Ngày 23/1, Lầu Năm Góc chính thức công bố Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026 (National Defense Strategy – NDS 2026), văn kiện dài 34 trang phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong tư duy chiến lược của Mỹ, với trọng tâm ưu tiên chuyển mạnh sang bảo vệ Tây Bán cầu và lãnh thổ trong nước.
Đây là văn kiện chiến lược quốc phòng thứ hai được ban hành dưới thời Tổng thống Donald Trump, sau khi Mỹ đã công bố Chiến lược An ninh Quốc gia trước đó. Đồng thời, đây cũng là lần đầu tiên Mỹ cập nhật Chiến lược Quốc phòng kể từ năm 2022.
Mỹ đổi trọng tâm chiến lược: Từ Trung Quốc sang Tây Bán cầu
Khác với Chiến lược Quốc phòng 2022 dưới thời Tổng thống Joe Biden – vốn coi Trung Quốc là mối đe dọa số một – NDS 2026 đánh dấu một sự chuyển hướng lớn: ưu tiên hàng đầu của quân đội Mỹ không còn là cạnh tranh với Trung Quốc, mà là bảo vệ lãnh thổ trong nước và khu vực Tây Bán cầu.
Văn kiện nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ không “nhượng lại các vùng lãnh thổ trọng yếu ở Tây bán cầu”, đồng thời khẳng định Lầu Năm Góc sẽ cung cấp cho Tổng thống “các lựa chọn khả thi” nhằm bảo đảm quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ đối với các khu vực chiến lược, từ Bắc Cực tới Nam Mỹ.
Các địa bàn được nêu đích danh bao gồm:
- Greenland
- Vịnh Mỹ
- Kênh đào Panama
Đáng chú ý, tài liệu khẳng định Học thuyết Monroe – quan điểm lịch sử coi Tây Bán cầu là phạm vi ảnh hưởng chiến lược của Mỹ – “vẫn được duy trì trong thời đại hiện nay”.
An ninh nội địa được đặt lên hàng đầu
NDS 2026 phản ánh rõ nét tư duy của Tổng thống Donald Trump khi đặt an ninh nội địa vào trung tâm chiến lược quốc phòng.
Các ưu tiên nổi bật gồm:
- Bảo vệ biên giới quốc gia
- Chống buôn bán ma túy xuyên biên giới
- Kiểm soát và bảo vệ các tuyến đường chiến lược về quân sự – thương mại
Điều này cho thấy quân đội Mỹ không còn chỉ tập trung vào các chiến trường xa xôi, mà quay về phục vụ trực tiếp cho lợi ích an ninh và kinh tế trong nước.
Trung Quốc hạ xuống ưu tiên thứ hai, Mỹ không tìm cách “bóp nghẹt” Bắc Kinh
Trung Quốc – từng được coi là thách thức lớn nhất trong chiến lược 2022 – nay được xếp ở vị trí ưu tiên thứ hai.
Văn kiện khẳng định Mỹ:
- Không tìm cách “bóp nghẹt” Trung Quốc
- Sẽ răn đe bằng sức mạnh
- Nhằm duy trì cân bằng quyền lực tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
Cách tiếp cận này cho thấy Washington chuyển từ đối đầu toàn diện sang kiểm soát cạnh tranh, tránh leo thang xung đột trực tiếp với Bắc Kinh.
Nga được đánh giá là “mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát”
So với Trung Quốc, Nga chỉ được đề cập ngắn gọn hơn trong NDS 2026.
Moscow được mô tả là:
“Mối đe dọa dai dẳng nhưng có thể kiểm soát” đối với sườn đông NATO.
Điều này phản ánh sự điều chỉnh đáng kể trong cách nhìn của Mỹ đối với Nga, từ vị thế đối thủ chiến lược toàn diện sang một thách thức khu vực có thể kiềm chế.
Mỹ yêu cầu đồng minh gánh trách nhiệm chính tại khu vực của mình
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của chiến lược mới là giọng điệu cứng rắn với các đồng minh, khi Mỹ yêu cầu họ phải đóng vai trò chủ đạo trong việc đối phó các mối đe dọa tại khu vực của chính mình.
Với Triều Tiên
Văn kiện nêu rõ:
Hàn Quốc “có đủ năng lực chịu trách nhiệm chính trong việc răn đe Triều Tiên”, trong khi Mỹ chỉ giữ vai trò hỗ trợ then chốt nhưng ở mức hạn chế hơn.
Với NATO và châu Âu
Chiến lược khẳng định:
- Các nước NATO mạnh hơn Nga rất nhiều
- “Hoàn toàn đủ sức gánh vác trách nhiệm chính về phòng thủ thông thường của châu Âu”
Lầu Năm Góc cho biết Mỹ vẫn giữ vai trò quan trọng trong NATO, nhưng sẽ:
“Điều chỉnh thế trận lực lượng và các hoạt động tại chiến trường châu Âu” để tập trung vào các ưu tiên gần Mỹ hơn.
Tăng chia sẻ gánh nặng và củng cố công nghiệp quốc phòng
Ngoài việc yêu cầu đồng minh chia sẻ trách nhiệm an ninh, NDS 2026 cũng xác định hai ưu tiên quan trọng khác:
- Tăng chia sẻ gánh nặng quốc phòng với các đối tác như Canada, Mexico và châu Âu
- Củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng Mỹ, nhằm bảo đảm năng lực sản xuất, duy trì ưu thế quân sự dài hạn
Giọng điệu chính trị rõ nét: “Nước Mỹ trên hết”
Chiến lược Quốc phòng 2026 mang đậm dấu ấn chính trị của chính quyền Trump.
Văn kiện chỉ trích các chính quyền tiền nhiệm đã:
- Lãng phí nguồn lực vào các chiến dịch “xây dựng quốc gia”
- Can dự quá sâu vào những xung đột xa xôi không phục vụ trực tiếp lợi ích người dân Mỹ
Ngược lại, chính quyền Trump khẳng định:
Lợi ích của người dân Mỹ sẽ được đặt lên hàng đầu trong mọi quyết sách quốc phòng.
Tác động chiến lược toàn cầu
Việc Mỹ chuyển trọng tâm về Tây Bán cầu và giảm mức độ can dự tại châu Âu – châu Á được đánh giá sẽ:
- Làm thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu
- Buộc các đồng minh phải tự chủ quốc phòng nhiều hơn
- Mở ra giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc trật tự an ninh quốc tế
Discussion about this post