Liên minh châu Âu đưa ra dự thảo gồm 5 ưu tiên nhằm thúc đẩy hòa bình tại Ukraine, nhấn mạnh giải pháp ngoại giao, nhân đạo và ổn định khu vực.

Trong bối cảnh xung đột Nga–Ukraine kéo dài và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, Liên minh châu Âu (EU) tiếp tục thúc đẩy nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm một lộ trình hòa bình khả thi. Theo các nguồn tin châu Âu, EU đã xây dựng dự thảo hòa bình mới với 5 ưu tiên trọng tâm, hướng tới giảm leo thang, củng cố an ninh khu vực và hỗ trợ nhân đạo cho người dân Ukraine.

Đề xuất này được đưa ra trong thời điểm nhiều bên — bao gồm Mỹ, Nga và các quốc gia trung gian — đang chuẩn bị cho các cuộc thảo luận hòa bình mới nhằm định hình cục diện an ninh châu Âu trong những năm tới.

5 ưu tiên hòa bình của EU trong dự thảo cho Ukraine

1. Khôi phục toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền Ukraine

Đây là ưu tiên hàng đầu trong đề xuất của EU. Khối nhấn mạnh rằng mọi giải pháp hòa bình phải dựa trên:

Hiến chương Liên Hợp Quốc
Chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine
Nguyên tắc không sử dụng vũ lực để chiếm lãnh thổ nước khác

EU cho rằng bất kỳ thỏa thuận nào bỏ qua các nguyên tắc nói trên đều “không thể bền vững và không được cộng đồng quốc tế chấp nhận”.

2. Bảo đảm an ninh hạt nhân và an toàn tại các cơ sở năng lượng

Một trong những rủi ro lớn nhất của xung đột là nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân, đặc biệt tại nhà máy Zaporizhzhia — nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu.

EU đưa ra hai mục tiêu:

Đảm bảo an toàn tuyệt đối tại các cơ sở hạt nhân ở Ukraine
Tăng cường vai trò giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA)

Khối cho rằng việc giảm thiểu nguy cơ hạt nhân là điều kiện tiên quyết để tiến tới bất kỳ tiến trình hòa bình nào.

3. Hành lang nhân đạo và bảo vệ dân thường

EU dành ưu tiên lớn cho nỗ lực nhân đạo, bao gồm:

Thiết lập các hành lang an toàn để sơ tán dân thường
Tăng viện trợ y tế, thực phẩm, năng lượng mùa đông
Bảo vệ trẻ em và người dễ bị tổn thương
Tăng hỗ trợ cho hàng triệu người Ukraine đang tị nạn tại EU

Khối nhấn mạnh rằng khủng hoảng nhân đạo phải được giải quyết song song với tiến trình đàm phán.

4. Tăng cường an ninh khu vực và cơ chế giám sát ngừng bắn

EU đề xuất xây dựng:

Cơ chế giám sát ngừng bắn quốc tế, có thể dưới sự điều phối của Liên Hợp Quốc hoặc OSCE
Khung tham vấn an ninh châu Âu mới, nhằm ngăn ngừa xung đột leo thang trở lại
Hỗ trợ Ukraine tăng năng lực phòng vệ, bao gồm phòng không và an ninh mạng

EU cho rằng một thỏa thuận ngừng bắn “chỉ có ý nghĩa nếu có hệ thống giám sát độc lập và minh bạch”.

5. Tăng cường nỗ lực ngoại giao đa phương để tiến tới đàm phán

Ưu tiên thứ năm của EU là thúc đẩy con đường ngoại giao:

Yêu cầu cả Nga và Ukraine trở lại bàn đàm phán
Tăng vai trò của G7, LHQ, các nước châu Âu và các quốc gia trung gian như Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Brazil
Hỗ trợ các sáng kiến hòa bình của những quốc gia khác nhưng phải đảm bảo phù hợp với luật pháp quốc tế
Khuyến khích các cuộc gặp cấp cao liên tục để thu hẹp bất đồng

EU nhấn mạnh rằng chỉ có giải pháp ngoại giao mới có thể tạo ra “hòa bình dài hạn”.

Phản ứng ban đầu và bối cảnh quốc tế

Các nhà quan sát cho rằng việc EU đưa ra dự thảo 5 ưu tiên cho thấy:

Khối muốn đóng vai trò lớn hơn trong tiến trình hòa bình
EU đang điều chỉnh cách tiếp cận sau khi nhận thấy chiến sự kéo dài gây áp lực lớn lên kinh tế – an ninh của châu Âu
Đây là bước đáp trả với các kế hoạch hòa bình khác như của Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc hoặc các nhóm trung gian quốc tế

Tuy nhiên, khả năng hiện thực hóa vẫn phụ thuộc vào:

Lập trường của Nga
Quan điểm của Ukraine về việc đàm phán
Cam kết từ Mỹ và các nước G7
Tình hình chiến sự trên thực địa trong các tháng tới

Kết luận

Dự thảo với 5 ưu tiên hòa bình do EU đề xuất được xem là nỗ lực định hình tiến trình chấm dứt xung đột Nga–Ukraine theo hướng dựa trên luật pháp quốc tế, hỗ trợ nhân đạo và đảm bảo an ninh khu vực.
Dù con đường ngoại giao còn nhiều trở ngại, động thái này thể hiện quyết tâm của châu Âu trong việc tìm kiếm một giải pháp hòa bình bền vững cho cuộc khủng hoảng lớn nhất lục địa kể từ sau Thế chiến II.