Nga và Trung Quốc kêu gọi Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc bỏ phiếu dự thảo nghị quyết trì hoãn 6 tháng việc tái áp đặt trừng phạt đối với Iran, đối trọng với đề xuất của Anh, Pháp, Đức.
Ngày 25/9, Nga và Trung Quốc đã chính thức đề nghị Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (HĐBA LHQ) tiến hành bỏ phiếu về một dự thảo nghị quyết nhằm trì hoãn 6 tháng việc tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Iran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các biện pháp trừng phạt do Anh, Pháp và Đức thúc đẩy dự kiến sẽ có hiệu lực trở lại trong thời gian tới, gây thêm căng thẳng ngoại giao quanh vấn đề hạt nhân Iran.
Nội dung đề xuất của Nga và Trung Quốc
Theo đề nghị, Nga và Trung Quốc muốn:
- Gia hạn 6 tháng trước khi tái áp đặt các biện pháp trừng phạt quốc tế với Iran.
- Tránh việc các lệnh cấm vận quay trở lại ngay lập tức, vốn được kích hoạt bởi cơ chế trong thỏa thuận hạt nhân năm 2015 (JCPOA).
- Tạo thêm thời gian cho các nỗ lực ngoại giao, giảm nguy cơ làm tình hình Trung Đông thêm căng thẳng.
Moscow và Bắc Kinh cho rằng việc vội vàng áp đặt lại trừng phạt có thể phản tác dụng, đẩy Tehran vào thế đối đầu gay gắt hơn với cộng đồng quốc tế.
Bối cảnh căng thẳng hạt nhân Iran
Thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) ký năm 2015 giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế.
Tuy nhiên:
- Năm 2018, Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump đã rút khỏi JCPOA, khiến thỏa thuận rơi vào khủng hoảng.
- Các quốc gia châu Âu (Anh, Pháp, Đức) gần đây đã thúc đẩy việc tái áp đặt trừng phạt vì cho rằng Iran vi phạm cam kết hạt nhân.
- Iran thì khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ nhằm mục đích hòa bình và dân sự.
Trong bối cảnh đó, Nga và Trung Quốc đứng về phía Iran, phản đối việc kích hoạt lại cơ chế “snapback” (tự động tái áp đặt trừng phạt).
Phản ứng quốc tế
- Mỹ và châu Âu: cho rằng việc trì hoãn trừng phạt sẽ làm giảm hiệu quả răn đe và khuyến khích Iran tiếp tục mở rộng chương trình hạt nhân.
- Iran: hoan nghênh đề xuất của Nga và Trung Quốc, coi đây là nỗ lực duy trì không gian ngoại giao.
- Các quốc gia Trung Đông như Israel và Ả Rập Saudi bày tỏ quan ngại sâu sắc, cảnh báo Iran có thể tiến gần hơn đến khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân.
Ý nghĩa địa chính trị
Động thái này của Nga và Trung Quốc phản ánh rõ rệt sự phân cực trong HĐBA:
- Nga – Trung – Iran: hợp tác chặt chẽ hơn về chính trị và kinh tế, nhằm đối trọng với ảnh hưởng của Mỹ và phương Tây.
- Anh – Pháp – Đức: quyết tâm duy trì sức ép lên Tehran, bảo vệ uy tín của cơ chế JCPOA.
- HĐBA LHQ: trở thành đấu trường căng thẳng ngoại giao, khó đạt được đồng thuận khi lợi ích các cường quốc xung đột trực tiếp.
Kết luận
Việc Nga và Trung Quốc đề nghị HĐBA bỏ phiếu về dự thảo nghị quyết trì hoãn 6 tháng trừng phạt với Iran là một bước đi chiến lược, vừa bảo vệ lợi ích đồng minh, vừa gửi thông điệp thách thức phương Tây. Kết quả bỏ phiếu sắp tới sẽ có tác động lớn không chỉ tới chương trình hạt nhân Iran, mà còn tới cán cân quyền lực ở Trung Đông và trật tự quốc tế.
Discussion about this post