Trong bối cảnh xung đột giữa liên quân Mỹ-Israel với Iran bước sang tuần thứ ba, chuyến thăm Washington của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi được xem là “phép thử vàng” cho mối quan hệ đồng minh Mỹ – Nhật trước sức ép bảo vệ tuyến vận tải Vịnh Ba Tư.
Áp lực từ Vịnh Ba Tư và yêu cầu của Tổng thống Donald Trump
Cuộc xung đột tại Trung Đông không chỉ làm rung chuyển địa chính trị khu vực mà còn đặt các đồng minh của Washington vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Khi tuyến vận tải chiến lược tại Vịnh Ba Tư bị đe dọa, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra yêu cầu quyết liệt: Các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng quân sự để bảo vệ Eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh đó, cuộc gặp tại Nhà Trắng ngày 19/3 (giờ địa phương) giữa ông Trump và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế. Giới chuyên gia từng dự báo về những bất đồng gay gắt khi Mỹ kêu gọi Tokyo triển khai lực lượng hải quân tới khu vực xung đột – một yêu cầu chạm đến “lằn ranh đỏ” trong luật pháp Nhật Bản.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi (áo xanh nhạt) có cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 19/3. Ảnh: Reuters.
Bản lĩnh ngoại giao của bà Sanae Takaichi tại Phòng Bầu dục
Mặc dù bầu không khí cuộc gặp được nhận định là tích cực, nhưng không thiếu những khoảnh khắc kịch tính. Theo Bloomberg, Tổng thống Trump đã bất ngờ nhắc lại sự kiện Trân Châu Cảng, tạo ra một thoáng căng thẳng bao trùm. Tuy nhiên, bà Takaichi đã thể hiện bản lĩnh chính trị điềm tĩnh, không sa đà vào tranh cãi trực diện, giúp duy trì mạch đối thoại.
Đáp lại yêu cầu quân sự từ phía Mỹ, Thủ tướng Takaichi đã khéo léo giải thích về các giới hạn pháp lý của Hiến pháp Hòa bình. Thay vì từ chối thẳng thừng, bà lựa chọn cách tiếp cận “mềm nắn rắn buông”:
- Khẳng định Nhật Bản là đồng minh kiên định.
- Nhấn mạnh các đóng góp phi quân sự và hỗ trợ hậu cần.
- Duy trì vai trò trung gian hòa giải tại Trung Đông.
“Chúng tôi có mối quan hệ và sự ủng hộ tuyệt vời với Nhật Bản trên mọi phương diện,” ông Trump phát biểu sau cuộc gặp, cho thấy sự hài lòng nhất định với thái độ của Tokyo.
“Ngoại giao kinh tế” – Chìa khóa tháo gỡ nút thắt an ninh
Để bù đắp cho việc không thể triển khai quân đội trực tiếp, Tokyo đã mang đến Washington một “gói quà” kinh tế và năng lượng khổng lồ. Đây được xem là chiến lược thực dụng nhằm củng cố lòng tin với chính quyền ông Trump.
Các đề xuất hợp tác trọng tâm:
- Năng lượng: Đầu tư hàng chục tỷ USD vào các dự án lò phản ứng hạt nhân module nhỏ và nhà máy điện khí tại Mỹ.
- An ninh năng lượng: Nhật Bản sẵn sàng tăng nhập khẩu dầu thô từ Mỹ và xây dựng kho dự trữ chiến lược.
- Quốc phòng: Cam kết đẩy mạnh sản xuất tên lửa đánh chặn SM-3, hỗ trợ trực tiếp cho lưới lửa phòng thủ của liên quân.
Bà Mira Rapp-Hooper, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, nhận định: “Nhật Bản đang làm nhiều hơn cho an ninh của chính mình và cho Mỹ, đồng thời thể hiện vai trò mang tính xây dựng tại Trung Đông mà không vi phạm các nguyên tắc cốt lõi.”
Bà Mira Rapp-Hooper, cựu quan chức Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ. Ảnh: Reuters.
Thách thức từ phong cách ngoại giao “bất ngờ” của ông Trump
Dù đạt được nhiều đồng thuận, cuộc gặp vẫn để lại những dấu hỏi về sự phối hợp giữa hai nước. Khi được hỏi về việc Mỹ không thông báo trước kế hoạch tấn công Iran cho đồng minh, ông Trump thẳng thắn: “Chúng tôi muốn tạo bất ngờ. Ai hiểu rõ bất ngờ hơn Nhật Bản? Tại sao các bạn không nói với tôi về việc tấn công Trân Châu Cảng?”.
Câu trả lời này không chỉ phản ánh phong cách ngoại giao đặc trưng của ông Trump mà còn cho thấy những thách thức mà Nhật Bản phải đối mặt khi cân bằng giữa lịch sử và lợi ích hiện tại.
Kết luận: Điểm cân bằng mới trong quan hệ Mỹ – Nhật
Cuộc gặp giữa bà Sanae Takaichi và ông Donald Trump cho thấy một thực tế mới: Liên minh Mỹ – Nhật đang chuyển dịch sang hình thái linh hoạt và thực dụng hơn. Nhật Bản đã thành công trong việc bảo vệ Hiến pháp nhưng vẫn chứng minh được giá trị đồng minh thông qua sức mạnh kinh tế và công nghệ quốc phòng.
Trong một thế giới đầy biến động, sự thích ứng của bà Takaichi đã giúp Tokyo vượt qua “phép thử” Washington mà không chịu tổn thất lớn, đồng thời tạo tiền đề cho một chương mới trong quan hệ đối tác chiến lược giữa hai cường quốc.
Từ khóa: Sanae Takaichi, Donald Trump, Quan hệ Mỹ – Nhật, Xung đột Iran, Vịnh Ba Tư, Eo biển Hormuz, Hiến pháp Nhật Bản, Tên lửa SM-3.
Discussion about this post