Philippines tạm ngưng nhập khẩu gạo trong 60 ngày, gây ảnh hưởng lớn tới Việt Nam – nhà cung cấp gạo số một. Giá gạo biến động, người dân lo ngại, Chính phủ hai nước phản ứng ra sao?
Lệnh cấm gây chấn động thị trường
Từ ngày 1/9/2025, Chính phủ Philippines chính thức áp dụng lệnh tạm ngừng nhập khẩu gạo trong 60 ngày. Lý do được đưa ra là nhằm bảo vệ nông dân nội địa, trong bối cảnh giá lúa (palay) tại Philippines đang giảm sâu do sản lượng tăng mạnh.
Đây là cú sốc lớn đối với thị trường gạo quốc tế, đặc biệt là với Việt Nam – nhà cung cấp gạo lớn nhất cho Philippines.
Giá gạo tại Philippines và tình trạng lương thực
- Giá gạo bán lẻ tại Philippines có nguy cơ tăng do nguồn nhập khẩu bị hạn chế.
- Người dân lo ngại chi phí sinh hoạt cao hơn, vì gạo là lương thực chính của hầu hết gia đình.
- Tình trạng lương thực hiện vẫn tạm ổn, nhờ vụ mùa trong nước đạt năng suất cao, song nguy cơ thiếu hụt các loại gạo đặc biệt (gạo thơm, gạo hạt dài) vẫn hiện hữu nếu lệnh cấm kéo dài.
Phản ứng người dân và thị trường gạo
- Người tiêu dùng bày tỏ lo lắng trước nguy cơ giá gạo leo thang.
- Các đại lý và nhà nhập khẩu đã chạy đua vận chuyển trước khi lệnh cấm có hiệu lực, nhằm đảm bảo nguồn cung dự trữ.
- Thị trường gạo trở nên bất ổn, với nhiều đơn hàng bị tạm ngưng hoặc trì hoãn, gây lo ngại về khả năng khan hiếm cục bộ.
Phản ứng của Chính phủ Philippines
- Chính phủ khẳng định đây là biện pháp tạm thời để bảo vệ nông dân và điều chỉnh cung cầu thị trường.
- Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết giá lúa trong nước đã có dấu hiệu phục hồi nhẹ sau lệnh cấm.
- Chính quyền cũng để ngỏ khả năng rút ngắn hoặc gia hạn lệnh cấm tùy thuộc vào diễn biến thị trường nội địa.
Việt Nam bị ảnh hưởng như thế nào?
- Trong 7 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu khoảng 2,44 triệu tấn gạo sang Philippines, chiếm 44-45% tổng lượng xuất khẩu gạo.
- Lệnh cấm khiến giá gạo thơm Việt Nam rơi xuống mức thấp nhất trong gần 3 năm, chỉ còn khoảng 439 USD/tấn FOB.
- Các doanh nghiệp xuất khẩu phải đối mặt với tình trạng tồn kho tăng, chi phí lưu trữ cao và khó ký kết hợp đồng mới.
- Nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của nông dân Việt Nam, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Phản ứng từ phía Việt Nam
- Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) đã kiến nghị Chính phủ hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân: tín dụng ưu đãi, kho chứa, giải pháp tiêu thụ nội địa.
- Việt Nam chủ trương không bán tháo gạo với giá rẻ, đồng thời mở rộng thị trường sang châu Phi, Trung Đông, và các quốc gia châu Á khác để giảm phụ thuộc vào Philippines.
- Chính phủ và doanh nghiệp đang theo dõi sát tình hình, sẵn sàng đẩy mạnh xuất khẩu trở lại khi Philippines dỡ bỏ lệnh cấm.
Triển vọng trong thời gian tới
- Đối với Philippines: lệnh cấm có thể giúp nông dân hưởng lợi ngắn hạn, nhưng nguy cơ thiếu gạo và giá bán lẻ tăng sẽ tạo áp lực lớn lên người dân.
- Đối với Việt Nam: cú sốc này là lời cảnh tỉnh về sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường. Đa dạng hóa thị trường và nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt là chiến lược tất yếu.
- Với thị trường quốc tế: động thái của Philippines làm gia tăng biến động, trong khi nguồn cung toàn cầu từ Ấn Độ, Thái Lan vẫn dồi dào, tiếp tục gây áp lực giảm giá gạo.
Discussion about this post