Ngày 29–30/10/2025, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump bất ngờ công bố chỉ thị yêu cầu Lầu Năm Góc (Pentagon) “ngay lập tức khôi phục các cuộc thử nghiệm vũ khí hạt nhân” — động thái được giới chuyên gia đánh giá là bước ngoặt trong chính sách quốc phòng của Mỹ, đánh dấu sự trở lại của “kỷ nguyên hạt nhân” sau hơn ba thập kỷ gián đoạn.
Thông báo được ông Trump đưa ra qua mạng xã hội, với tuyên bố:
“Vì các quốc gia khác đang thử nghiệm, tôi đã chỉ đạo Bộ Quốc phòng bắt đầu thử nghiệm vũ khí hạt nhân của chúng ta ở mức tương đương. Quá trình này sẽ bắt đầu ngay lập tức.”
Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1992, Hoa Kỳ công khai nói về việc tái khởi động hoạt động thử nghiệm hạt nhân.
Vì sao Donald Trump muốn khôi phục thử nghiệm hạt nhân?
Theo tuyên bố chính thức, lý do chính mà Nhà Trắng đưa ra là để “bắt kịp và đối trọng với Nga và Trung Quốc” — hai quốc gia được cho là đang tăng cường phát triển năng lực hạt nhân chiến lược.
Ông Trump khẳng định, Mỹ không thể “đứng yên” khi các nước khác đang mở rộng năng lực hạt nhân:
“Chúng ta sẽ không để ai vượt mặt Mỹ trong lĩnh vực sức mạnh răn đe chiến lược.”
Giới phân tích nhận định động thái này nằm trong chiến lược phục hồi ưu thế răn đe toàn cầu của Mỹ, đồng thời thể hiện rõ học thuyết “Sức mạnh là hòa bình” (Peace through strength) mà ông Trump theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu tiên.
Lịch sử 33 năm “đóng băng hạt nhân” của Mỹ
Mỹ đã ngừng thử nghiệm vũ khí hạt nhân từ năm 1992, sau khi ký Hiệp định CTBT – Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty (Hiệp ước Cấm thử hạt nhân toàn diện).
Từ đó đến nay, Washington duy trì chính sách “tạm dừng thử nghiệm” (moratorium), song vẫn tiếp tục mô phỏng thử nghiệm bằng siêu máy tính tại Phòng thí nghiệm quốc gia Nevada.
Tổng cộng, trước năm 1992, Mỹ đã thực hiện 1.032 vụ thử hạt nhân, nhiều nhất thế giới.
Việc ông Trump ra lệnh khôi phục thử nghiệm có thể khiến Mỹ vi phạm tinh thần CTBT, đồng thời phá vỡ thế cân bằng mong manh trong kiểm soát vũ khí toàn cầu.
Phản ứng của cộng đồng quốc tế
Nga và Trung Quốc lên tiếng
Ngay sau tuyên bố của Donald Trump, Trung Quốc kêu gọi Mỹ “kiềm chế, tuân thủ nghiêm các cam kết quốc tế và bảo vệ ổn định chiến lược toàn cầu”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nêu rõ:
“Thế giới không cần thêm bất kỳ cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân nào. Mọi quốc gia nên hành động có trách nhiệm.”
Trong khi đó, Nga cảnh báo hành động này của Washington có thể “kích hoạt chuỗi phản ứng không thể kiểm soát” và tuyên bố sẽ “có biện pháp đáp trả tương xứng” nếu Mỹ thực sự tái thử nghiệm.
Liên Hợp Quốc và các tổ chức quốc tế
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và nhiều tổ chức kiểm soát vũ khí khác bày tỏ quan ngại sâu sắc. Một số chuyên gia nhận định, đây có thể là đòn giáng mạnh vào hệ thống kiểm soát hạt nhân toàn cầu vốn đã mong manh sau nhiều năm xung đột địa chính trị leo thang.
Tác động toàn cầu và nguy cơ chạy đua vũ trang mới
Việc Mỹ khôi phục thử nghiệm vũ khí hạt nhân có thể tạo ra hiệu ứng domino. Các cường quốc như Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, thậm chí Triều Tiên có thể đẩy nhanh chương trình thử nghiệm và hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân của mình.
Theo tờ Reuters, giới chức châu Âu lo ngại động thái này sẽ “phá hỏng toàn bộ hệ thống răn đe hạt nhân cân bằng sau Chiến tranh Lạnh”.
