Sáng 25/10/2025, tại Hà Nội, Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres đã có bài phát biểu quan trọng trong Lễ mở ký Công ước Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng – sự kiện được coi là bước ngoặt lịch sử của kỷ nguyên số.
Và chính tại đây, ông Guterres tuyên bố:
“Lần đầu tiên trong bất kỳ điều ước quốc tế nào, việc phát tán hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng thuận được coi là một tội hình sự. Công ước cũng khuyến khích các biện pháp bảo vệ mạnh mẽ cho nạn nhân – bao gồm quyền được phục hồi, bồi thường và xóa bỏ nội dung bất hợp pháp.”
⚖️ “PHÁT TÁN HÌNH ẢNH NHẠY CẢM” – TỪ BI KỊCH CÁ NHÂN THÀNH TỘI PHẠM TOÀN CẦU
Tuyên bố trên không chỉ là một câu nói trong bài phát biểu, mà là điểm nhấn mang tính cách mạng trong tư duy pháp lý quốc tế.
Trước đây, hành vi lan truyền hình ảnh thân mật không có sự đồng thuận (non-consensual intimate images – NCIIs) chủ yếu được xử lý ở cấp quốc gia. Một số nước có luật riêng, nhưng phần lớn vẫn “bỏ ngỏ” hoặc xử lý dưới góc độ dân sự, đạo đức.
Trong bối cảnh tội phạm mạng lan rộng, hành vi này trở thành một dạng bạo lực kỹ thuật số gây tổn thương nghiêm trọng:
- Nạn nhân bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, sự riêng tư, thậm chí tổn thương tâm lý lâu dài.
- Hình ảnh bị phát tán trên mạng có thể không bao giờ bị xóa hoàn toàn, khiến hậu quả kéo dài suốt đời.
- Các nhóm tội phạm lợi dụng công nghệ AI, ghép mặt (deepfake), tống tiền, hoặc phát tán để trả thù tình cảm, “bắt nạt” trực tuyến.
Tổng Thư ký Guterres đã gọi đây là “một thắng lợi cho các nạn nhân bị lạm dụng trực tuyến”, khẳng định Liên Hợp Quốc đưa nhân phẩm con người trở lại trung tâm của luật quốc tế trong kỷ nguyên số.
🌍 HÀNH VI “PHÁT TÁN KHÔNG ĐỒNG THUẬN” ĐƯỢC LUẬT HÓA TRONG CÔNG ƯỚC
Theo toàn văn Công ước, Điều 16 quy định cụ thể việc phát tán hoặc chia sẻ hình ảnh riêng tư mà không được sự cho phép của người trong ảnh là một hành vi tội phạm hình sự có tính quốc tế.
Công ước yêu cầu các quốc gia:
- Hình sự hóa hành vi phát tán hoặc đe dọa phát tán hình ảnh thân mật của người khác khi chưa có sự đồng ý;
- Truy tố hình sự kể cả khi hành vi xảy ra ở quốc gia khác hoặc trên nền tảng nước ngoài;
- Xóa bỏ nội dung, hỗ trợ phục hồi danh dự và tinh thần cho nạn nhân;
- Bảo đảm quyền riêng tư trong quá trình điều tra, tránh “nạn nhân thứ hai” khi hình ảnh bị lan truyền trong hệ thống pháp lý.
Đây là tiền lệ pháp lý quốc tế đầu tiên về “revenge porn” (trả thù bằng ảnh nhạy cảm) – vấn nạn đang gia tăng trên toàn cầu.
🧭 PHÂN TÍCH: MỘT CỘT MỐC NHÂN QUYỀN TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
1. Từ nhận thức đạo đức đến trách nhiệm pháp lý toàn cầu
Trước đây, hành vi phát tán hình ảnh riêng tư thường được nhìn nhận là “sai trái về đạo đức”, ít khi được xử lý hình sự ở phạm vi quốc tế. Công ước mới đã nâng cấp hành vi này thành tội phạm quốc tế, đưa quyền riêng tư và nhân phẩm lên ngang hàng với an ninh mạng và kinh tế số.
2. Liên Hợp Quốc đi trước một bước trong bảo vệ phụ nữ và trẻ em
Thống kê của UNODC cho thấy, 85% nạn nhân của hành vi phát tán hình ảnh nhạy cảm là phụ nữ hoặc trẻ vị thành niên. Công ước vì thế không chỉ là luật hình sự, mà còn là tuyên ngôn về bình đẳng giới và bảo vệ con người trong thế giới số.
3. Chống lại “tội phạm cảm xúc” bằng pháp luật toàn cầu
Ông Guterres nhấn mạnh:
“Không gian mạng có thể kết nối hàng tỷ người, nhưng cũng là nơi một bức ảnh sai lệch có thể hủy hoại cả một đời người.”
Việc lần đầu tiên hình sự hóa hành vi phát tán ảnh nhạy cảm là lời khẳng định rằng cảm xúc, danh dự và nhân phẩm cũng cần được pháp luật bảo vệ, không kém gì tài sản hay dữ liệu.
🇻🇳 VIỆT NAM – DẤU ẤN CHỦ NHÀ TOÀN CẦU
Sự kiện được tổ chức tại Hà Nội không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao, mà còn thể hiện vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong hợp tác số và an ninh mạng quốc tế.
Việc Công ước được ký kết tại Việt Nam cho thấy:
- Uy tín ngoại giao của Việt Nam đang tăng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, dữ liệu và bảo vệ quyền con người.
- Hình ảnh Việt Nam – một đất nước năng động, đổi mới và có trách nhiệm với thế giới – được khẳng định rõ rệt.
💬 KẾT THÚC MANG TẦM NHÂN LOẠI
“Chúng ta hãy xây dựng một không gian mạng tôn trọng nhân phẩm và quyền con người của mọi người.” – António Guterres.
Công ước được mở ký tại Hà Nội không chỉ là bước tiến pháp lý toàn cầu, mà còn là lời cam kết nhân văn trong thời đại số:
Không ai bị lợi dụng, không ai bị xâm phạm, và không ai phải chịu đựng một mình khi danh dự, hình ảnh, hay nhân phẩm bị tổn hại trên mạng.
Discussion about this post