Căng thẳng giữa Washington và Copenhagen đang leo thang sau những tuyên bố cứng rắn về quyền kiểm soát Greenland. Giới chuyên gia cảnh báo, nếu châu Âu không có những đòn bẩy quyết liệt, trật tự an ninh tại Bắc Cực và tương lai của NATO có thể sụp đổ.
Từ tiền lệ Venezuela đến tham vọng Bắc Cực
Kể từ sau khi Mỹ tiến hành chiến dịch quân sự tại Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro vào đầu tháng 1/2026, dư luận quốc tế đổ dồn sự chú ý vào một mục tiêu chiến lược khác của chính quyền Tổng thống Donald Trump: Đảo Greenland.
Tiến sĩ Marion Messmer, Giám đốc Chương trình An ninh quốc tế tại Chatham House, nhận định rằng những lời đe dọa nhằm vào Greenland không còn là lời nói đùa. Các nhân vật thân cận với phong trào MAGA đang đẩy mạnh lập luận rằng: Mỹ cần toàn quyền kiểm soát Greenland để bảo đảm an ninh quốc gia.
Lý do được đưa ra là vị trí chiến lược của hòn đảo này trong bối cảnh Nga và Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự tại Bắc Cực. Đặc biệt, Greenland nằm trên quỹ đạo bay của tên lửa đạn đạo nếu có tấn công từ phía Nga, khiến nó trở thành mắt xích không thể thiếu trong hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng của ông Trump.
Thực tế sự hiện diện quân sự: Mỹ có cần chiếm Greenland?
Mặc dù Washington tuyên bố cần “kiểm soát” để tự vệ, nhưng thực tế Mỹ đã có sự hiện diện quân sự vững chắc tại đây từ năm 1943.
- Căn cứ Không gian Pituffik: Đây là cơ sở cực Bắc của Lực lượng Không gian Mỹ, vận hành hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo và mạng lưới vệ tinh toàn cầu.
- Thỏa thuận quốc phòng 1951: Đan Mạch đã cho phép Mỹ sử dụng cơ sở hạ tầng tại Greenland trong nhiều thập kỷ.
Theo các chuyên gia, nếu muốn tăng cường năng lực răn đe, Mỹ hoàn toàn có thể đàm phán tái triển khai lực lượng dựa trên các hiệp định sẵn có mà không cần thách thức chủ quyền của Đan Mạch. Việc đòi “quyền kiểm soát” toàn diện cho thấy một tham vọng chính trị lớn hơn là mục tiêu quân sự thuần túy.
Phản ứng đanh thép từ Đan Mạch: NATO đang đứng trước bờ vực?
Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra lời cảnh báo “rắn” nhất từ trước đến nay: “Nếu Washington tấn công Greenland, đồng nghĩa với việc NATO chấm hết”.
Việc một quốc gia thành viên chủ chốt của NATO đe dọa chiếm lãnh thổ của một đồng minh khác là sự vi phạm nghiêm trọng Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Điều này không chỉ làm lung lay uy tín của liên minh mà còn tạo ra một tiền lệ nguy hiểm: Đặt lợi ích quốc gia lên trên luật pháp quốc tế.
“Châu Âu cần nghiêm túc suy nghĩ về viễn cảnh một NATO không có Mỹ, đồng thời đẩy nhanh đầu tư vào những năng lực mà Mỹ hiện vẫn giữ vai trò then chốt.” – Bà Mette Frederiksen nhấn mạnh.
Những đòn bẩy châu Âu cần sử dụng để “đối trọng” với Mỹ
Tiến sĩ Marion Messmer gợi ý rằng châu Âu không nên chỉ dừng lại ở việc lên tiếng ngoại giao. Thay vào đó, lục địa già cần chuẩn bị sẵn các “quân bài” chiến lược để bảo vệ chủ quyền của các nước thành viên:
1. Công khai phản đối “tiêu chuẩn kép”
Châu Âu cần có thái độ dứt khoát hơn đối với các hành động của Mỹ tại Venezuela. Việc giữ im lặng hoặc ủng hộ thiếu nhất quán sẽ làm suy yếu vị thế của châu Âu khi họ cần sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế (đặc biệt là các nước Nam bán cầu) trong vấn đề Greenland.
2. Tự chủ năng lực quốc phòng
Đã đến lúc các nước EU đầu tư mạnh mẽ vào:
- Hệ thống chỉ huy và kiểm soát (C2).
- Năng lực chế áp phòng không đối phương.
- Hệ thống vệ tinh và tình báo độc lập với Mỹ.
3. Tận dụng lợi thế địa chính trị tại chỗ
Dù Mỹ có quân đội mạnh, nhưng hoạt động của họ tại Trung Đông và Bắc Cực phụ thuộc rất lớn vào các căn cứ tại châu Âu. Nếu bị dồn vào thế bí, châu Âu có thể cân nhắc các biện pháp cực đoan:
- Từ chối tiếp nhiên liệu cho tàu chiến Mỹ tại các cảng.
- Ngừng tiếp nhận binh sĩ Mỹ bị thương vào các bệnh viện quân y châu Âu.
- Tăng mạnh chi phí đồn trú hoặc yêu cầu đóng cửa một số cơ sở quân sự.
Kết luận
Mối quan hệ Mỹ – Châu Âu đang bước vào giai đoạn biến động nhất trong lịch sử hiện đại. Để bảo vệ Greenland và sự toàn vẹn của trật tự quốc tế, châu Âu cần thoát khỏi sự phụ thuộc mù quáng và sẵn sàng sử dụng những đòn bẩy thực tế để buộc Washington phải tôn trọng các cam kết đồng minh.
Discussion about this post