Quốc hội đã thông qua nghị quyết cho phép TPHCM thí điểm nhiều cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội trong quản lý đầu tư, tài chính – ngân sách, quản lý đô thị, tài nguyên – môi trường, phát triển mô hình TOD, hình thành khu thương mại tự do, thu hút nhà đầu tư chiến lược và đổi mới sáng tạo. Đây là bước đi mang tính đột phá nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho TPHCM và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

TPHCM được chủ động quyết định đầu tư theo mô hình TOD

Nghị quyết cho phép UBND TPHCM tự quyết định đầu tư xây dựng kết hợp các loại hình gồm nhà ở, thương mại dịch vụ, công trình công cộng tại:

• Các nhà ga đường sắt đô thị
• Depot bảo dưỡng, sửa chữa tàu
• Vùng phụ cận các nút giao thông dọc tuyến Vành đai 3

Tất cả được tổ chức theo mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) nhằm tối ưu hóa sử dụng đất, tăng kết nối, phát triển không gian đô thị hiện đại.

Chỉ lập một quy hoạch tổng thể cho toàn TPHCM

Theo nghị quyết, TPHCM sẽ chỉ lập một quy hoạch tổng thể, tích hợp đầy đủ:

• Quy hoạch cấp quốc gia
• Quy hoạch vùng
• Quy hoạch tỉnh
• Quy hoạch chung thành phố

Cách làm này giúp tinh giản thủ tục, rút ngắn thời gian phê duyệt và bảo đảm tính thống nhất trong phát triển không gian đô thị.

Lần đầu tiên thí điểm thành lập Khu thương mại tự do TPHCM

Nghị quyết bổ sung quy định về Khu thương mại tự do (Free Trade Zone – FTZ). Đây là mô hình chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam.

Cơ chế tổ chức và thẩm quyền

• HĐND TPHCM: ban hành trình tự, thủ tục thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới FTZ.
• UBND TPHCM: quyết định thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới gắn với cảng biển Cái Mép Hạ.

Chức năng và mục tiêu

Khu thương mại tự do là vùng có ranh giới địa lý riêng, áp dụng cơ chế vượt trội và đột phá nhằm:

• Thu hút nhà đầu tư chiến lược
• Phát triển tài chính – thương mại – dịch vụ chất lượng cao
• Thúc đẩy xuất khẩu và công nghiệp
• Khuyến khích hoạt động R&D, đổi mới sáng tạo
• Thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao

Mô hình FTZ được kỳ vọng tạo bước nhảy vọt trong năng lực cạnh tranh khu vực của TPHCM.

Quốc hội thông qua Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế

Cùng ngày, Quốc hội thông qua Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế, gồm 5 chương, 44 điều, có hiệu lực từ 1/1/2026.

Luật áp dụng đối với:

• Tòa án chuyên biệt
• Thành viên Trung tâm tài chính quốc tế
• Nhà đầu tư
• Các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan

Tòa án chuyên biệt: Mô hình theo chuẩn quốc tế, lần đầu có thẩm phán là người nước ngoài

1. Vị trí và cơ cấu tổ chức

Tòa án chuyên biệt được đặt tại TPHCM, gồm:

• Tòa sơ thẩm
• Tòa phúc thẩm
• Bộ máy giúp việc

Nhân sự bao gồm: Chánh án, Phó Chánh án, Chánh tòa, Phó Chánh tòa, Thẩm phán, Thư ký và công chức.

2. Nguyên tắc hoạt động theo chuẩn mực quốc tế

Tòa án chuyên biệt thực thi các giá trị:

• Độc lập trong xét xử
• Công bằng – minh bạch – khách quan
• Nhanh chóng, hiệu quả
• Tranh tụng đầy đủ
• Thủ tục linh hoạt, phù hợp thông lệ quốc tế

3. Thẩm phán có thể là người nước ngoài

Đây là điểm mang tính đột phá, được thiết kế để tăng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

Điều kiện đối với thẩm phán là người nước ngoài:

• Là luật sư, chuyên gia có uy tín, đạo đức tốt
• Am hiểu pháp luật về đầu tư, kinh doanh
• Tối thiểu 10 năm kinh nghiệm xét xử hoặc giải quyết tranh chấp
• Thành thạo tiếng Anh
• Không quá 75 tuổi và có đủ sức khỏe

Thẩm phán là công dân Việt Nam phải đáp ứng:

• Uy tín, đạo đức tốt
• Tối thiểu 10 năm kinh nghiệm xử lý tranh chấp đầu tư, kinh doanh
• Có năng lực tiếng Anh
• Do Chủ tịch nước bổ nhiệm theo đề nghị của Chánh án TAND tối cao
• Nhiệm kỳ 5 năm

4. Miễn nhiệm, cách chức

Thẩm phán có thể bị cách chức nếu:

• Bị kết tội bằng bản án có hiệu lực
• Vi phạm đạo đức
• Có hành vi khiến họ không còn đủ uy tín hoặc phù hợp với chức vụ

Ý nghĩa của Nghị quyết và Luật Tòa án chuyên biệt

Việc đồng thời ban hành nghị quyết và luật mới mang nhiều ý nghĩa chiến lược:

• Tạo khuôn khổ pháp lý vượt trội để TPHCM trở thành trung tâm tài chính – thương mại quốc tế.
• Gia tăng niềm tin cho nhà đầu tư thông qua cơ chế xét xử minh bạch, tiêu chuẩn quốc tế.
• Tạo không gian thể chế mới để thử nghiệm mô hình FTZ, TOD, cơ chế tài chính – ngân sách đặc biệt.
• Tăng tính cạnh tranh quốc gia, tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho TP và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.