Cảnh Báo Khẩn: Lừa đảo đa Cấp Trên Không Gian Mạng Bùng Phát Trở Lại

Trong bối cảnh các hoạt động trên không gian mạng ngày càng phát triển, nhiều đối tượng đã lợi dụng mô hình kinh doanh đa cấp để thực hiện hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản với thủ đoạn tinh vi. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần tuyệt đối thận trọng, không cài đặt ứng dụng hay truy cập đường link lạ; không chuyển tiền, không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản cho các đối tượng không rõ danh tính. Việc nâng cao cảnh giác chính là “lá chắn” đầu tiên để ngăn chặn vi phạm trên môi trường mạng.

Nội Dung

Lợi dụng mô hình kinh doanh đa cấp để lừa đảo ngày càng tinh vi

Theo Thượng tá Phạm Công Hải, Phó Trưởng phòng Phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 – Bộ Công an), chỉ từ tháng 4/2025 đến nay, lực lượng chức năng đã triệt phá 3 đường dây kinh doanh đa cấp trái phép, lừa đảo trên không gian mạng.

Đáng chú ý, các đường dây này không có trụ sở rõ ràng tại Việt Nam, không đăng ký tư cách pháp nhân trong nước và chủ yếu hoạt động thông qua các nền tảng trực tuyến. Gần đây, A05 phối hợp với Công an tỉnh Lào Cai đã triệt phá đường dây lập đồng tiền ảo heliwin, khiến nhiều người nhầm lẫn với đồng tiền ảo HELI đang được giao dịch hợp pháp trên thế giới.

Thủ đoạn phổ biến của các đường dây đa cấp bất hợp pháp

Theo cơ quan chức năng, các đối tượng thường sử dụng những thủ đoạn sau:

Thiết lập ứng dụng, website, hội nhóm kín trên mạng xã hội để lôi kéo người tham gia
Đưa ra lời mời chào với lợi nhuận “siêu khủng” từ 20 – 40%/tháng, đánh vào tâm lý ham lợi
Chi trả hoa hồng bằng tiền ảo, điểm thưởng nội bộ, không thông qua hệ thống ngân hàng
Tổ chức các khóa “đào tạo”, “học tập” trong hệ thống tự tạo, không có giá trị quy đổi thực tế
Bán sản phẩm kém chất lượng hoặc chỉ nhằm huy động vốn trá hình
Khi đã thu hút đủ người và huy động được số tiền lớn, các đối tượng đánh sập hệ thống để chiếm đoạt tài sản

Nhận diện kinh doanh đa cấp hợp pháp và bất hợp pháp

Bà Hoàng Thị Thu Trang, Phó Trưởng Ban Quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), cho biết:

Theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP, kinh doanh đa cấp tại Việt Nam chỉ được phép áp dụng với hàng hóa
Mọi hình thức đa cấp mà đối tượng không phải là hàng hóa đều bị cấm, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành cho phép (ví dụ: bảo hiểm nhân thọ)

Hiện nay, chỉ có 15 doanh nghiệp bán hàng đa cấp đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, được Bộ Công Thương cấp giấy chứng nhận còn hiệu lực. Doanh nghiệp vi phạm quy định hoặc không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị thu hồi giấy phép.

Dấu hiệu nhận biết đa cấp biến tướng, bất hợp pháp:

Yêu cầu đặt cọc hoặc nộp tiền trước khi tham gia mạng lưới
Thổi phồng thu nhập, hứa hẹn làm giàu nhanh
Cung cấp thông tin sai sự thật về công dụng sản phẩm
Ép người tham gia lôi kéo thêm người mới để hưởng hoa hồng

Giải pháp và kỹ năng phòng tránh cho người dân

Theo TS Nguyễn Ngọc Quyên, Trưởng bộ môn Luật Cạnh tranh và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (ĐH Luật Hà Nội):

Điều 56 Nghị định 24/2025/NĐ-CP quy định:
- Người tham gia đa cấp bất hợp pháp có thể bị phạt 40 – 60 triệu đồng
- Doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt 80 – 200 triệu đồng
Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cả người tổ chức lẫn người tham gia lôi kéo đều có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Cơ quan quản lý đã triển khai nhiều biện pháp:

Công khai cảnh báo các mô hình đa cấp trái phép trên website của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia
Đẩy mạnh tuyên truyền trên YouTube, Zalo, TikTok
Ứng dụng AI của Viettel để giám sát, phát hiện các nhóm có dấu hiệu vi phạm
Phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để xử lý các vụ việc có dấu hiệu hình sự

Khuyến cáo quan trọng từ cơ quan chức năng

Thượng tá Phạm Công Hải nhấn mạnh, người dân cần:

Cảnh giác với lời mời đầu tư ít – lợi nhuận cao
Kiểm tra tính hợp pháp qua Bộ Công Thương, Bộ Công an, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia
Không cài đặt ứng dụng, không truy cập link lạ
Không chuyển tiền, không cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản cho người không rõ danh tính

Trong trường hợp đã lỡ tham gia hoặc chuyển tiền, bà Hoàng Thị Thu Trang khuyến cáo:

Dừng ngay việc nộp tiền
Báo cơ quan chức năng sớm nhất
Thu thập đầy đủ chứng cứ giao dịch, bằng chứng điện tử
Tuyệt đối không tiếp tục lôi kéo người khác, tránh trở thành đồng phạm

Tuân thủ pháp luật – lá chắn vững chắc trước lừa đảo đa cấp

Trước sự biến tướng ngày càng tinh vi của các mô hình đa cấp bất hợp pháp, mỗi người dân cần trang bị kiến thức pháp luật, giữ tỉnh táo trước các lời mời hấp dẫn và chủ động phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn. Tuân thủ pháp luật và nâng cao cảnh giác chính là chiến lược bảo vệ hiệu quả nhất trước các chiêu trò lừa đảo trên không gian mạng.