Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, Iran được cho là đang cân nhắc sử dụng một công cụ chiến lược mới thay vì chỉ dựa vào sức mạnh quân sự truyền thống: hệ thống cáp Internet ngầm dưới eo biển Hormuz.
Theo CNN, Tehran đang xem xét khả năng áp dụng cơ chế quản lý và thu phí đối với các tập đoàn công nghệ lớn sử dụng các tuyến cáp quang ngầm đi qua khu vực này. Một số phương tiện truyền thông Iran thậm chí còn ám chỉ lưu lượng truy cập có thể bị gián đoạn nếu các doanh nghiệp không tuân thủ quy định.
Động thái này đang làm dấy lên nhiều lo ngại bởi eo biển Hormuz không chỉ là tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược mà còn là một hành lang dữ liệu quan trọng của thế giới.
Iran muốn thu phí các tuyến cáp ngầm quốc tế
Theo thông tin được thảo luận tại Quốc hội Iran trong tuần qua, kế hoạch mới có thể hướng tới các tuyến cáp ngầm kết nối các quốc gia Arab với châu Âu và châu Á.
Theo đề xuất:
- Các công ty công nghệ quốc tế có thể phải tuân thủ quy định pháp lý của Iran
- Doanh nghiệp vận hành cáp ngầm có thể phải trả phí cấp phép
- Hoạt động sửa chữa và bảo trì cáp có thể chỉ được thực hiện bởi doanh nghiệp Iran
Những tập đoàn công nghệ lớn chịu ảnh hưởng tiềm tàng gồm:
- Microsoft
- Meta
- Amazon
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng việc triển khai kế hoạch trên sẽ đối mặt nhiều trở ngại lớn.
Lệnh trừng phạt của Mỹ tạo rào cản lớn
Hiện chưa rõ nhiều tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz và Vịnh Ba Tư có nằm trong vùng biển thuộc chủ quyền Iran hay không.
Bên cạnh đó, các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt của Mỹ đối với Tehran đang khiến việc thanh toán hoặc hợp tác tài chính với Iran trở nên phức tạp.
Điều này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi về khả năng Iran có thể buộc các tập đoàn công nghệ toàn cầu phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo kế hoạch đề xuất.
Vì sao cáp ngầm quan trọng đến mức có thể ảnh hưởng cả thế giới?
Nhiều người thường nghĩ Internet phụ thuộc chủ yếu vào vệ tinh. Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn dữ liệu toàn cầu được truyền tải qua mạng cáp quang dưới đáy biển.
Các tuyến cáp ngầm hiện là nền tảng cho:
Hệ thống tài chính quốc tế
- Giao dịch ngân hàng
- Thanh toán xuyên biên giới
- Thị trường chứng khoán
Hạ tầng công nghệ số
- Điện toán đám mây
- Trí tuệ nhân tạo (AI)
- Trung tâm dữ liệu
Đời sống hằng ngày
- Họp trực tuyến
- Làm việc từ xa
- Xem video trực tuyến
- Chơi game
- Mạng xã hội
Nếu các tuyến cáp này gặp sự cố nghiêm trọng, tác động có thể vượt xa việc Internet chậm đi thông thường.
Chuyên gia cảnh báo nguy cơ “thảm họa kỹ thuật số”
Do lo ngại các rủi ro an ninh liên quan đến Iran trong nhiều năm qua, nhiều doanh nghiệp quốc tế đã cố tình thiết kế tuyến cáp tránh xa vùng biển Iran và tập trung gần phía Oman.
Tuy nhiên, ông Alan Mauldin – Giám đốc nghiên cứu tại TeleGeography – cho biết vẫn còn hai tuyến cáp đi qua vùng biển Iran gồm:
- Falcon
- Gulf Bridge International (GBI)
Trong khi đó, ông Mostafa Ahmed – nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Habtoor – cảnh báo Iran sở hữu nhiều năng lực tác chiến đặc biệt thông qua Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), bao gồm:
- Thợ lặn chiến đấu
- Tàu ngầm cỡ nhỏ
- Máy bay không người lái dưới nước
Theo ông Ahmed, bất kỳ cuộc tấn công nào vào cơ sở hạ tầng cáp ngầm đều có thể tạo ra một “thảm họa kỹ thuật số” trên quy mô nhiều châu lục.
Khu vực nào có thể chịu tác động mạnh nhất?
Nếu các tuyến cáp tại Hormuz bị gián đoạn, hậu quả có thể lan rộng:
Vùng Vịnh Ba Tư
- Gián đoạn Internet
- Ảnh hưởng hệ thống ngân hàng
- Tác động xuất khẩu dầu khí
Ấn Độ
- Gây rủi ro cho ngành gia công phần mềm trị giá hàng tỷ USD
- Giảm hiệu suất kết nối dữ liệu quốc tế
Châu Âu – châu Á
- Giao dịch tài chính chậm lại
- Gián đoạn hoạt động trung tâm dữ liệu
Đông Phi
- Một số khu vực có thể mất kết nối Internet
Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng nếu chiến thuật tương tự xuất hiện tại biển Đỏ, thiệt hại có thể nghiêm trọng hơn đáng kể.
Hormuz chưa phải “nút thắt cổ chai” của Internet toàn cầu
Mặc dù rủi ro được đánh giá ở mức đáng chú ý, dữ liệu từ TeleGeography cho thấy các tuyến cáp đi qua eo biển Hormuz hiện chỉ chiếm dưới 1% tổng mạng lưới cáp ngầm toàn cầu tính đến năm 2025.
Điều đó đồng nghĩa thế giới vẫn có các tuyến dự phòng để chuyển hướng lưu lượng dữ liệu nếu xảy ra sự cố.
Tuy nhiên, đối với những quốc gia phụ thuộc nhiều vào hành lang dữ liệu này, bất kỳ biến động nào cũng có thể gây ra tác động lớn về kinh tế, tài chính và an ninh.
Kết luận
Kế hoạch được cho là đang được Iran xem xét cho thấy cuộc cạnh tranh địa chính trị hiện nay không còn giới hạn ở dầu mỏ hay sức mạnh quân sự. Trong thời đại số, dữ liệu và hạ tầng Internet đã trở thành một loại tài sản chiến lược mới.
Nếu các tuyến cáp ngầm tại eo biển Hormuz trở thành điểm nóng tiếp theo, tác động có thể không chỉ dừng ở Trung Đông mà còn lan rộng tới các nền kinh tế lớn trên toàn thế giới.
Discussion about this post