Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc phát động chiến dịch quân sự tại Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro đang làm dấy lên lo ngại rằng Washington có thể chủ động điều tiết thị trường dầu mỏ toàn cầu, qua đó làm suy giảm triển vọng giá dầu trong năm 2026 và tạo thêm sức ép lớn đối với Nga – quốc gia phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu năng lượng.
Mỹ kiểm soát dầu mỏ Venezuela, triển vọng giá dầu suy yếu
Chiến dịch mang tên “Quyết tâm tuyệt đối”, do quân đội Mỹ phối hợp với FBI tiến hành rạng sáng 3/1/2026, không chỉ làm thay đổi cục diện chính trị tại Venezuela mà còn tác động sâu rộng tới thị trường năng lượng toàn cầu. Sau khi bắt giữ Tổng thống Maduro và đưa ông sang Mỹ xét xử, Washington được cho là đang từng bước kiểm soát ngành dầu khí của quốc gia Nam Mỹ sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.
Các chuyên gia nhận định, nếu Mỹ tái thiết và nâng cấp hạ tầng khai thác dầu tại Venezuela, nguồn cung dầu toàn cầu có thể tăng mạnh trong trung hạn. Điều này giúp Tổng thống Trump dễ dàng duy trì giá xăng dầu trong nước ở mức thấp – một ưu tiên chính trị quan trọng trong bối cảnh kinh tế Mỹ vẫn đối mặt với áp lực lạm phát.
Arild Moe, chuyên gia thuộc Viện nghiên cứu Fridtjof Nansen (Na Uy), cho rằng: “Nếu trữ lượng dầu của Venezuela được tái phát triển và trở thành nguồn cung chủ chốt, tác động đối với giá dầu sẽ mang tính lâu dài. Điều này không có lợi cho Nga, đặc biệt trong kịch bản thị trường dư cung”.
Theo ông Moe, trong trường hợp Mỹ kiểm soát hiệu quả nguồn tài nguyên dầu mỏ Venezuela, Washington có thể ngăn chặn các nỗ lực của OPEC nhằm cắt giảm sản lượng để đẩy giá dầu tăng trở lại.
Nga đối mặt rủi ro tài khóa nếu giá dầu bị kìm hãm
Giá dầu suy yếu là kịch bản bất lợi đối với Moscow. Nga hiện vẫn dựa lớn vào nguồn thu từ dầu khí để duy trì ngân sách và tài trợ cho các chương trình kinh tế – xã hội cũng như quốc phòng.
Tỷ phú Nga Oleg Deripaska cảnh báo trên mạng xã hội Telegram rằng nếu Tổng thống Trump thành công trong việc kìm giá dầu ở mức thấp, Điện Kremlin sẽ khó có thể tiếp tục điều hành nền kinh tế theo mô hình cũ. Theo ông, Nga sẽ buộc phải cắt giảm chi tiêu, từ bỏ các lĩnh vực kinh doanh không cốt lõi và xem xét lại các “đại dự án” tốn kém.
Trong khi đó, giá dầu thô Urals – loại dầu xuất khẩu chủ lực của Nga – đã giảm xuống dưới 50 USD/thùng, thấp hơn đáng kể so với mức 59 USD/thùng mà chính phủ Nga sử dụng để xây dựng dự báo ngân sách năm 2026. Đồng rúp tăng giá càng khiến nguồn thu ngân sách từ dầu khí, sau khi quy đổi sang nội tệ, bị thu hẹp.
Gia tăng sức ép chính trị lên các đối tác của Nga
Không chỉ tác động tới thị trường dầu mỏ, chính quyền Tổng thống Trump còn đẩy mạnh gây sức ép chính trị đối với các quốc gia có quan hệ kinh tế – năng lượng chặt chẽ với Nga.
Jeremy Dicker, chuyên gia của công ty phân tích địa chính trị International Intrigue, nhận định rằng việc Nga lần lượt mất ảnh hưởng tại Syria và Venezuela, trong khi Iran – đối tác chiến lược khác của Moscow – đang gặp khó khăn, sẽ làm suy yếu đáng kể sức mạnh tổng thể của Nga trên trường quốc tế.
Ngày 5/1, phát biểu trên chuyên cơ Không lực Một, Tổng thống Trump công khai gây sức ép với Ấn Độ về việc tiếp tục mua dầu Nga. Washington thậm chí không loại trừ khả năng tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ nếu New Delhi không “hợp tác” trong vấn đề năng lượng Nga. Sau động thái này, chính phủ Ấn Độ đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu trong nước báo cáo hàng tuần về nguồn gốc dầu thô nhập khẩu.
Theo Richard Bronze, chuyên gia của công ty Energy Aspects, trọng tâm gây sức ép của Mỹ trong thời gian tới sẽ là khu vực Mỹ Latin – nơi Washington muốn thu hẹp ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc. Ông cho rằng việc dựa vào Nga, سواء về quân sự hay ngoại giao, ngày càng trở thành lựa chọn kém hiệu quả đối với nhiều quốc gia trong khu vực.
Ảnh hưởng của Moscow có nguy cơ tiếp tục suy giảm
Dù vậy, một số quốc gia tại Trung Đông, Đông Âu và Trung Á có thể vẫn duy trì quan hệ với Nga vì lợi ích an ninh khu vực. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng khả năng gây ảnh hưởng của Điện Kremlin sẽ suy yếu đáng kể nếu giá dầu duy trì ở mức thấp nhất trong vòng 5 năm hoặc tiếp tục giảm sâu.
Thu nhập từ dầu khí dự kiến chỉ chiếm chưa tới 25% ngân sách Nga trong năm nay – thấp hơn nhiều so với giai đoạn trước. Nhà phân tích Tatiana Orlova của Oxford Economics nhận định nền kinh tế Nga đang đứng trước nguy cơ suy thoái. “Rất khó để xác định lĩnh vực nào có thể tăng trưởng trong năm nay nếu giá dầu không phục hồi”, bà nói.
Trong bối cảnh đó, việc Mỹ gia tăng kiểm soát nguồn cung dầu toàn cầu sau sự kiện Venezuela có thể trở thành đòn bẩy chiến lược mới của Washington, không chỉ nhằm ổn định giá năng lượng trong nước mà còn làm suy yếu tiềm lực kinh tế và ảnh hưởng địa chính trị của Nga trong năm 2026 và các năm tiếp theo.
Discussion about this post