Dù chịu tổn thất nặng nề sau các đợt không kích quy mô lớn từ Mỹ và Israel, Iran vẫn duy trì thế trận nhờ chiến lược quân sự bất đối xứng. Việc kết hợp giữa UAV giá rẻ, mạng lưới ủy nhiệm và quyền kiểm soát Eo biển Hormuz đang tạo ra những thách thức chưa từng có cho Washington.
Mỹ tuyên bố đạt mục tiêu, Iran vẫn chưa lung lay
Kể từ khi chiến dịch quân sự bắt đầu vào ngày 28/2, Iran đã phải hứng chịu những đòn tấn công với cường độ cực lớn. Trong bài phát biểu hôm 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Washington “đang trên đà sớm hoàn thành toàn bộ các mục tiêu đề ra”.
Theo dữ liệu từ Financial Times, khoảng 13.000 mục tiêu tại Iran đã bị tấn công. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) cũng tuyên bố phá hủy tới 80% hệ thống phòng không của Tehran. Đặc biệt, sự ra đi của Lãnh đạo tối cao Ali Khamenei trong giai đoạn đầu xung đột và sự “ẩn mình” của người kế nhiệm tiềm năng Mojtaba Khamenei đã tạo ra nhiều đồn đoán về sự bất ổn trong bộ máy lãnh đạo Iran.
Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy Iran không hề sụp đổ dễ dàng. Ông Jason H. Campbell, nghiên cứu viên cao cấp tại Middle East Institute, nhận định rằng dù năng lực quân sự truyền thống bị suy giảm, Tehran vẫn thể hiện khả năng đáng kể trong tác chiến bất đối xứng.
UAV giá rẻ: “Lợi thế bền vững” thay đổi cuộc chơi
Điểm sáng nhất trong học thuyết quân sự của Iran hiện nay chính là dòng máy bay không người lái (UAV) tấn công một chiều, điển hình là Shahed.
Tại sao UAV là vũ khí nguy hiểm?
- Chi phí thấp: Mỗi chiếc Shahed chỉ có giá từ 20.000 – 50.000 USD, cực rẻ so với tên lửa đạn đạo.
- Chiến thuật bầy đàn: Iran triển khai hàng nghìn UAV kết hợp tên lửa để làm quá tải hệ thống phòng không đối phương.
- Áp lực kinh tế: Mỹ và Israel đôi khi phải dùng tên lửa Patriot trị giá hàng triệu USD để bắn hạ một chiếc UAV giá rẻ, tạo ra sự chênh lệch chi phí khủng khiếp.
Bà Kelly A. Grieco, chuyên gia tại Stimson Center, chỉ ra rằng quy trình sản xuất UAV của Iran mang tính phân tán cao. Các linh kiện chủ yếu là hàng lưỡng dụng, dễ dàng lắp ráp tại các cơ sở nhỏ lẻ, khiến việc triệt hạ hoàn toàn năng lực sản xuất này bằng không kích trở nên vô cùng khó khăn.
Eo biển Hormuz: “Đòn bẩy” năng lượng nghẹt thở
Bên cạnh UAV, vị trí địa lý chiến lược tại Eo biển Hormuz – nơi lưu thông 20% lượng dầu mỏ toàn cầu – là quân bài then chốt giúp Iran đối trọng với Mỹ.
Kịch bản phong tỏa và răn đe
Iran không cần một hạm đội hùng mạnh để gây hấn. Thay vào đó, họ sử dụng:
- Thủy lôi và tàu cao tốc: Đe dọa các tàu chở dầu di chuyển chậm.
- Địa hình ven biển: Tận dụng bờ biển phức tạp để ẩn nấp và tấn công bất ngờ.
Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), các quan chức Iran như Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf đã ra tín hiệu sẵn sàng dùng eo biển này làm đòn bẩy để đạt được các nhượng bộ chính trị. Việc “mở lại” eo biển nếu bị đóng cửa sẽ đòi hỏi hàng chục nghìn binh sĩ Mỹ trên bộ – một kịch bản mà Washington luôn muốn tránh.
Tương lai xung đột: Đối đầu hay Thỏa hiệp?
Mặc dù ông Trump thể hiện mong muốn sớm chấm dứt xung đột, nhưng thực tế tại Vịnh Ba Tư vẫn rất căng thẳng. Giới lãnh đạo Iran hiện nay, dưới thời Tổng thống Masoud Pezeshkian, được đánh giá là có lập trường cứng rắn hơn.
Trong một thư ngỏ gửi công chúng Mỹ, ông Pezeshkian cảnh báo rằng con đường đối đầu sẽ “gây tổn thất và kém hiệu quả hơn bao giờ hết”.
Nhận định: Chiến tranh bất đối xứng của Iran không nhằm mục đích giành chiến thắng trong một cuộc đối đầu trực diện, mà để kéo dài thời gian, gây tiêu hao nguồn lực và buộc các cường quốc phải ngồi vào bàn đàm phán với những điều khoản có lợi cho Tehran.
Discussion about this post