Nhiều chuyên gia an ninh quốc tế cho rằng:
- Mỹ có thể đang tái định vị chính sách đối ngoại theo hướng cứng rắn, nhấn mạnh sức mạnh quân sự thay vì ngoại giao.
- Khả năng khủng hoảng niềm tin giữa các siêu cường sẽ gia tăng, khiến thế giới rơi vào thời kỳ “chiến tranh lạnh hạt nhân” mới.
Tác động khu vực: Châu Á – Thái Bình Dương “nóng lên”
Khu vực dễ tổn thương nhất
Khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nơi có nhiều điểm nóng như Bán đảo Triều Tiên, Biển Đông, eo biển Đài Loan, được dự báo sẽ chịu tác động mạnh mẽ.
Việc Mỹ thử nghiệm hạt nhân có thể thúc đẩy các đồng minh như Nhật Bản, Hàn Quốc tăng cường chương trình phòng thủ, hoặc thậm chí xem xét phát triển năng lực hạt nhân riêng.
Ảnh hưởng tới Việt Nam và ASEAN
Đối với Việt Nam và các nước ASEAN, động thái của Mỹ là lời nhắc rằng cân bằng chiến lược khu vực đang thay đổi nhanh chóng.
ASEAN, với lập trường “phi hạt nhân hóa Đông Nam Á”, có thể sẽ ra tuyên bố chung kêu gọi kiềm chế, tái khẳng định cam kết duy trì khu vực hòa bình, ổn định.
Các câu hỏi còn bỏ ngỏ
Dù Donald Trump đã ra lệnh “bắt đầu ngay lập tức”, nhiều chi tiết vẫn chưa được công bố:
- Các cuộc thử nghiệm sẽ diễn ra ở đâu – Nevada hay một căn cứ mới?
- Quy mô, tần suất và loại vũ khí được thử nghiệm?
- Liệu Lầu Năm Góc có tuân thủ các giới hạn kỹ thuật và môi trường, hay sẽ mở rộng phạm vi ra không gian hoặc dưới lòng đất?
Giới phân tích cho rằng, trước khi bắt đầu, Mỹ sẽ phải vượt qua rào cản pháp lý trong nước, vì Quốc hội có thể yêu cầu đánh giá tác động môi trường và các báo cáo an ninh quốc gia chi tiết.
Hệ quả đối nội tại Hoa Kỳ
Bên cạnh tác động toàn cầu, động thái này cũng gây chia rẽ trong nội bộ nước Mỹ:
- Phe ủng hộ Trump cho rằng đây là biểu tượng sức mạnh quốc gia, khôi phục vị thế siêu cường.
- Phe phản đối, bao gồm nhiều nghị sĩ Dân chủ, chỉ trích đây là “hành động liều lĩnh”, có thể đưa thế giới trở lại bờ vực xung đột hạt nhân.
Các nhóm bảo vệ môi trường và khoa học hạt nhân cảnh báo rằng bức xạ, ô nhiễm phóng xạ và rủi ro tai nạn hạt nhân là điều không thể bỏ qua.
Góc nhìn chuyên gia: Mỹ đang “thử” dư luận toàn cầu?
Theo The Guardian, một số chuyên gia cho rằng lệnh của Trump có thể chưa thực sự nhằm mục đích thử nghiệm ngay, mà chủ yếu là đòn tâm lý chiến gửi tới Nga và Trung Quốc — đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực leo thang tại châu Á.
Nếu đây chỉ là chiến lược răn đe, Washington có thể sử dụng nó để gây sức ép trong đàm phán kiểm soát vũ khí sắp tới. Tuy nhiên, rủi ro là niềm tin quốc tế vào Mỹ sẽ giảm, và khả năng “leo thang ngoài ý muốn” vẫn tồn tại.
Kết luận: Thế giới trước ngã rẽ mới
Việc Donald Trump ra lệnh khôi phục thử nghiệm vũ khí hạt nhân không chỉ là quyết định quân sự, mà còn là tuyên bố chính trị mang tầm toàn cầu.
Sau hơn 30 năm yên ắng, Mỹ có thể một lần nữa đưa nhân loại tiến gần tới thời kỳ chạy đua vũ trang hạt nhân.
Trong bối cảnh các cường quốc liên tục gia tăng sức mạnh quân sự, thế giới đang đứng trước ngã rẽ: trở lại đối đầu hoặc tìm kiếm một trật tự mới dựa trên răn đe có kiểm soát.
Discussion about this post