Khu vực Bắc Âu – với sự tham gia của các quốc gia như Na Uy và nhóm Joint Expeditionary Force (JEF) – đang tổ chức tập trận quy mô lớn mô phỏng kịch bản “Nga xâm lược”. Nga phản ứng mạnh mẽ, gọi đây là “quá cường hóa quân sự” sát biên giới. Bản tin phân tích chi tiết bối cảnh, mục tiêu và phản ứng của Moscow.
Bắc Âu thành “điểm nóng” tập trận của NATO
Theo The Times và nhiều nguồn tin quốc tế, các quốc gia Bắc Âu – bao gồm Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan, cùng các nước thuộc Lực lượng Viễn chinh Chung (JEF) – đang tổ chức một chuỗi tập trận quân sự quy mô lớn với sự tham gia của hàng chục nghìn binh sĩ.
Cuộc tập trận này mô phỏng kịch bản “Nga xâm lược” vùng cực Bắc, được xem là một phần trong chiến dịch phòng thủ mở rộng của NATO sau khi Phần Lan gia nhập khối và Thụy Điển chuẩn bị trở thành thành viên chính thức.
Theo Bộ Quốc phòng Na Uy, hơn 20.000 binh sĩ từ 13 quốc gia NATO và đối tác tham gia trong khuôn khổ cuộc tập trận “Nordic Response”, một phần của chiến dịch toàn khối mang tên Steadfast Defender 2024 – cuộc diễn tập lớn nhất của NATO kể từ Chiến tranh Lạnh với hơn 90.000 quân từ Bắc Mỹ đến châu Âu.
Mục tiêu của đợt tập trận là kiểm tra năng lực triển khai lực lượng nhanh, phối hợp tác chiến trong điều kiện khắc nghiệt vùng Bắc Cực, và bảo vệ sườn phía Bắc của khối NATO – khu vực có biên giới trực tiếp với Nga.
Nga chỉ trích gay gắt: “Cường hóa quân sự sát biên giới”
Ngay sau khi các hình ảnh và thông tin về cuộc tập trận được công bố, Moscow đã lên tiếng phản ứng mạnh mẽ.
Đại sứ quán Nga tại Oslo gọi hành động này là “quá cường hóa quân sự và khiêu khích”, cho rằng NATO đang tạo ra một mối đe dọa an ninh mới ngay sát biên giới Nga.
Bộ Ngoại giao Nga cũng cảnh báo rằng việc tăng cường lực lượng ở khu vực Bắc Âu “có thể dẫn tới hậu quả khôn lường nếu xảy ra sự cố ngoài ý muốn”, đồng thời cáo buộc các nước phương Tây “đang tìm cách bao vây và đe dọa nước Nga”.
Truyền thông Nga nhấn mạnh rằng khu vực Bắc Cực, vốn được coi là “sân sau chiến lược” của Moscow, nay đang dần trở thành tuyến đầu của NATO. Nga cho rằng việc triển khai dày đặc binh sĩ và khí tài hiện đại ở đây đã phá vỡ cân bằng chiến lược vốn có trong khu vực.
Mục tiêu chiến lược của NATO: Thử lửa khả năng phản ứng nhanh
Theo giới phân tích quân sự châu Âu, mục tiêu chính của cuộc tập trận là:
- Tăng cường khả năng răn đe và phản ứng nhanh trong trường hợp xảy ra xung đột quy mô lớn.
- Kiểm tra hệ thống chỉ huy liên minh sau quá trình mở rộng thêm thành viên mới.
- Thử nghiệm điều động binh sĩ xuyên lục địa, đặc biệt là khả năng vận chuyển khí tài từ Mỹ đến châu Âu qua Đại Tây Dương trong thời gian ngắn.
Một chuyên gia quốc phòng Na Uy nhận định:
“Các cuộc tập trận như thế này giúp NATO chứng minh năng lực bảo vệ từng tấc đất của mình, đồng thời gửi thông điệp rõ ràng đến Moscow rằng liên minh luôn trong tư thế sẵn sàng.”
Ngoài ra, cuộc diễn tập còn có ý nghĩa tái khẳng định cam kết phòng thủ tập thể (Điều 5 của Hiệp ước NATO) – rằng bất kỳ hành động tấn công nào vào một quốc gia thành viên sẽ được xem là tấn công vào toàn khối.
Phản ứng và động thái của Nga: “Sẵn sàng đáp trả”
Trước sức ép từ NATO, Nga được cho là đã tăng cường hiện diện quân sự tại vùng biên giới Tây Bắc, đặc biệt là khu vực Karelia và bán đảo Kola, nơi có các căn cứ hải quân và tên lửa chiến lược.
Các hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Nga đang mở rộng công trình quân sự, triển khai thêm radar phòng không và hệ thống S-400 tại khu vực này. Một số nguồn tin cho biết, Hạm đội phương Bắc của Nga cũng được đặt trong tình trạng cảnh báo cao trong thời gian NATO tập trận.
Giới quan sát nhận định rằng cuộc “chạy đua hiện diện” ở Bắc Âu có thể khiến khu vực này trở thành điểm nóng mới nếu không được kiểm soát qua các kênh ngoại giao.
Rủi ro leo thang và hệ quả an ninh khu vực
Việc NATO mở rộng quy mô tập trận ở Bắc Âu có hai mặt:
- Tăng năng lực phòng thủ và răn đe trong bối cảnh xung đột Nga – Ukraine chưa hạ nhiệt.
- Nhưng đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ tính toán sai lầm và leo thang căng thẳng, đặc biệt khi hai bên triển khai khí tài sát biên giới nhau.
Một số chuyên gia cho rằng việc mô phỏng “Nga xâm lược” trong kịch bản tập trận có thể bị Moscow coi là hành động thù địch, khiến nguy cơ đối đầu quân sự tăng cao, nhất là trong bối cảnh đối thoại an ninh giữa Nga và NATO gần như đóng băng từ năm 2022.
Bắc Âu – tuyến đầu mới của đối đầu Đông – Tây
Cuộc tập trận ở Bắc Âu phản ánh một trật tự an ninh châu Âu đang tái định hình sau xung đột Ukraine.
Nếu trước đây NATO tập trung vào vùng Đông Âu (Ba Lan, Romania…), thì nay Bắc Âu đã trở thành “tuyến đầu chiến lược” mới – nơi NATO có thể giám sát, phản ứng nhanh và tạo sức ép lên Nga tại vùng Bắc Cực.
Các nước Bắc Âu vốn nổi tiếng trung lập như Thụy Điển và Phần Lan cũng đã từ bỏ lập trường cũ, gia nhập hoặc liên kết chặt chẽ với NATO, thể hiện sự chuyển dịch địa chính trị rõ rệt trong khu vực.
Tập trận của NATO ở Bắc Âu là một bước đi mang tính răn đe chiến lược, nhưng cũng là ngòi nổ tiềm tàng cho căng thẳng Nga – NATO.
Trong khi NATO khẳng định đây chỉ là “cuộc diễn tập phòng thủ”, thì Moscow lại coi đó là hành động bao vây và đe dọa an ninh quốc gia.
Sự thiếu vắng đối thoại song phương và việc mở rộng hiện diện quân sự ở cả hai phía khiến Bắc Âu trở thành điểm nóng an ninh mới – nơi chỉ cần một tính toán sai lầm nhỏ cũng có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng lớn trên toàn châu Âu.
Discussion about this post