Nghị định mới của Bộ Quốc phòng quy định chi tiết việc đăng ký, cấp phép bay và quản lý UAV, bổ sung hình thức cấp phép định kỳ, công khai khu vực cấm bay, yêu cầu đào tạo người điều khiển và tăng mức xử phạt vi phạm.
1. Cập nhật khung pháp lý cho hoạt động UAV tại Việt Nam
Bộ Quốc phòng vừa ban hành Nghị định mới về quản lý, khai thác và sử dụng phương tiện bay không người lái (UAV) và các phương tiện bay siêu nhẹ, nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong thời đại công nghệ số.
Quy định mới này thay thế hệ thống văn bản cũ, chuẩn hóa quy trình đăng ký, cấp phép bay, kiểm soát an ninh và bảo đảm an toàn hàng không, phù hợp với xu thế phát triển mạnh mẽ của ngành UAV trong dân dụng và thương mại.
2. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng
Nghị định áp dụng với mọi cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước có nhu cầu sở hữu, khai thác hoặc điều khiển phương tiện bay không người lái tại Việt Nam.
Phương tiện bay không người lái được định nghĩa là thiết bị có khả năng bay bằng động cơ, điều khiển từ xa hoặc tự động, không có người lái trực tiếp trên phương tiện, bao gồm:
- Flycam dân dụng dùng để quay phim, chụp ảnh, khảo sát, phun thuốc, huấn luyện, nghiên cứu;
- UAV phục vụ quốc phòng, an ninh, cứu hộ, phòng chống thiên tai, đo đạc địa hình, kiểm tra công trình.
3. Điểm mới nổi bật trong quy định
🔹 Phân loại và quản lý theo mục đích sử dụng
Lần đầu tiên, Bộ Quốc phòng phân loại UAV theo mục đích dân dụng – đặc thù, giúp xác định rõ quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu.
Các UAV dân dụng được phép hoạt động trong phạm vi, độ cao và thời gian được cấp phép, trong khi UAV đặc thù phục vụ an ninh quốc gia được quản lý riêng biệt.
🔹 Bắt buộc đăng ký và cấp mã số quốc gia
Tất cả UAV khi đưa vào sử dụng đều phải đăng ký tại cơ quan quân sự được chỉ định.
Hồ sơ gồm:
- Đơn đăng ký phương tiện;
- Giấy tờ nhân thân hoặc pháp nhân;
- Tài liệu kỹ thuật của UAV;
- Hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.
Sau khi thẩm định, cơ quan chức năng cấp mã số quản lý quốc gia – giúp truy xuất thiết bị khi hoạt động trong không phận Việt Nam.
🔹 Bổ sung hình thức cấp phép bay định kỳ
Khác với quy định cũ, nghị định mới cho phép cấp phép bay định kỳ tối đa 12 tháng cho các đơn vị có nhu cầu bay thường xuyên như:
- Đài truyền hình, hãng phim, cơ quan báo chí;
- Doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, dịch vụ khảo sát, bản đồ, đo đạc;
- Trường học, viện nghiên cứu, trung tâm huấn luyện UAV.
Cơ chế này giảm đáng kể thủ tục hành chính, đồng thời tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất, sáng tạo.
🔹 Công khai bản đồ khu vực cấm và hạn chế bay
Phụ lục nghị định lần đầu tiên công bố danh mục khu vực cấm và hạn chế bay theo tọa độ GPS cụ thể, giúp người dùng chủ động tra cứu trước khi thực hiện chuyến bay.
Độ cao tối đa cho UAV dân dụng trong khu dân cư được giới hạn ở 120 mét.
🔹 Yêu cầu đào tạo và chứng nhận năng lực điều khiển
Người điều khiển UAV phải:
- Từ 18 tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự;
- Được đào tạo hoặc tập huấn an toàn bay;
- Nắm rõ quy tắc tín hiệu vô tuyến và quy định hàng không dân dụng;
- Không được gắn thiết bị, mang hàng hóa, vũ khí hoặc camera giám sát trái phép.
🔹 Tăng chế tài xử phạt vi phạm
Mức phạt hành chính được nâng đáng kể:
- Từ 10–50 triệu đồng cho UAV không đăng ký, bay sai khu vực;
- Từ 50–100 triệu đồng hoặc truy cứu hình sự nếu UAV gây sự cố hàng không, xâm phạm an ninh hoặc thu thập hình ảnh trái phép.
Ngoài ra, cơ quan chức năng được quyền tịch thu và tiêu hủy UAV vi phạm.
4. Quy trình đăng ký và xin phép bay
🔸 Đăng ký phương tiện bay
- Nộp hồ sơ tại cơ quan quân sự cấp tỉnh hoặc Cục Tác chiến – Bộ Tổng Tham mưu;
- Nhận mã số UAV và giấy chứng nhận đăng ký.
🔸 Xin phép bay
- Gửi đơn xin phép bay (ghi rõ thời gian, độ cao, khu vực, mục đích);
- Cung cấp bản đồ khu vực dự kiến hoạt động;
- Chờ phê duyệt bằng văn bản hoặc điện tử;
- Chỉ được bay đúng phạm vi được cấp phép.
Mẫu văn bản đăng ký và xin cấp phép xem tại đây
5. Tăng cường quản lý an ninh – mở đường cho công nghệ UAV
Nghị định mới đặt trọng tâm kép:
- Kiểm soát an toàn – bảo vệ không phận quốc gia trước nguy cơ UAV bị lợi dụng cho mục đích gián điệp, tấn công, truyền tin trái phép.
- Khuyến khích phát triển công nghệ UAV hợp pháp, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cá nhân sáng tạo nội dung, sản xuất, nông nghiệp và logistics.
Đây là bước tiến giúp Việt Nam tiệm cận tiêu chuẩn quản lý UAV quốc tế, đồng thời đảm bảo chủ quyền không gian mạng – không phận – dữ liệu.
6. Hiệu lực và triển khai
- Cơ quan chủ trì: Bộ Quốc phòng, phối hợp Bộ Công an, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Thông tin & Truyền thông.
- Hiệu lực thi hành: Sau 45 ngày kể từ ngày ký.
- Thay thế: Toàn bộ quy định cũ ban hành từ năm 2008 liên quan UAV và phương tiện bay siêu nhẹ.
- Cổng thông tin quản lý UAV: [quanlybay.mod.gov.vn] (dự kiến triển khai chính thức năm 2026).
7. Ý nghĩa thực tiễn
- Ngăn ngừa rủi ro pháp lý: Người dùng flycam dân dụng có cơ sở pháp lý rõ ràng để hoạt động hợp pháp.
- Đảm bảo an toàn hàng không: Giảm thiểu tai nạn, tránh xung đột đường bay với máy bay dân dụng.
- Tạo môi trường phát triển công nghệ UAV Việt Nam: Mở đường cho sản xuất UAV trong nước, xuất khẩu thiết bị và hợp tác quốc tế.
Discussion about this post