Đập thủy điện Bắc Khê 1 (Lạng Sơn) bị vỡ khoảng 10 m chiều 7/10, nước ồ ạt tràn xuống vùng hạ du, buộc chính quyền khẩn cấp di dời dân để đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản.
Sự cố nghiêm trọng tại đập Bắc Khê 1
Khoảng 13h30 ngày 7/10, đập thủy điện Bắc Khê 1 (xã Kim Đồng, huyện Tràng Định cũ, nay thuộc huyện Tân Tiến, tỉnh Lạng Sơn) bất ngờ xảy ra sự cố vỡ thân đập, gây ra dòng nước lớn tràn xuống khu vực hạ du.
Theo ghi nhận ban đầu, vết nứt xuất hiện gần cửa xả của đập, sau đó nhanh chóng toác rộng thành đoạn dài khoảng 10 m, khiến lượng nước khổng lồ từ hồ chứa ồ ạt chảy về hạ lưu. Dòng nước mạnh đẩy mực nước sông Bắc Khê và các con suối nhánh dâng cao nhanh chóng, tạo nguy cơ ngập lụt và sạt lở đất tại nhiều khu dân cư ven sông.
Ngay sau khi sự cố xảy ra, chính quyền địa phương đã kích hoạt phương án khẩn cấp, huy động lực lượng công an, quân đội, dân quân và cán bộ xã đến hiện trường để tổ chức sơ tán dân, di chuyển tài sản và vật nuôi khỏi vùng nguy hiểm.
Công tác ứng phó khẩn cấp tại vùng hạ du
Chính quyền các xã vùng hạ du như xã Quốc Việt (cách vị trí đập hơn 20 km) đã phát cảnh báo khẩn, yêu cầu người dân:
- Di chuyển người, tài sản và vật nuôi đến khu vực cao ráo, an toàn.
- Gia cố lại nhà cửa, chuồng trại, chuẩn bị lương khô, nước sạch, thuốc men, đèn pin, sạc dự phòng, áo phao.
- Tuyệt đối không đi qua vùng nước sâu, suối, cầu tràn, hoặc khu vực có dòng chảy mạnh.
Lực lượng chức năng cũng được bố trí dọc tuyến sông Bắc Khê và các nhánh suối để kiểm tra, giám sát tình hình nước dâng, đồng thời cảnh báo người dân không tụ tập, quay phim, chụp ảnh gần khu vực nguy hiểm.
Nguyên nhân ban đầu và đặc điểm đập
Đập Bắc Khê 1 là công trình thủy điện nhỏ với công suất 2,4 MW, dung tích hồ chứa khoảng 4 triệu m³ nước, được xây dựng bằng kết cấu đập đất. Trong những ngày đầu tháng 10, khu vực Lạng Sơn chịu ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài do hoàn lưu bão, lượng mưa đo được tại nhiều nơi vượt 150 mm, có nơi hơn 200 mm.
Nguồn nước dồn về hồ quá nhanh, khiến áp lực lên thân đập tăng cao. Vết nứt ban đầu chỉ vài mét, sau đó lan nhanh thành khoảng 10 m, làm vỡ một phần thân đập, khiến nước tràn tự do xuống hạ du.
Rất may, đến tối 7/10, chưa ghi nhận thiệt hại về người, nhưng nhiều diện tích hoa màu, chuồng trại và đường giao thông ở khu vực hạ du đã bị ngập cục bộ. Chính quyền tỉnh Lạng Sơn vẫn đang túc trực 24/24 để kiểm soát tình hình.
Biện pháp khắc phục và cảnh báo nguy cơ
Ngay sau khi sự cố xảy ra, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn đã chỉ đạo khẩn cấp:
- Di dời toàn bộ người dân vùng hạ du đến nơi an toàn.
- Tạm dừng vận hành các công trình thủy điện, hồ chứa nước lân cận để giảm áp lực dòng chảy.
- Huy động các đơn vị chuyên môn kiểm tra, đánh giá mức độ hư hại thân đập, lên phương án gia cố khẩn để ngăn nguy cơ vỡ lan rộng.
- Tăng cường quan trắc mực nước sông Bắc Khê và cảnh báo sớm cho các xã nằm dọc hạ lưu.
Các cơ quan chức năng cũng cảnh báo, nếu mưa tiếp tục kéo dài, lượng nước đổ về hồ tăng nhanh, vết vỡ có thể mở rộng, gây nguy cơ lũ quét, sạt lở và ngập úng nghiêm trọng ở nhiều xã vùng thấp.
Bài học về an toàn hồ chứa và thủy điện nhỏ
Sự cố vỡ đập Bắc Khê 1 là lời cảnh báo mạnh mẽ về tình trạng an toàn của các hồ, đập thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn miền núi phía Bắc. Việc kiểm định, bảo trì và giám sát các công trình này cần được thực hiện thường xuyên, đặc biệt trong mùa mưa bão.
Các chuyên gia cho rằng cần sớm xây dựng hệ thống cảnh báo tự động và quy trình vận hành khẩn cấp, giúp phát hiện sớm nguy cơ nứt, thấm, sụt lún thân đập. Cùng với đó, chính quyền địa phương cần tập huấn kỹ năng ứng phó lũ lụt cho người dân, đảm bảo an toàn tuyệt đối về người và tài sản.
Kết luận
Sự cố vỡ đập thủy điện Bắc Khê 1 ở Lạng Sơn là một trong những vụ việc nghiêm trọng nhất trong mùa mưa bão năm nay. Dù chưa ghi nhận thiệt hại về người, nhưng hậu quả với hạ tầng, môi trường và đời sống người dân là rất lớn.
Chính quyền các cấp đang tích cực triển khai các biện pháp khắc phục, đồng thời rút kinh nghiệm sâu sắc để ngăn chặn những sự cố tương tự trong tương lai. Việc đảm bảo an toàn công trình thủy điện, hồ chứa nước và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các địa phương miền núi hiện nay.
Discussion about this post