Ngày 18/1, một liên minh gồm 8 quốc gia châu Âu đã đồng loạt lên tiếng phản đối đề xuất áp thuế 10% của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Động thái này được xem là lời đáp trả đanh thép trước nỗ lực của Washington nhằm dùng áp lực kinh tế để can thiệp vào vấn đề chủ quyền tại Bắc Cực.
Bước ngoặt trong quan hệ đồng minh Mỹ – Châu Âu
Tuyên bố chung được đưa ra chưa đầy 24 giờ sau phát ngôn gây tranh cãi của ông Trump, đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý trong cách các đồng minh thân cận nhất của Mỹ phản ứng trước những căng thẳng leo thang liên quan đến vấn đề chủ quyền và an ninh tại Greenland.
Trong những tháng gần đây, châu Âu chủ yếu lựa chọn con đường ngoại giao mềm mỏng. Tuy nhiên, tuyên bố cứng rắn hôm 18/1, cùng với việc một số nước điều binh sĩ tới Greenland tham gia cuộc tập trận “Arctic Endurance” do Đan Mạch chủ trì, cho thấy chiến lược của lục địa già đang có sự thay đổi mạnh mẽ từ “xoa dịu” sang “đối trọng”.
Tuyên bố chung từ 8 quốc gia: “Không chấp nhận bị gây áp lực”
Các quốc gia ký tên vào tuyên bố chung bao gồm: Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Nhóm này khẳng định việc triển khai lực lượng tới Greenland hoàn toàn mang tính phòng thủ, minh bạch và không gây đe dọa cho bất kỳ bên nào.
- Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Løkke Rasmussen: Khẳng định Copenhagen vẫn mở kênh đối thoại nhưng sẽ không từ bỏ lộ trình bảo vệ chủ quyền trừ khi Mỹ thay đổi thái độ.
- Ngoại trưởng Na Uy Espen Barth Eide: Nhấn mạnh rằng các lời đe dọa về thuế quan là “hoàn toàn không thể chấp nhận được giữa các đồng minh thân cận”.
Hiện tại, 6 trong số 8 quốc gia này là thành viên của Liên minh châu Âu (EU). Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cảnh báo rằng thuế quan sẽ làm suy yếu tinh thần của các thỏa thuận thương mại EU–Mỹ và tuyên bố EU sẵn sàng “tự vệ trước mọi hình thức cưỡng ép”. Một hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp dự kiến sẽ diễn ra vào cuối tuần này để thảo luận về các biện pháp trả đũa.
Greenland: Phép thử rủi ro cho chiến lược của ông Trump
Thông báo của ông Trump hôm 17/1 về việc áp thuế 10% được giới phân tích xem là một “phép thử rủi ro”. Tổng thống Mỹ dường như đang sử dụng thuế quan như một công cụ mặc cả chính trị nhằm buộc Đan Mạch đàm phán về quy chế của Greenland – vùng lãnh thổ mà ông coi là trọng tâm an ninh quốc gia Mỹ.
Một chiếc thuyền di chuyển qua một vịnh biển đóng băng bên ngoài Nuuk, Greenland. Ảnh minh hoạ: AP
Những rào cản pháp lý và địa chính trị
Bên cạnh phản ứng chính trị, các chuyên gia pháp lý đang đặt dấu hỏi về thẩm quyền đơn phương của Nhà Trắng trong việc áp thuế này. Đặc biệt khi việc viện dẫn quyền lực kinh tế khẩn cấp đang nằm trong tầm ngắm của Tòa án Tối cao Mỹ.
Bà Kaja Kallas, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU, cảnh báo:
“Bất kỳ sự chia rẽ nào giữa Mỹ và châu Âu cũng sẽ chỉ mang lại lợi ích cho Trung Quốc và Nga. Nếu an ninh của Greenland bị đe dọa, vấn đề này hoàn toàn có thể được xử lý trong khuôn khổ NATO.”
Phản ứng từ các tổ chức quốc tế và nội bộ Mỹ
Sự kiện này đã tạo ra một làn sóng chấn động lan rộng:
- NATO: Tổng thư ký Mark Rutte dù nỗ lực giữ thái độ trung lập nhưng đã bắt đầu có các cuộc thảo luận trực tiếp với ông Trump để hạ nhiệt căng thẳng.
- Vương quốc Anh: Thủ tướng Keir Starmer khẳng định với ông Trump rằng việc áp thuế lên các đồng minh vì lý do an ninh tập thể là “sai trái”.
- Nội bộ Mỹ: Thượng nghị sĩ Mark Kelly (Đảng Dân chủ) và cựu Phó Tổng thống Mike Pence đều bày tỏ sự quan ngại. Ông Kelly cho rằng người dân Mỹ sẽ phải chịu chi phí đắt đỏ cho một vùng lãnh thổ “không thực sự cần thiết”.
Nhận định chuyên gia
Rasmus Søndergaard, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, nhận định: Lời đe dọa này là “chưa từng có tiền lệ” vì nó biến một tranh chấp lãnh thổ thành chiến tranh thương mại. Tuy nhiên, EU sở hữu sức nặng kinh tế đủ lớn để tạo ra một “sân chơi cân bằng”, sẵn sàng đáp trả bằng các biện pháp thương mại tương xứng nếu Washington thực sự hành động.
Discussion about this post