Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani khẳng định việc rút toàn bộ quân đội Mỹ là điều kiện tiên quyết để giải giáp các nhóm vũ trang, phản ánh bước ngoặt lớn trong quan hệ Washington–Baghdad và an ninh khu vực.
Thủ tướng Iraq đưa ra điều kiện tiên quyết về giải giáp vũ trang
Ngày 3/11/2025, Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al-Sudani tuyên bố, chính phủ Iraq chỉ có thể giải giáp các nhóm vũ trang khi lực lượng Mỹ rút hoàn toàn khỏi nước này.
Phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Baghdad đang đàm phán với Washington về việc chấm dứt sứ mệnh quân sự của liên minh quốc tế tại Iraq.
Theo ông al-Sudani, “việc rút quân Mỹ là điều kiện tiên quyết để chúng tôi có thể kiểm soát hoàn toàn mọi lực lượng vũ trang trong lãnh thổ Iraq”. Ông nhấn mạnh, chỉ khi chủ quyền Iraq được đảm bảo tuyệt đối, chính phủ mới có thể triển khai chương trình quốc gia để thu hồi vũ khí và hợp nhất lực lượng dân quân vào quân đội chính quy.
Bối cảnh: Vai trò của quân đội Mỹ tại Iraq
Lực lượng Mỹ và các đồng minh hiện duy trì khoảng 2.500 binh sĩ tại Iraq, chủ yếu làm nhiệm vụ huấn luyện, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ thông tin tình báo trong khuôn khổ liên minh chống tổ chức “Nhà nước Hồi giáo” (IS).
Tuy nhiên, Thủ tướng al-Sudani cho rằng, mối đe dọa từ IS hiện đã suy giảm đáng kể, và lý do tồn tại của liên minh do Mỹ dẫn đầu không còn phù hợp. Ông khẳng định:
“Khi không còn lý do chính đáng cho sự hiện diện của lực lượng nước ngoài, Iraq phải tự đứng trên đôi chân của mình.”
Tuyên bố này phản ánh xu hướng Iraq muốn lấy lại hoàn toàn chủ quyền quân sự và an ninh, sau hơn hai thập kỷ phụ thuộc vào các lực lượng quốc tế kể từ cuộc chiến năm 2003.
Những thách thức đối với việc giải giáp các nhóm vũ trang
1. Ảnh hưởng của các nhóm dân quân được hậu thuẫn từ bên ngoài
Nhiều nhóm vũ trang tại Iraq có liên hệ chặt chẽ với Iran, hoạt động độc lập hoặc song song với lực lượng chính phủ. Việc giải giáp họ đòi hỏi sự đồng thuận chính trị và đối thoại khu vực, đặc biệt trong bối cảnh xung đột lợi ích giữa Washington và Tehran.
2. Rủi ro an ninh nội địa
Nếu việc rút quân Mỹ diễn ra mà không có kế hoạch chuyển giao đầy đủ, Iraq có thể đối mặt khoảng trống an ninh, dẫn tới nguy cơ tái bùng phát xung đột vũ trang hoặc các vụ khủng bố lẻ tẻ ở miền Bắc và miền Tây nước này.
3. Thách thức kinh tế – xã hội
Việc giải giáp các nhóm vũ trang còn đồng nghĩa với việc tái hòa nhập hàng chục nghìn tay súng vào xã hội dân sự. Đây là quá trình phức tạp, đòi hỏi ngân sách, cơ chế việc làm và chính sách an sinh rõ ràng.
Tác động đến quan hệ Mỹ – Iraq
Tuyên bố của ông al-Sudani được giới quan sát đánh giá là bước ngoặt trong quan hệ Washington–Baghdad.
- Về phía Mỹ, Washington khẳng định việc duy trì hiện diện quân sự tại Iraq là cần thiết để “ngăn chặn sự trỗi dậy của IS và ổn định khu vực”.
- Về phía Iraq, chính phủ muốn chuyển mối quan hệ này từ quân sự sang hợp tác dân sự và kinh tế, hướng tới “quan hệ đối tác bình đẳng”.
Một số nguồn tin ngoại giao cho biết, hai bên đã thảo luận lộ trình rút quân từng giai đoạn trước tháng 9/2025, song chưa thống nhất chi tiết về quy mô và thời điểm.
Tác động khu vực và quốc tế
1. Trung Đông tái định hình cán cân ảnh hưởng
Nếu Mỹ rút khỏi Iraq, Iran có thể mở rộng ảnh hưởng, trong khi các quốc gia Ả Rập vùng Vịnh sẽ tăng cường hợp tác an ninh nhằm đối phó. Điều này có thể tái định hình cán cân quyền lực ở Trung Đông.
2. Ảnh hưởng đến chiến lược chống khủng bố toàn cầu
Việc Mỹ rút quân khỏi Iraq có thể khiến chiến dịch chống IS phải chuyển sang hình thức hỗ trợ từ xa, thông qua vệ tinh, drone và hợp tác tình báo.
3. Phản ứng từ cộng đồng quốc tế
Liên Hợp Quốc và nhiều nước châu Âu đã kêu gọi Baghdad đảm bảo quá trình rút quân không tạo ra khoảng trống an ninh, đồng thời đối thoại bao trùm với tất cả các nhóm vũ trang trong nước.
Kết luận
Tuyên bố của Thủ tướng Mohammed Shia al-Sudani cho thấy Iraq đang bước vào giai đoạn khẳng định chủ quyền mạnh mẽ sau nhiều năm chịu ảnh hưởng từ nước ngoài.
Việc gắn liền giải giáp các lực lượng vũ trang với việc Mỹ rút quân không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chính trị và biểu tượng sâu sắc về độc lập, tự chủ và trật tự quốc gia.
Tuy nhiên, quá trình này sẽ cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Baghdad, Washington và các đối tác khu vực để đảm bảo ổn định, tránh rơi vào vòng xoáy bạo lực mới — điều mà người dân Iraq đã phải chịu đựng suốt hai thập kỷ qua.
Discussion about this post