Sau gần bốn năm giao tranh tại Ukraine, Không quân Nga được các chuyên gia phương Tây đánh giá đã tích lũy đáng kể kinh nghiệm và năng lực tác chiến, khiến sức mạnh tổng thể của lực lượng này vào năm 2026 có khả năng vượt xa thời điểm trước xung đột. Nhận định này áp dụng cho cả không quân chiến thuật – tiêu biểu là dòng tiêm kích-ném bom Su-34 – lẫn không quân chiến lược, với đại diện là các máy bay ném bom Tu-95MS.
Đánh giá trên được nêu trong báo cáo của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế Hoàng gia Anh (RUSI), mang tựa đề “Sự tiến hóa của các mối đe dọa từ sức mạnh không quân Nga và Trung Quốc”. Báo cáo phân tích những thay đổi then chốt trong năng lực tác chiến đường không của Nga kể từ khi xung đột bùng phát, đồng thời chỉ ra các xu hướng phát triển dài hạn của lực lượng này.
Nga bù đắp nhanh tổn thất máy bay chiến thuật
Theo Justin Bronk, chuyên gia của RUSI và là tác giả chính của báo cáo, điểm đáng chú ý nhất của Không quân Nga nằm ở khả năng bù đắp tương đối nhanh các tổn thất trong phân khúc máy bay chiến thuật.
Trong quá trình giao tranh, Nga được cho là đã mất khoảng 40 máy bay Su-34, dòng tiêm kích-ném bom chủ lực của lực lượng không quân chiến thuật. Tuy nhiên, RUSI ước tính rằng ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã sản xuất và bàn giao khoảng 50 chiếc Su-34 mới trong giai đoạn 2022–2025. Điều này đồng nghĩa số lượng Su-34 mới cao hơn số bị tổn thất trong suốt bốn năm xung đột.
Đánh giá tương tự cũng được áp dụng đối với các phi đội Su-35S và Su-30SM/SM2. Bên cạnh đó, Nga vẫn tiếp tục bàn giao tiêm kích thế hệ mới Su-57, qua đó duy trì đà hiện đại hóa lực lượng. Theo RUSI, tổng quy mô các máy bay chiến đấu và tấn công hiện đại của Nga – bao gồm Su-35S, Su-30SM/SM2, Su-34/M và Su-57 – có xu hướng tăng nhẹ, bất chấp các tổn thất trong chiến đấu và tai nạn.
Phi công Nga tích lũy kinh nghiệm thực chiến
Không chỉ về số lượng, chất lượng tác chiến của đội ngũ phi công Nga cũng được đánh giá đã cải thiện rõ rệt. Trong suốt thời gian xung đột, các phi công thuộc Lực lượng Hàng không – Vũ trụ Nga (VKS) liên tục thực hiện nhiệm vụ chiến đấu cường độ cao, qua đó tích lũy kinh nghiệm đối phó với hệ thống phòng không tích hợp (IADS) của Ukraine.
Báo cáo cho biết sự phối hợp giữa không quân, lực lượng phòng không mặt đất (GBAD) và bộ binh Nga đã được cải thiện đáng kể, đặc biệt từ đầu năm 2024. Các nguồn tin từ phía Ukraine cũng thừa nhận mức độ tích hợp này đã nâng lên một bước, giúp Nga nâng cao hiệu quả tác chiến tổng thể.
Ngoài ra, phi công Nga còn được cho là nâng cao năng lực đánh chặn máy bay không người lái và giao chiến tầm xa với không quân Ukraine.
Chuyển đổi vũ khí: từ R-77-1 sang R-37M và bom lượn
Một trong những thay đổi quan trọng được RUSI nhấn mạnh là sự chuyển đổi trong hệ thống vũ khí. Các tiêm kích Su-35S và Su-30SM2 của Nga được cho là đã tăng cường sử dụng tên lửa không đối không R-37M, loại có tầm bắn ước tính trên 200 km, thay cho R-77-1 vốn phổ biến trước đây. Điều này giúp Nga mở rộng đáng kể khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn.
Song song với đó, bom dẫn đường và bom lượn trở thành vũ khí chủ lực trong các đòn tấn công mặt đất. Các phi đội Su-34 triển khai bom lượn thông qua các bộ cánh và hệ thống dẫn hướng UMPK và UMPB, nhằm mở rộng tầm thả và nâng cao độ chính xác cho các loại bom hạng nặng như FAB-500, FAB-1500 và FAB-3000.
Theo ước tính, các loại bom này có thể được thả từ khoảng cách tối thiểu 60 km, và trong điều kiện thuận lợi, tầm lượn có thể đạt tới 130 km. Nga được cho là đã sử dụng hàng trăm quả bom dẫn đường mỗi tuần dọc theo nhiều khu vực tiền tuyến, gây thiệt hại lớn cho hệ thống phòng thủ, chiến hào và sở chỉ huy của Ukraine.
Thách thức tiềm tàng với NATO
Ông Justin Bronk lưu ý rằng, dù lực lượng không quân tầm xa của Nga chịu một số tổn thất sau Chiến dịch “Mạng Nhện” do Cơ quan An ninh Ukraine tiến hành ngày 1/6/2025, Moscow vẫn duy trì năng lực đáng kể để thực hiện các đòn tấn công phối hợp quy mô lớn bằng tên lửa và bom dẫn đường.
Theo đánh giá của RUSI, trong kịch bản xảy ra xung đột quy mô lớn giữa Nga và NATO, kinh nghiệm thực chiến và khả năng tấn công dưới sự bảo vệ của mạng lưới phòng không nhiều tầng có thể đặt ra thách thức nghiêm trọng đối với các lực lượng không quân NATO, đặc biệt trong giai đoạn đầu khi triển khai các chiến dịch yểm trợ đường không tấn công.
Những phân tích này cho thấy, trái với kỳ vọng ban đầu của phương Tây, Không quân Nga không chỉ trụ vững mà còn có dấu hiệu mạnh lên sau gần bốn năm xung đột, trở thành một yếu tố chiến lược đáng lưu ý trong bức tranh an ninh châu Âu những năm tới.
Discussion about this post