Reuters và Financial Times, tính đến giữa tháng 10/2025, các doanh nghiệp Trung Quốc chưa ký bất kỳ hợp đồng nhập khẩu mới nào với Mỹ trong mùa vụ hiện tại. Trong khi đó, nông dân Mỹ đã thu hoạch hơn 6,5 triệu tấn đậu tương, phần lớn dự kiến xuất sang Trung Quốc.

Nhưng khi “khách hàng số một” rút lui, hàng loạt silo và kho nông sản tại các bang Iowa, Illinois, Indiana… đang chất đầy đậu tương.

“Chúng tôi chưa từng thấy điều này kể từ chiến tranh thương mại 2018. Năm nay, Trung Quốc không mua nổi một hạt đậu nào của chúng tôi,” — nông dân Joe Renner (bang Iowa) chia sẻ trên MarketWatch.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu không tìm được thị trường thay thế trong quý IV, giá đậu tương Mỹ có thể lao dốc xuống mức thấp nhất trong 5 năm.

Vì sao Trung Quốc quay lưng với đậu tương Mỹ?

Giới phân tích cho rằng có bốn nguyên nhân chính:

1. Chiến tranh thương mại chưa kết thúc
   Dù hai nước từng ký “Thỏa thuận Giai đoạn 1”, căng thẳng thuế quan vẫn tồn tại. Hiện đậu tương Mỹ chịu tổng thuế lên đến khoảng 33–35% khi vào Trung Quốc, khiến giá bán kém cạnh tranh so với Brazil và Argentina.
2. Nam Mỹ “chớp thời cơ”
   • Brazil vừa có vụ mùa kỷ lục, dự kiến xuất khẩu hơn 102 triệu tấn đậu tương trong năm 2025 — phần lớn sang Trung Quốc.
   • Argentina tạm thời bỏ thuế xuất khẩu 26% vào tháng 9, khiến giá đậu tương tại cảng rẻ hơn 20–30 USD/tấn so với Mỹ. Trung Quốc ngay lập tức đặt ít nhất 10 lô hàng lớn từ Buenos Aires chỉ trong một tuần.
3. Chiến lược “đa dạng hóa” nguồn cung
   Trung Quốc không muốn lặp lại kịch bản phụ thuộc Mỹ như giai đoạn 2017–2018. Việc “phân tán rủi ro” giúp Bắc Kinh vừa chủ động giá cả, vừa củng cố ảnh hưởng thương mại tại Nam Mỹ.
4. Yếu tố ngoại giao – chính trị
   Quan hệ Mỹ–Trung đang lạnh giá. Trong khi đó, Bắc Kinh mở rộng hợp tác chiến lược với Brazil và Argentina trong khuôn khổ BRICS+ — tạo thế “vừa mua hàng, vừa củng cố đồng minh”.

💰 Nông dân Mỹ thiệt hại nặng nề

Không chỉ mất thị trường lớn, nông dân Mỹ đang gánh chi phí khổng lồ:

• Giá đậu tương giao ngay tại Chicago giảm xuống dưới 11,9 USD/giạ, thấp hơn gần 15% so với cùng kỳ năm ngoái.
• Chi phí lưu kho tăng mạnh do hàng tồn đọng. Một số vùng Midwest phải thuê kho tạm, thậm chí đổ hàng ra bãi phủ bạt chờ người mua.
• Ngân hàng nông nghiệp cảnh báo rủi ro vỡ nợ, đặc biệt với các nông hộ vay vốn lớn để mở rộng sản xuất trước vụ mùa.

“Đây là bom hàng thật sự. Chúng tôi có hàng, có chất lượng, có thị trường — chỉ thiếu… người mua,” — một chủ trang trại ở Illinois nói với Financial Times.

Brazil và Argentina “hái quả ngọt”

Khi Mỹ “bị loại khỏi bàn tiệc”, hai quốc gia Nam Mỹ nhanh chóng trở thành người thắng lớn:

• Brazil ghi nhận mức xuất khẩu kỷ lục trong tháng 9–10, chiếm hơn 80% lượng đậu tương nhập khẩu của Trung Quốc.
• Argentina nhờ chính sách thuế linh hoạt đã “hút” đơn hàng lớn, giúp nước này thu về hàng tỷ USD chỉ trong vài tuần.

Nhờ lợi thế mùa vụ, khí hậu và chi phí logistics thấp hơn, Nam Mỹ hiện chiếm hơn 70% nguồn cung đậu tương cho Trung Quốc — trong khi con số này năm 2018 mới chỉ 40%.

🔮 Tương lai nào cho đậu tương Mỹ?

Các chuyên gia kinh tế nông nghiệp cảnh báo:

• Nếu Trung Quốc duy trì xu hướng này, Mỹ có thể mất vĩnh viễn vị thế xuất khẩu số 1 thế giới.
• Để tồn tại, Mỹ phải mở rộng thị trường tại Đông Nam Á, châu Phi, hoặc đẩy mạnh sản xuất nhiên liệu sinh học (biodiesel) nhằm tiêu thụ nội địa.
• Chính phủ Mỹ được kêu gọi tung gói hỗ trợ khẩn cấp cho nông dân, tương tự thời chiến tranh thương mại 2018.

🧭 Kết luận: Bài học từ “cú bom hàng” lịch sử

Việc Trung Quốc quay lưng với đậu tương Mỹ không chỉ là câu chuyện thương mại, mà là bài học chiến lược toàn cầu:

• Trong kỷ nguyên kinh tế đầy biến động, phụ thuộc vào một khách hàng duy nhất đồng nghĩa với tự sát.
• Còn với nông dân Mỹ, “bom hàng” 2025 là lời cảnh tỉnh rằng — sản xuất lớn cần đi cùng tầm nhìn thị trường dài hạn.

💬 Một hạt đậu tương nhỏ, nhưng lại phơi bày sức mạnh của kinh tế – chính trị toàn cầu.