Sau gần bốn năm kiên định hậu thuẫn Ukraine bằng viện trợ quân sự và các biện pháp trừng phạt, một loạt nhà lãnh đạo Tây Âu bất ngờ điều chỉnh giọng điệu, công khai nhấn mạnh vai trò của ngoại giao và khả năng “chung sống hòa bình” với Nga. Những phát biểu mới từ Pháp, Italy và Đức làm dấy lên câu hỏi: đây là một bước ngoặt chiến lược thực sự của châu Âu hay chỉ là sự điều chỉnh ngắn hạn trước áp lực địa chính trị?
Pháp khởi xướng: “Tái can dự” với Moscow
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron là người dẫn đầu xu hướng khi tuyên bố hồi tháng trước rằng việc tìm ra “khuôn khổ phù hợp để tái can dự với Moscow” là vì lợi ích của châu Âu và cả Ukraine, đồng thời kêu gọi hành động “trong những tuần tới”.
Ông Macron từng nhiều lần điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin trước thời điểm xung đột Ukraine bùng nổ năm 2022. Liên lạc được nối lại vào tháng 7 năm ngoái nhưng hai bên vẫn giữ quan điểm đối lập: Paris thúc đẩy ngừng bắn, trong khi Moscow nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào phải “toàn diện, lâu dài” và xử lý “các nguyên nhân gốc rễ” của khủng hoảng.
Italy nhập cuộc: “Đã đến lúc nói chuyện”
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tuần trước công khai ủng hộ lập trường của Pháp, cho rằng châu Âu cần đối thoại trực tiếp với Nga nếu muốn đóng góp thực chất cho tiến trình đàm phán. Dù là một trong những tiếng nói ủng hộ Ukraine mạnh mẽ, chính phủ liên minh tại Rome vẫn chịu ảnh hưởng từ các quan điểm kêu gọi đàm phán trong nội bộ.
Theo bà Meloni, việc châu Âu chỉ tiếp xúc với một phía sẽ khiến vai trò của EU bị hạn chế, đặc biệt trong giai đoạn chuyển sang ngoại giao.
Đức điều chỉnh thông điệp
Tại Berlin, Thủ tướng Friedrich Merz cũng phát tín hiệu mềm hóa. Chỉ ít ngày sau khi khẳng định Đức “sẽ gánh vác trách nhiệm đối với an ninh của Ukraine”, ông Merz thừa nhận một thỏa thuận hòa bình “không thể thực hiện nếu thiếu sự đồng thuận của Nga”.
Phát biểu tại một hội nghị kinh tế, ông kêu gọi Liên minh châu Âu “tìm lại sự cân bằng” với người láng giềng lớn nhất ở phía Đông, cho rằng nếu hòa bình đạt được, châu Âu có thể hướng tới tương lai tự tin hơn sau năm 2026. Trước đó, ông Merz từng ủng hộ các biện pháp cứng rắn như tịch thu tài sản Nga bị phong tỏa và tăng cường vũ khí tầm xa cho Ukraine.
Vì sao châu Âu đổi giọng?
Một trong những động lực chính là nỗi lo bị gạt ra bên lề tiến trình đàm phán. Theo Politico, các lãnh đạo châu Âu lo ngại Mỹ—dưới thời Tổng thống Donald Trump—có thể đạt thỏa thuận trực tiếp với Nga mà không có sự tham gia của EU.
Ông Macron từng cảnh báo rằng nếu không giành được “chỗ ngồi tại bàn đàm phán”, châu Âu sẽ chỉ tự nói chuyện với nhau, còn Washington sẽ làm việc trực tiếp với Moscow—nhận định được ông nêu với Le Figaro. Cùng quan điểm, bà Meloni cho rằng EU cần một đầu mối duy nhất để đơn giản hóa đàm phán.
Trong bối cảnh đó, ý tưởng bổ nhiệm đặc phái viên EU đối thoại trực tiếp với Nga được nhắc đến ngày càng nhiều. Người phát ngôn Ủy ban châu Âu Paula Pinho thừa nhận: “Đến một thời điểm nào đó, cũng sẽ phải có các cuộc đàm phán với Tổng thống Putin”.
Phản ứng từ Moscow: “Bất ngờ nhưng phù hợp”
Điện Kremlin hoan nghênh sự thay đổi giọng điệu từ châu Âu. Người phát ngôn Dmitry Peskov nhận định các tuyên bố mới “hoàn toàn phù hợp” với cách nhìn của Nga, trái ngược với những lời kêu gọi “đánh bại Nga” từng xuất hiện trước đây.
Phát biểu tại Điện Kremlin, Tổng thống Putin khẳng định Nga sẵn sàng khôi phục mức độ quan hệ cần thiết với châu Âu, với điều kiện các lợi ích quốc gia và quan ngại an ninh chính đáng của Moscow được tôn trọng.
Bước ngoặt hay điều chỉnh chiến thuật?
Những tín hiệu ngoại giao mới cho thấy châu Âu đang cân nhắc lại cách tiếp cận với Nga trong bối cảnh xung đột kéo dài, áp lực kinh tế gia tăng và vai trò của Mỹ có thể thay đổi. Tuy nhiên, việc chuyển từ tuyên bố sang hành động—từ ý tưởng đặc phái viên đến một khuôn khổ đàm phán cụ thể—sẽ quyết định liệu đây có phải là bước ngoặt chiến lược của châu lục hay chỉ là sự điều chỉnh chiến thuật trong ngắn hạn.
Discussion about this post