Cây mã đề là một trong những vị thuốc Nam quen thuộc, mọc hoang ở nhiều nơi tại Việt Nam và được sử dụng phổ biến trong Đông y để thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc, tiêu viêm. Vậy cây mã đề chữa bệnh gì, dùng như thế nào để đạt hiệu quả và an toàn? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về dược liệu này.
1. Cây mã đề là gì?
Cây mã đề còn có các tên gọi khác như:
- Xa tiền thảo
- Mã tiền xá
- Xa tiền tử (chỉ phần hạt)
Tên khoa học: Plantago asiatica L. hoặc Plantago major L.
Họ: Mã đề (Plantaginaceae)
Bộ phận dùng làm thuốc:
- Toàn cây (mã đề thảo)
- Hạt mã đề (xa tiền tử)
Theo Đông y, cây mã đề có:
- Vị ngọt
- Tính mát
- Quy vào kinh Phế, Can, Thận, Bàng quang
2. Cây mã đề chữa bệnh gì theo Đông y?
Trong y học cổ truyền, mã đề có các tác dụng chính:
- Thanh nhiệt, giải độc
- Lợi tiểu, thông lâm
- Tiêu viêm
- Trừ đờm
- Sáng mắt
Nhờ đó, cây mã đề thường được dùng trong điều trị và hỗ trợ các chứng bệnh sau:
2.1. Viêm đường tiết niệu, tiểu buốt, tiểu rắt
Cây mã đề có tác dụng lợi tiểu, kháng viêm, giúp:
- Giảm tiểu buốt, tiểu rắt
- Hỗ trợ điều trị viêm bàng quang, viêm niệu đạo
- Hỗ trợ đào thải vi khuẩn qua đường tiểu
2.2. Sỏi thận, sỏi tiết niệu nhẹ
Nhờ tác dụng lợi tiểu và làm mát đường tiết niệu, mã đề thường được dùng hỗ trợ:
- Ngăn hình thành sỏi
- Giúp sỏi nhỏ dễ đào thải hơn
2.3. Ho, viêm phế quản, đờm nhiều
Mã đề có tác dụng:
- Thanh phế
- Hóa đờm
- Giảm ho
Thường dùng cho các trường hợp ho do phế nhiệt, viêm họng, viêm phế quản.
2.4. Phù thũng, giữ nước trong cơ thể
Với tác dụng lợi tiểu, cây mã đề giúp:
- Giảm phù chân, tay
- Hỗ trợ người bị suy giảm chức năng thận mức độ nhẹ
2.5. Nóng trong, mụn nhọt, rôm sảy
Cây mã đề giúp:
- Thanh nhiệt
- Giải độc
- Giảm mụn nhọt, rôm sảy, mẩn ngứa
Thường được dùng trong các bài thuốc giải nhiệt mùa hè.
2.6. Hỗ trợ các bệnh về mắt
Hạt mã đề (xa tiền tử) có tác dụng minh mục, thường dùng cho:
- Mắt đỏ, sưng đau
- Mờ mắt do can nhiệt
3. Công dụng của cây mã đề theo y học hiện đại
Các nghiên cứu cho thấy cây mã đề chứa nhiều hoạt chất sinh học như:
- Aucubin
- Flavonoid
- Polysaccharide
- Tannin
- Acid phenolic
Những hoạt chất này mang lại tác dụng:
- Kháng viêm, kháng khuẩn
- Chống oxy hóa
- Bảo vệ thận
- Tăng cường miễn dịch
- Hỗ trợ điều hòa huyết áp
4. Cách dùng cây mã đề chữa bệnh phổ biến
4.1. Nước sắc cây mã đề
Cách dùng:
- Dùng 20 – 40g cây mã đề khô hoặc 60 – 100g tươi
- Sắc với 1 lít nước, uống trong ngày
Công dụng:
Thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc, hỗ trợ viêm tiết niệu.
4.2. Trà mã đề
Cách làm:
- Mã đề khô 10 – 15g
- Hãm với nước sôi uống như trà
Công dụng:
Giải nhiệt, lợi tiểu, hỗ trợ ho, nóng trong.
4.3. Bài thuốc trị tiểu buốt, tiểu rắt
Thành phần:
- Mã đề 20g
- Râu ngô 20g
- Kim tiền thảo 16g
Cách dùng:
Sắc uống mỗi ngày.
4.4. Bài thuốc trị ho, viêm phế quản
Thành phần:
- Mã đề 12g
- Cam thảo 6g
- Cát cánh 8g
Cách dùng:
Sắc uống 1 – 2 lần/ngày.
5. Lưu ý khi sử dụng cây mã đề
- Không dùng cho người huyết áp thấp, tỳ vị hư hàn
- Không lạm dụng dùng kéo dài vì có thể gây mệt, tiểu nhiều
- Phụ nữ mang thai, người bệnh thận mạn cần hỏi ý kiến bác sĩ
- Nên dùng đúng liều, đúng mục đích
6. Kết luận
Cây mã đề là dược liệu quen thuộc, có nhiều tác dụng như lợi tiểu, thanh nhiệt, trị viêm tiết niệu, ho, sỏi thận nhẹ và giải độc cơ thể. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả và an toàn, người dùng cần sử dụng đúng cách và đúng đối tượng.
Truy cập vào Trang chủ Sóng Mới 247 để xem thêm những bài viết mới khác: click tại đây Sóng mới 247
Theo dõi Fanpage để cùng thảo luận chủ đề tin tức mới nhất: click tại đây Sóng mới 247
Discussion about this post