Bị gắn mác “khó tuyển dụng” và “lười biếng”, Gen Z đang đáp trả bằng cách làm việc thông minh hơn, ưu tiên sức khỏe tinh thần và thúc đẩy doanh nghiệp thay đổi để thích ứng.
Gen Z liên tục bị gắn mác: “Lười biếng”, “ảo tưởng”, “khó tuyển dụng”
Một bài bình luận gần đây trên Wall Street Journal gây tranh cãi khi nhận định rằng Gen Z thậm chí có nguy cơ trở thành “thế hệ không thể tuyển dụng”. Trước đó, The Guardian cũng từng ghi nhận hàng loạt định kiến nhắm vào người trẻ như thiếu kỷ luật, ngại lao động, “ảo tưởng quyền lợi” hay không chịu cống hiến lâu dài.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây không phải hiện tượng mới. Thế hệ Millennials trước đây cũng từng bị đánh giá tương tự khi bước vào thị trường lao động.
Giáo sư tâm lý học Adam Grant (Trường Kinh doanh Wharton, ĐH Pennsylvania) cho rằng đây chỉ là “vòng lặp thế hệ” quen thuộc:
“Chúng ta thường so sánh người trẻ với bản thân trong hiện tại, quên rằng ai cũng từng bốc đồng và đặt mình làm trung tâm ở tuổi đôi mươi.”
Áp lực thời đại khiến Gen Z nhìn công việc khác biệt
Theo nhiều chuyên gia, sự căng thẳng giữa các thế hệ hôm nay trở nên gay gắt hơn vì Gen Z lớn lên trong bối cảnh hệ thống tài chính – chính trị liên tục gây thất vọng. Điều này khiến họ:
- ít tin vào mô hình làm việc dài hạn,
- không kỳ vọng gắn bó trọn đời với một nhà tuyển dụng,
- ưu tiên an toàn tinh thần và tài chính cá nhân.
Sự thay đổi này chính là kết quả của môi trường kinh tế bất ổn và làn sóng sa thải kéo dài nhiều năm qua. Theo Adam Grant, thời đại “làm cả đời cho một công ty” thực tế đã kết thúc từ lâu.
Người trong cuộc nói gì? Gen Z phản pháo trước các định kiến
“Chúng tôi không lười. Chúng tôi muốn làm việc hiệu quả mà không đánh đổi sức khỏe.”
Jahnavi Shah (25 tuổi) chia sẻ rằng việc tìm việc với Gen Z khó hơn nhiều so với thế hệ trước. Cô mất 7 tháng và gần 1.000 hồ sơ mới có được một vị trí.
Shah khẳng định:
“Thế hệ trước đặt công việc lên hàng đầu. Chúng tôi chọn làm việc hiệu quả nhưng không chấp nhận kiệt sức.”
“Những công việc Gen Z giỏi… từng không tồn tại”
Nadya Okamoto (27 tuổi) – đồng sáng lập thương hiệu August – cho biết nhiều ngành nghề mà Gen Z đang dẫn đầu như marketing số, quản trị cộng đồng, sáng tạo nội dung… còn chưa hề tồn tại cách đây 20 năm.
Vì vậy, việc đánh giá Gen Z bằng tiêu chuẩn cũ là không thực tế.
Gen Z không lười: Họ làm việc thông minh hơn nhờ AI
Một khảo sát của Deloitte cho thấy:
- Hơn 50% nhân viên Gen Z sử dụng AI thường xuyên trong công việc.
- Họ ưu tiên “làm việc thông minh”, rút ngắn thời gian xử lý nhiệm vụ từ 10 giờ xuống còn 5 giờ.
Điều này không phải biểu hiện của lười biếng, mà của tư duy tối ưu hóa, vốn là kỹ năng quan trọng trong thời đại số.
Thế hệ trẻ ưu tiên sức khỏe tinh thần và “mục đích sống”
Theo Deloitte, 89% Gen Z xem mục đích sống là yếu tố quyết định sự hài lòng trong công việc. Họ:
- cần sự linh hoạt,
- muốn được công nhận giá trị,
- từ chối “tăng ca vô hạn”,
- sẵn sàng nghỉ việc nếu môi trường độc hại.
Chuyên gia văn hóa doanh nghiệp Madeline Miller cho rằng mô hình làm việc kiểu cũ không còn phù hợp:
“Gen Z sẵn sàng nói ‘không’ khi cảm thấy bị ép kiệt sức trong hệ thống vận hành kiểu cũ.”
Doanh nghiệp cần thay đổi: Lắng nghe Gen Z để không tự loại mình khỏi cuộc chơi
Adam Grant cảnh báo rằng nếu doanh nghiệp tiếp tục phớt lờ nhu cầu của Gen Z, họ sẽ đánh mất:
- nguồn nhân lực sáng tạo,
- khả năng nhạy bén với công nghệ,
- tư duy đổi mới liên tục.
Ngược lại, thế hệ lớn tuổi mang đến kinh nghiệm và sự ổn định. Hai nhóm bổ trợ cho nhau, không phải đối nghịch.
Chuyên gia Miller nhấn mạnh:
“Thích ứng với Gen Z không phải lựa chọn – mà là yếu tố sống còn cho doanh nghiệp.”
Các công ty hiện đại cần:
- thay đổi mô hình quản trị,
- đào tạo kết hợp chuyên môn & phát triển cá nhân,
- tạo môi trường linh hoạt và tôn trọng sức khỏe tinh thần.
Kết luận: ‘Thế hệ khó tuyển dụng’ là định kiến, không phải sự thật
Gen Z không lười biếng; họ làm việc theo cách khác, phù hợp với bối cảnh kinh tế – xã hội hiện đại. Sự đòi hỏi về minh bạch, công bằng, sức khỏe tinh thần và cân bằng cuộc sống chỉ phản ánh một thế hệ trưởng thành trong thời đại biến động.
Để phát triển, doanh nghiệp không nên phán xét, mà cần đối thoại, thích ứng và đồng hành cùng thế hệ trẻ.
Discussion about this post