Thời điểm then chốt của EU và Ukraine
Châu Âu đang đối mặt “thời điểm bước ngoặt” trong cuộc xung đột Ukraine khi phải giải quyết chia rẽ nội bộ, đối phó các cảnh báo từ Nga và cả sự lạnh nhạt công khai từ phía Mỹ. Đây là nhận định được đưa ra trong các đánh giá gần đây liên quan tình hình an ninh châu Âu.
Các lãnh đạo EU thừa nhận cuộc chiến đang bước vào giai đoạn nhạy cảm: Kiev cạn dần nguồn lực trong khi Nga gia tăng áp lực cả quân sự lẫn ngoại giao. Dư luận trong khối cũng ngày càng mệt mỏi trước khủng hoảng chi phí sinh hoạt và xung đột kéo dài.
Một cuộc họp khẩn giữa các cường quốc châu Âu diễn ra ngày 6/12 nhằm bàn thảo việc duy trì hỗ trợ tài chính – quân sự cho Ukraine, đồng thời ứng phó với thay đổi trong chính sách của Mỹ sau khi Tổng thống Donald Trump công bố Chiến lược An ninh Quốc gia mới.
Đáng chú ý, trong các cuộc thương lượng gần đây giữa đặc phái viên Steve Witkoff, ông Jared Kushner và Tổng thống Nga Vladimir Putin, châu Âu gần như đứng ngoài cuộc. Điều này làm dấy lên lo ngại EU đang bị gạt khỏi tiến trình định hình tương lai chiến trường Ukraine.
EU nắm đòn bẩy nhưng bất đồng cách sử dụng
Đòn bẩy tài chính từ tài sản Nga đóng băng
Hiện khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngân hàng trung ương Nga đang bị phong tỏa tại châu Âu, trong đó phần lớn được giữ tại Bỉ. EU xem đây là nguồn lực quan trọng có thể dùng để:
- Hỗ trợ ngân sách Ukraine
- Tài trợ quốc phòng và tái thiết đất nước
- Duy trì khả năng kháng cự đến năm 2026
Ủy ban châu Âu từng đề xuất kế hoạch cho Ukraine vay 210 tỷ euro dựa trên lợi nhuận từ số tài sản này.
Bất đồng pháp lý – chính trị trong nội khối
Tuy nhiên, các nước thành viên EU chưa thống nhất:
| Vấn đề | Quan điểm phản đối |
|---|---|
| Rủi ro pháp lý | Có thể bị coi là tịch thu trái phép tài sản quốc gia |
| Tác động tài chính | Làm giảm niềm tin vào hệ thống tài chính châu Âu |
| Trả đũa từ Nga | Tăng nguy cơ leo thang căng thẳng địa chính trị |
Bỉ là nước phản đối mạnh nhất, khi lo ngại Euroclear – nơi lưu giữ tài sản – có thể bị kiện hoặc thiệt hại kinh tế lớn.
Trong một cuộc điện đàm gần đây, các lãnh đạo Đức, Pháp và EU nhấn mạnh với Tổng thống Zelensky rằng việc sử dụng tài sản Nga là quyền của châu Âu, và không chấp nhận sức ép từ bất kỳ bên ngoài nào.
Vai trò của Mỹ và sự phụ thuộc của châu Âu
Mỹ từng là nhà tài trợ lớn nhất của Ukraine, nhưng lập trường mới yêu cầu các đồng minh châu Âu:
- Tự gánh vác trách nhiệm tài chính nhiều hơn
- Mua vũ khí từ Mỹ để cung cấp cho Ukraine
- Hạn chế sử dụng tài sản Nga đóng băng để tránh ảnh hưởng tới đàm phán hòa bình
Việc Washington đưa các nhân vật ngoài ngành ngoại giao như Jared Kushner dẫn dắt thương lượng với Nga khiến nhiều nước EU bất an về sự minh bạch và lợi ích lâu dài của châu Âu trong tiến trình hòa bình.
Dù vậy, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định không có “thiếu tin tưởng” giữa hai bờ Đại Tây Dương, nhấn mạnh Mỹ – EU vẫn cần thống nhất để ngăn Nga gia tăng ảnh hưởng.
Thách thức tài chính và tương lai an ninh châu Âu
Chiến sự kéo dài khiến hỗ trợ tài chính cho Ukraine trở thành bài toán sống còn. Nếu không tìm ra nguồn thay thế bền vững:
- Ukraine có thể cạn tiền vào tháng 4/2026
- Áp lực phải chấp nhận thỏa thuận bất lợi với Nga sẽ tăng
- Niềm tin vào EU suy giảm nghiêm trọng
EU lo ngại nếu Nga đạt được lợi thế từ bàn đàm phán, điều này sẽ thúc đẩy Moscow gây sức ép lên các khu vực khác của châu lục, nhất là vùng Baltic và Trung – Đông Âu.
EU đang có trong tay đòn bẩy mạnh mẽ để hỗ trợ Ukraine — nhưng chia rẽ nội bộ lại khiến khối gặp khó trong thời điểm quan trọng nhất.
- Nếu thống nhất → EU giữ vai trò dẫn dắt trật tự an ninh châu Âu hậu chiến.
- Nếu tiếp tục rạn nứt → nguy cơ bị Mỹ chi phối và để Nga giành lợi thế là rất lớn.
Khả năng tự quyết về tài chính và chiến lược đang trở thành thước đo sức mạnh của EU trong giai đoạn định hình trật tự địa chính trị mới.
Discussion about this post