Ngày 5/5, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul xác nhận nội các nước này đã quyết định hủy bỏ Biên bản ghi nhớ 44 (MoU44) – thỏa thuận kéo dài suốt 25 năm với Campuchia liên quan đến việc xác định ranh giới biển và hợp tác thăm dò năng lượng ngoài khơi chung.
Động thái này diễn ra bất chấp lời kêu gọi từ phía Campuchia về việc duy trì khuôn khổ hợp tác song phương vốn được xem là nền tảng cho các cuộc đàm phán phân định biển giữa hai nước trong nhiều năm qua.
Thái Lan khẳng định hủy MoU44 không nhằm đối đầu Campuchia
Theo báo The Nation Thailand, phát biểu sau cuộc họp nội các, Thủ tướng Anutin Charnvirakul nhấn mạnh việc chấm dứt MoU44 không xuất phát từ bất kỳ xung đột trực tiếp nào với Campuchia.
Ông cho biết quyết định này phản ánh quan điểm chính sách mới của Bangkok rằng các thỏa thuận tồn tại quá lâu nhưng không đạt kết quả cần được rà soát lại.
“MoU44 đã tồn tại suốt 25 năm nhưng vẫn chưa đạt được tiến triển cụ thể nào. Vì vậy, cần xem xét lại trong bối cảnh mới”, ông Anutin nói.
Nhà lãnh đạo Thái Lan cho biết thay vì tiếp tục dựa trên MoU44, Bangkok muốn sử dụng các cơ chế pháp lý quốc tế hiện đại hơn, đặc biệt là Liên hợp quốc và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), làm cơ sở xử lý các tranh chấp trên biển do cả hai nước đều là thành viên của công ước này.
“Hiện tại không có cuộc đàm phán nào”
Khi được hỏi về phát biểu của Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen rằng việc hủy MoU44 có thể làm gia tăng tranh chấp giữa hai nước, Thủ tướng Anutin cho biết hiện chưa có bất kỳ cuộc đàm phán song phương nào đang diễn ra.
Ông nhấn mạnh nếu hai bên nối lại đối thoại trong tương lai, mọi vấn đề sẽ phải được khởi động lại từ đầu với một khuôn khổ pháp lý hoàn toàn mới thay vì tiếp tục dựa trên MoU44.
“Đây là bối cảnh mới, không nên gắn với khuôn khổ cũ”, ông nói thêm.
Việc hủy bỏ chưa có hiệu lực ngay lập tức
Theo phía Thái Lan, quyết định chấm dứt MoU44 hiện chưa có hiệu lực tức thì vì Bangkok vẫn cần gửi thông báo chính thức tới Campuchia theo quy trình ngoại giao.
Liên quan tới khả năng gặp gỡ Thủ tướng Campuchia Hun Manet bên lề Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 diễn ra tại Philippines từ ngày 7-9/5, ông Anutin cho biết hai bên “chắc chắn sẽ gặp nhau” trong các phiên thảo luận khu vực.
Về tình hình an ninh biên giới, Thủ tướng Thái Lan khẳng định quân đội và các cơ quan an ninh nước này đang theo dõi sát tình hình và bảo đảm ổn định. Theo ông, khu vực biên giới hiện “không có gì đáng lo ngại” và thậm chí đã có dấu hiệu cải thiện trong thời gian gần đây.
MoU43 và MoU44 là gì?
Thái Lan và Campuchia từng ký hai văn kiện quan trọng thường được gọi là MoU43 và MoU44 vào các năm 2000 và 2001 nhằm tạo khuôn khổ đàm phán về tranh chấp ranh giới trên bộ và trên biển.
Trong đó:
- MoU43 liên quan tới các vấn đề biên giới đất liền.
- MoU44 tập trung vào phân định vùng biển và hợp tác khai thác năng lượng ngoài khơi.
Hiện MoU43 vẫn còn hiệu lực, tuy nhiên Bangkok cũng đang xem xét khả năng hủy bỏ văn kiện này trong tương lai.
Campuchia phản ứng mạnh, tính dùng cơ chế UNCLOS
Phản ứng trước quyết định của Thái Lan, Bộ trưởng Ngoại giao Campuchia Prak Sokhonn bày tỏ sự lấy làm tiếc.
Trong tuyên bố phát đi cùng ngày 5/5, ông cho biết Campuchia sẽ khởi động cơ chế hòa giải bắt buộc theo UNCLOS nhằm bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của nước này trên biển.
Ông Prak Sokhonn nhấn mạnh việc Thái Lan đơn phương chấm dứt MoU44 sẽ không ảnh hưởng đến các quyền pháp lý của Campuchia đối với các vùng biển tranh chấp.
Nguy cơ căng thẳng mới tại khu vực biển chồng lấn
Giới quan sát nhận định việc Thái Lan hủy MoU44 có thể khiến tiến trình đàm phán phân định biển giữa hai nước rơi vào trạng thái đình trệ mới, đặc biệt trong bối cảnh khu vực biển chồng lấn được đánh giá có tiềm năng dầu khí đáng kể.
Động thái này cũng có thể tạo ra những tác động ngoại giao nhất định trong quan hệ song phương Thái Lan – Campuchia và ảnh hưởng đến các cuộc thảo luận khu vực trong ASEAN thời gian tới.
Discussion about this post